9. Sınıf Konu anlatımı

Konu 'Coğrafya Ders Notları' bölümünde Özel Üye Elif tarafından paylaşıldı.

  1. Özel Üye Elif

    Özel Üye Elif Özel Üye Özel Üye

    Katılım:
    19 Aralık 2009
    Mesajlar:
    2.002
    Beğenileri:
    789
    Ödül Puanları:
    0

    HARİTALARDA YER ŞEKİLLERİNİ GÖSTERME YÖNTEMLERİ

    Yer şekilleri , haritaya geçirilirken izdüşümleri alınır. Bu nedenle haritalarda kabartı ve çukurluklar gösterilemez. Yer şekillerini gösteren haritalarda , haritada hesaplanan alan ( İzdüşüm Alan ) , gerçek alandan az olur. Aradaki bu fark düz alanlarda daha az , engebeli alanlarda daha çoktur. Örneğin; ülkemizin izdüşüm alanı yaklaşık 780.000 km² , gerçek alanı ise 815.000 km²dir. Aradaki bu farkın nedeni yer şekillerinin engebeli olması ve haritaların bu engebeyi yansıtamamasıdır.

    Haritalarda yer şekillerinin yükselti ve eğim gibi fiziki özelliklerini göstermek için bazı çizim yöntemleri geliştirilmiştir. Bu yöntemlerin başlıcaları ; izohips , renklendirme , kabartma , tarama ve gölgelendirmedir. Harita çizimi yapılırken kullanış amacına en uygun çizim yöntemi seçilir.

    1 – İZOHİPS (EŞ YÜKSELTİ EĞRİSİ ) YÖNTEMİ : Deniz seviyesinden itibaren aynı yükseklikteki noktaları birleştiren eğriye Eş yükselti ( izohips ) eğrisi , aynı derinlikteki noktaları birleştiren eğriye Eş derinlik ( izobat ) eğrisi denir. Bu yöntemde aynı yükselti veya derinlikte bulunan noktaların birleştirilmesiyle oluşturulan iç içe kapalı eğriler kullanılır. İzohips eğrilerinin sayılarına ve eğriler arasındaki mesafeye bakarak yer şekillerinin yüksekliği ve eğimi hakkında bilgi sahibi olunabilir. Kıyı çizgisi ( 0 metre ) , izohips ve izobat eğrilerinin birleşme ( başlama ) noktalarıdır. İzohips yöntemiyle çizilen haritalar topoğrafya haritalarıdır.

    Yer şekillerinin gösteriminde en çok kullanılan yöntem izohips yöntemidir. Bu yöntemle çizilmiş haritaların kullanımını kolaylaştırmak için belirli yükseltiler farklı renklerle gösterilir.

    2 – RENKLENDİRME YÖNTEMİ : Eş yükselti eğrileriyle birlikte kullanılan bu yöntemde daha anlaşılır olması için yükselti ve derinlik basamakları farklı renklerde boyanır. Hangi renklerin hangi yükselti aralığını gösterdiği haritaların işaretler bölümünde belirtilir. Bu haritalarda renkler doğrudan yeryüzü şekillerini göstermez. Ancak harita üzerinde farklı yeryüzü şekillerinin daha kolay seçilmesini sağlar. Örneğin ; bütün ovalar yeşil renk ile gösterilmez. Sadece 0 – 500 metre arasındaki ovalar yeşil ile gösterilir.

    Fiziki haritalarda yükseltiler genellikle , yeşil , sarı ve kahverenginin çeşitli tonları , derinlikler ise açıktan koyuya mavi rengin tonları ile gösterilir. 0 – 200 metre arası koyu yeşil , 200 – 500 metre arası açık yeşil , 500 – 1000 metre arası sarı , 1000 – 1500 metre arası turuncu veya açık kahverengi , 1500 – 2000 metre arası kahverengi , 2000 metrenin üzeri kahverenginin koyulaşan tonlarıyla gösterilir. Kalıcı kar ve buzullar beyaz renkle gösterilir. Denizlerde ise 0 – 200 metre arası derinlikteki yerler açık mavi , 200 – 500 metre arası mavi , 500 metreden daha derin yerler ise giderek koyulaşan mavi ile gösterilir.

    Türkiye fiziki haritasında yeşil rengin en çok olduğu bölge yükseltinin en az olduğu Marmara Bölgesi , kahverenginin en çok olduğu bölge yükseltinin en çok olduğu Doğu Anadolu Bölgesidir.

    Dünya fiziki haritalarında en çok kullanılan renk mavidir. Çünkü dünyanın 3 4’ü sularla kaplıdır. En fazla beyaz renk buzullarla kaplı olan Antarktika kıtasındadır.

    3 – KABARTMA YÖNTEMİ : Kabartma yöntemi ile yapılan haritalarda , yer şekilleri ( yükselti ve çukurluklar ) belli oranda ölçekli olarak küçültülüp maket şeklinde kabartılarak gösterilir. Bu haritalarda yatay mesafeyi gösteren ölçek yanında dikey mesafeyi gösteren ikinci bir ölçek vardır. Yer şekilleri üç boyutlu ve gerçeğe en yakın olarak bu yöntemle gösterilir, ancak bu yöntemle çizilen haritaların yapımı ve taşınması zor olduğu için yaygın olarak kullanılmaz.

    4 – TARAMA YÖNTEMİ : Bu yöntemde eğim değerleri eğim yönünde çizilen farklı boylardaki çizgilerle gösterilir. Tarama yöntemi ile yapılan haritalarda , yer şekilleri kısa , kalın , sık ya da ince , uzun , seyrek çizgilerle taranmış olarak gösterilir. Eğim arttıkça taramaların boyları kısalır , sıklaşır ve kalınlığı artar. Eğimin az olduğu yerlerde ise taramalar uzar, seyrekleşir ve incelir. ( Çizgilerin uzunlukları ile eğim ters orantılıdır. Eğim arttıkça çizgilerin boyları kısalır , kalınlıkları artar. ) Taramanın yapılmadığı yerler ise düzlükleri göstermektedir. Çizgilerin uzanış doğrultusu eğim yönünü gösterir.

    Tarama yöntemi ile harita yapımının zor olması , yükselti , eğim bulma gibi hesaplamaların
    yapılamaması gibi nedenlerden dolayı bu yöntem günümüzde kullanılmamaktadır. Bu haritalarda engebeli alanlar taramalar çok sıkışık ve kalın olduğu için karanlıkta kalmakta , yükselti tam olarak belirlenememektedir. Bu yöntemle çizilen haritalar yüzey şekilleri hakkında genel bir fikir verir.

    5 – GÖLGELENDİRME YÖNTEMİ : Güneş ışınlarının 45 derecelik açı ile geldiği düşünülerek karanlıkta kalan yerlerin koyu , aydınlık yerlerin ise açık renklerle ifade edildiği haritalardır. Bu yöntemde gölgelerin açık veya koyu oluşu arazinin eğimi hakkında bilgi verir. Gölgelerin koyulaştığı yerlerde eğim azalır. Bu metotla daha çok dağların uzanışı gösterilir. İlk bakışta engebeli yerlerin dikkati çekmesi sağlanır. Bu yöntemde yükselti basamakları bulunmadığından , yükseltileri tespit etmek ve profil ( yer şekillerinin yandan görünüşü ) çıkarmak olanaksızdır. Bu nedenle izohips ve renklendirme yöntemleriyle çizilen fiziki haritalarda yer şekillerinin daha canlı görünmesini sağladığı için yardımcı bir yöntem olarak uygulanır.



    [FONT= ]PROJEKSİYON YÖNTEMLERİ
    [/FONT]

    [FONT= ]Yerküreye ait özellikler , bilgiler, belli bir ölçek dahilinde küre üzerine aktarılarak model küre elde edilir. Ancak küreler kullanışsız olduğu için haritalar bir düzlem üzerine aktarılmaya çalışılır ki bu sırada yerin şeklinden kaynaklanan bozulmalar ortaya çıkar. Bunun nedeni küresel yüzeylerin hatasız olarak düzleme aktarılmasının geometrik açıdan olanaksız oluşudur. Haritalar yerşekillerinin biçimini gerçeğe tam uygun olarak göstermez. Haritalarda görünen , gerçeğin az ya da çok benzeridir. Hata oranı haritası çizilecek yerin alanı büyüdükçe daha da artar. Engebeli ve geniş alanların gösterildiği haritalarda bozulmalar fazlayken , engebesiz ve küçük alanların gösterildiği haritalarda bozulmalar azdır.[/FONT]
    [FONT= ] [/FONT]
    [FONT= ] Haritalar çizilirken bozulmaların en aza indirilmesi için geliştirilen yöntemlere PROJEKSİYON [/FONT]
    [FONT= ]( İZDÜŞÜM ) denir. Projeksiyonlar , izdüşüm ( engebe ve çukurlukların düz sayılarak yükseltinin 0 metre kabul edilmesi ) esasına göre paralel ve meridyen ağının bir düzlem üzerine aktarılmasıdır. Bu nedenle yerşekillerinin engebeli olduğu alanlarda gerçek alan ile izdüşüm alan arasındaki fark fazladır. Hiçbir projeksiyon , haritalardaki hatayı tamamen ortadan kaldıramaz , sadece hata oranını azaltır. Projeksiyon yöntemlerinin bazıları açıları , bazıları alanları ve bazıları da şekilleri gerçeğine daha yakın olarak gösterir. Projeksiyon seçimi , haritası çizilecek yerin bulunduğu enleme ve haritanın kullanım amacına bağlıdır. Başlıca projeksiyon türleri şunlardır : [/FONT]
    [FONT= ] [/FONT]
    [FONT= ] [/FONT]
    [FONT= ]1 – SİLİNDİRİK PROJEKSİYON : Bir kürenin çevresine silindir şeklinde bir kağıt sarılmasıyla oluşturulur. Ekvator çevresinde bozulma az iken , kutuplara gidildikçe bozulmalar artar. Çoğunlukla kara ve deniz ulaşımında kullanılan haritaların çiziminde bu yöntem kullanılır. Silindirik projeksiyonla çizilen haritalarda kutuplara yakın bölgeler olduğundan daha büyük görünür. Örneğin ; Güney Amerika’nın sekizde biri kadar olan Grönland , Güney Amerika’dan daha büyük görünür. Onun için kutup noktaları gösterilemez. Bu yöntemde yerşekillerinin biçimi bozulmazken alanları bozulur. [/FONT]
    [FONT= ] [/FONT]
    [FONT= ]2 – KONİK PROJEKSİYON : Bir kürenin çevresine koni şeklinde bir kağıdın orta enlemlere değecek şekilde sarılmasıyla oluşturulur. Bu projeksiyon orta enlemler ve çevresindeki bölgelerin gösterilmesinde daha doğru sonuçlar verir. Bu yöntemle çizilen haritalarda şekillerde bozulmalar meydana gelirken alanlar korunur. [/FONT]
    [FONT= ] [/FONT]
    [FONT= ]3 – DÜZLEM PROJEKSİYON : Bir düzlemin kutup noktasına teğet olarak geçirilmesiyle oluşturulan bu çizimde kenar uzunlukları korunur. Bu yöntem daha çok dar alanların ve büyük ölçekli haritaların çiziminde kullanılır. Bu projeksiyon yönteminde kutup noktaları merkez alındığı için bozulma en az kutuplarda olur. Açılar korunurken , şekil ve alanlarda bozulmalar meydana gelir.[/FONT]
    [FONT= ] [/FONT]
    [FONT= ] Özetle ; ekvator ve çevresi çizilirken silindirik projeksiyon , orta enlemler çizilirken konik projeksiyon , kutup bölgeleri çizilirken düzlem projeksiyon yöntemi tercih edilmektedir[/FONT]

    KULLANIM AMAÇLARINA GÖRE HARİTALAR
    Her haritanın hazırlanış amacı farklıdır. Değişik özellikleri dikkate alınarak hazırlanan haritalar , kullanım amaçları açısından farklı isimler alır. Haritalar kullanım amaçlarına göre iki bölüme ayrılır :

    1 – GENEL HARİTALAR : Yaygın olarak kullanılan atlas ve duvar haritaları genel haritalardır. Genel haritalar da kendi içinde bazı gruplara ayrılır :

    A – SİYASİ VE İDARİ HARİTALAR : Ülkelerin , çeşitli siyasi ve askeri blokların ve kıtaların sınırlarını gösteren haritalar SİYASİ HARİTA , ülke içindeki il , ilçe , kasaba ve köy gibi idari birimler arasındaki sınırları gösteren haritalara da İDARİ HARİTALAR denir.

    B – BEŞERİ VE EKONOMİK HARİTALAR: Nüfus miktarını , nüfus dağılışını , insanların milliyetlerini , dinlerini , dillerini , kültürlerini ve yaşam biçimlerine ait özelliklerinin dağılışını gösteren haritalara BEŞERİ HARİTALAR denir. İnsanların ekonomik faaliyetlerini ve ekonomik faaliyete konu olan mal ve hizmetlerin dağılışını gösteren haritalara ise EKONOMİK HARİTALAR denir.

    C – FİZİKİ HARİTALAR : Yeryüzü şekillerinin yükselti ve eğim gibi özellikleri ile dağ , ova , plato , vadi , göl gibi ünitelerin dağılışını gösteren haritalardır. Yükseltiler ancak fiziki haritalardan tespit edilebilir. İki nokta arasından çıkartılabilecek yükselti profili yine fiziki haritalardan çıkartılabilir. Yükselti ve derinlik basamakları renklerle gösterilir. Derinlik basamakları mavinin tonları ile , yükselti basamakları da yeşil , sarı ve kahverengi ile gösterilir.

    2 – ÖZEL HARİTALAR : Bu tür haritalar , genel amaçlardan ziyade konunun uzmanları tarafından özel amaçlar için hazırlanmış haritalardır. Herhangi bir alanın jeolojisini , toprak türlerini , iklim bölgelerini , bitki örtüsünü , sıcaklık , basınç , rüzgar ve yağış gibi iklim elemanlarının dağılışını , ulaşım yollarını , turistik yerlerin dağılışını vb. özellikleri yansıtan haritalardır.


    Haritalar ölçeklerine göre üç gruba ayrılır :

    1 – Büyük Ölçekli Haritalar : Ölçekleri 1 / 200.000'e kadar olan haritalardır.
    · Küçültme oranı azdır.
    · Ayrıntı fazladır.
    · Birim düzlemde gösterilen gerçek alan küçüktür.
    · Eşyükselti eğrileri arasındaki yükselti farkı azdır.
    · Ölçeği 1 / 20.000’e kadar olan Planlar ile 1 / 20.000 – 1 / 200.000 ölçekli topoğrafya haritaları bu gruptadır.


    2 – Orta Ölçekli Haritalar : Ölçekleri 1 / 200.000 ile 1 / 500.000 arasında olan haritalardır. Ayrıntılar, büyük ölçekli haritalara göre daha azdır. Bu haritalarda yüksek dağlar , büyük akarsular ve önemli yerleşim yerleri gösterilebilir. Genellikle tek bir ülkeyi veya bölgeyi gösterirler.


    3 – Küçük Ölçekli Haritalar : Ölçekleri 1 / 500.000'den daha küçük olan haritalardır. Küçük ölçekli haritalar en geniş alanı gösteren , küçültme oranı en fazla olan ve en az ayrıntıya sahip olan haritalardır. Duvar ve atlas haritaları bu gruba girer. Genellikle kıtaların veya dünyanın tamamının gösterildiği haritalardır.
    · Ayrıntı en azdır.
    · Küçültme oranı en fazladır.
    · Birim düzlemde gösterilen gerçek alan büyüktür.
    Eşyükselti eğrileri arasındaki fark fazladır.


    HARİTA BİLGİSİ
    HARİTA : Dünya'nın bütününün ya da bir bölümünün kuş bakışı görünümünün belli bir oranda küçültülerek düzleme aktarılmış şekline HARİTA denir. Haritaların çizimi ile Kartoğrafya bilimi ilgilenir.

    Haritalardan çeşitli amaçlarla yararlanabiliriz. İnsanlar harita çizerek , dünyayı tanımaya ve keşfe çalışmışlardır. Günümüzde her bilim dalı ve her sektör harita kullanmaktadır. Coğrafya konuları işlenirken elde edilen verilerin ve ulaşılan sonuçların yeryüzündeki dağılışı haritalar yardımı ile yapılır. Haritalar sayesinde coğrafi olaylar daha kolay anlaşılır hale gelir ve hatırda kalır. Özellikle arazi çalışmaları sırasında haritalar bize büyük kolaylıklar sağlar. Yeryüzü şekillerine ait bazı özellikler ( yükselti , eğim v.b. ) haritaların incelenmesiyle bulunabilir. Yurt savunması ve güvenliğin sağlanmasında , ulaşım sorunlarının çözümünde , yolculuklarda , çevre düzenlemelerinde v.b. durumlarda harita birçok işimize yarar.
    Bir çizimin harita özelliği taşıyabilmesi için ; Kuş bakışı görünüme göre çizilmesi , Düzleme aktarılması , arazi üzerindeki uzunlukların belli bir oranda küçültülmesi gerekir.
    Haritalarda bulunması gereken başlıca bilgilere HARİTA ELEMANLARI denir. Bunlar, coğrafi koordinatlar ( enlem – boylam ) , ölçek , harita anahtarı ( lejant ) , harita başlığı ve yön okudur. Başlık ; haritanın kullanım amacını belirtmeli , haritayı tanıtmaya yeterli , açık ve kısa olmalıdır. Yön oku özellikle büyük ölçekli haritalarda önemlidir.
    Harita Anahtarı ( Lejant ) ; haritada kullanılan özel işaretlerin ne anlama geldiğini gösteren bölümdür. Her haritanın kullanım amacına göre farklı işaretler kullanılır.

    Harita Ölçeği : Harita üzerinde belli iki nokta arasındaki uzunluğun , yeryüzündeki aynı noktalar arasındaki uzunluğa oranıdır. Diğer bir deyişle , gerçek uzunlukları harita üzerine aktarırken kullanılan küçültme oranıdır.
    Ölçek = Harita Üzerindeki Uzunluk / Arazi Üzerindeki Uzunluk (Gerçek Uzunluk)
    PLAN : Bir yerin kuş bakışı görünümünün belli bir oranda küçültülerek düzleme aktarılmasıdır. Plan bir tür büyük ölçekli haritadır. Planların ölçeği 1 / 20.000’den daha büyüktür. ( 1 / 5000 gibi ) Planlar binalar , şehir imar planları , sanayi tesisleri gibi küçük alanları ayrıntılı olarak gösterirler. En fazla ayrıntı içeren haritalardır.
    KROKİ : Bir yerin kuşbakışı görünümünün ölçeksiz olarak düzleme aktarılmasıdır. Kroki harita değildir.
    Plan ile kroki arasındaki fark ; çizim yapılırken planlarda ölçek kullanılırken , krokilerin ölçeksiz olarak ( kaba taslak ) çizilmesidir.

    Bir haritanın ölçeği iki şekilde gösterilir :

    1 – KESİR ÖLÇEK : Haritalardaki küçültme oranını basit kesirle ifade eden ölçek türüdür.
    1 / 25.000 , 1 / 500.000 , 1 / 1.000.000 birer kesir ölçektir.
    Kesir ölçekte , pay ile paydanın birimleri aynıdır. Uzunluk birimi olarak santimetre (cm) kullanılır.
    Kesir ölçekte pay her zaman 1’dir. Payda ise haritası çizilen gerçek uzunluğun kaç kez küçültüldüğünü gösterir. Örneğin : 1 / 1.000.000 ölçeğinde , arazi üzerindeki 1.000.000 cm ( 10 km)'lik uzunluk harita üzerinde 1
    cm gösterilmiştir.
    Kesir ölçeklerde ölçeğin paydası ile ölçek arasında ters orantı vardır. Payda büyüdükçe ölçek küçülür. Payda küçüldükçe ölçek büyür.

    2 – ÇİZGİ ( ÇİZİK = GRAFİK ) ÖLÇEK : Haritalardaki küçültme oranını çizgi grafiği üzerinde gösteren ölçek türüdür. Çizginin uzunluğu haritadaki uzunluğu , çizgi üzerindeki rakamlar ise gerçek uzunluğu gösterir.

    50 0 50 100 150 200 km
    lıııııııııl……..l……..l………l……..l

    Yukarıdaki örnekte 1 cm’lik çizgi uzunluğunun karşılığı 50 km’dir. Bu çizgi ölçeğin kesir ölçek karşılığı 1 cm / 50 km yani 1 / 5.000.000’dur.

    UZUNLUK ÖLÇÜLERİ : mm – cm – dm – m – dam – hm – km.
    En çok kullanılanlar : 1 m = 100 cm
    1 km = 1000 m = 100.000 cm
    beanatolia, ezgi_1, ya(m)aNga ve diğer 9 kişi bunu beğendi.
  2. >>optimistic<<

    >>optimistic<< Üye

    Katılım:
    22 Eylül 2010
    Mesajlar:
    8
    Beğenileri:
    0
    Ödül Puanları:
    0
    paylaşım için saol :)
  3. sevimli hayalet

    sevimli hayalet Üye

    Katılım:
    11 Mart 2010
    Mesajlar:
    217
    Beğenileri:
    62
    Ödül Puanları:
    0
    çok saol arkadaşım çok işime yaradı
  4. Özel Üye Elif

    Özel Üye Elif Özel Üye Özel Üye

    Katılım:
    19 Aralık 2009
    Mesajlar:
    2.002
    Beğenileri:
    789
    Ödül Puanları:
    0
    önemli değil
    her zaman yardım etmeye çalışırım
    arkadaşlar
  5. dj_pelin

    dj_pelin Özel Üye Özel Üye

    Katılım:
    23 Mart 2010
    Mesajlar:
    1.587
    Beğenileri:
    2.733
    Ödül Puanları:
    113
    Elif`im Benim Sağol Birtanem :):)
  6. |qaRTaL|

    |qaRTaL| Üye

    Katılım:
    30 Ekim 2010
    Mesajlar:
    11
    Beğenileri:
    6
    Ödül Puanları:
    0
    İzohipsler

    İZOHİPSLER ve ÖZELLİKLERİ


    Yeryüzünde deniz seviyesine göre aynı yükseltiye sahip olan noktaların birleştirilmesi ile
    elde edilen kapalı eğrilerle gösterilir. Bu eğrilere izohips (Eşyükselti) eğrileri denir. En sık kullanılan yöntemdir.
    İzohipslerin Özellikleri:
    1. İç içe kapalı eğrilerdir.
    2. Yeryüzü şekillerini yükseltilerini ve biçimlerini canlandırırlar.
    3. En geniş izohips eğrisi en alçak yeri, en dar izohips eğrisi en yüksek yeri gösterir.
    4. 0 metre eğrisi deniz kıyısından geçer.
    5. İzohipsler eşit yükselti aralıklarıyla çizilirler. Birbirini takip eden iki
    izohips eğrisi arasındaki yükselti farkı (equidistans) haritanın
    tamamında aynıdır.

    NOT:İzohipsler arasındaki yükselti farkını haritanın ölçeği belirler. Büyük
    ölçekli haritalarda yükselti farkı küçük iken, küçük ölçekli haritalarda fark
    büyüktür.
    6.Bir eğri üzerinde bulunan bütün noktaların yükseltileri aynıdır.
    7.Her izohips eğrisi kendisinden daha yüksek izohips eğrisini çevreler.
    8.İzohips eğrileri dağ doruklarında nokta halini alırlar.
    9.İzohipsler birbirini kesmezler.
    10.Birbirini kuşatmayan komşu iki izohips aynı yükselti değerlerine
    sahiptir.
    11. Akarsuyun her iki yanındaki eğrilerin yükseltisi aynıdır.
    12.
    Eş yükselti eğrilerinin sık geçtiği yerlerde eğim fazla, seyrek geçtiği

    yerlerde eğim azdır.
    13. İzohips eğrilerinin sık geçtiği yerlerde;
    • Eğim fazladır.
    • Akarsuların akış hızları fazladır.
    • Akarsuların aşındırma gücü fazladır.
    • Akarsuların aşındırması derine doğrudur.
    • Kıta sahanlığı dardır.
    • Dağa tırmanma zordur.
    • Zirveyle etek arasındaki mesafe azdır.
    14. İzohips eğrilerinin seyrek geçtiği yerlerde;
    • Eğim azdır.
    • Akarsuların akış hızları azdır.
    • Akarsuların aşındırma gücü azdır.
    • Akarsuların aşındırması yana doğrudur.
    • Kıta sahanlığı geniştir.
    • Dağa tırmanma kolaydır.
    • Zirveyle etek arasındaki mesafe fazladır.


    İZOHİPS HARİTALARINDA YERYÜZÜ ŞEKİLLERİNİN GÖSTERİLMESİ
    1. Tepe (Doruk, Zirve): İzohips haritalarında iç içe geçmiş eğriler
    şeklinde gösterilir. En içte bulunan eğri en yüksek yeri gösterir. Burada bir nokta (.) bulunur. Bu da en yüksek noktanın bulunduğu yeri gösterir.
    2. Vadi:
    İzohipslerin en dar izohips istikametine doğru “V” şeklinde girinti yaptıkları yerlerdir.

    3.Boyun:
    İki tepe arasında kalan en alçak kesimlerdir. İzohips haritalarında birbirini kuşatmayan komşu izohipsler arasında kalan yerlerdir.

    4. Sırt:
    İki yamacın birleştiği yüksek kesimlerdir.İzohips haritalarında eğriler, yükseltinin arttığı yöne doğru ağzı açık “V” şeklinde uzanırlar. Sırtlar su bölümü çizgilerini oluştururlar.
    5. Yamaç:
    Sırtların her iki tarafında kalan kısımlardır.

    6. Çanak: Çevresine göre alçakta kalan çukur sahalardır. Çanağın
    başladığı yerden bittiği yere kadar ok işretleri ile gösterilir. Kabarık eğrilerde her eğri daha yüksek olan eğrileri kuşatırken, çukur yerlerde durum bunun tam tersinedir; her eğri daha alçak yerleri kuşatır.


    7. Delta:
    Akarsuların denizi doldurmaları sonucunda oluşan ovalardır.

    Haritalarda kıyı çizgisi denize doğru üçgen şeklinde uzanan çıkıntıyla gösterilir.


    8. Kıyı Çizgisi:
    Denizle karanın birleştiği kesimlerdir. Kıyı çizgisi daima

    0 m olarak kabul edilir.
    9. Haliç: Gelgit akıntıları nedeniyle akarsu ağızlarının genişlemesi
    sonucunda oluşan koylardır. Kıyı çizgisi akarsu ağzında karanın içerisine
    doğru girmiştir.
    10. Plato: Akarsular tarafından derince parçalanmış yüksek düzlüklerdir.
    Plato düzlüklerinde izohips sayısı azalır. Akarsu çevresinde izohipslerin
    sıklaştığı görülür.
    11. Falez (Yalıyar): Dik yamaçlı kıyılardır. Haritalarda falez, birkaç
    izohips eğrisi, kıyı çizgisi üzerinde üst üste çakışmaktadır.



    [​IMG]
    1.TEPE
    2.VADİ
    3.SIRT
    4.BOYUN
    5.ÇÖKÜNTÜ
    6.DERİN VADİ
    7. BURUN
    8.UÇURUM
    9.GEÇİT
    10.DOLGU


    FİZİKİ HARİTALARDAN YARARLANMA

    a. Profil Çıkarma: Haritada profili istenen doğrultunun geçtiği yerlerin
    özellikleri göz önünde bulundurularak çıkarılabilir.
    Bunun için doğrultunun;
    1.Başladığı, geçtiği ve bittiği yükseltiye,
    2.Geçtiği tepe sayısına,
    3.Geçtiği yerlerin eğimine bakılarak bulunabilir.


    b. Yükselti Farkı:İzohips aralığıyla, iki izohips arasındaki yükselti farkı çarpılarak
    bulunur.
    c. Sıcaklık Farkı Bulma: sıcaklık değerleri her 100 m’de 0.5°C değişir. Yükselti arttıkçasıcaklık azalırken, yükselti azaldıkça sıcaklık artmaktadır.
    d. Eğim Hesaplama: Bir yüzeyin yatay bir düzleme yapmış olduğu açıya eğim denir. Başka bir ifade ile iki nokta arasındaki yükselti farkının yatay uzunluğa oranıdır.

    Eğim : Topoğrafya yüzeyinin yatay düzlemle yaptığı açıya eğim denir.
    Eğim,

    Eğim = Yükseklik (m) * 100 / Yatay Uzaklık
    formülü ile hesaplanır.

    Örnek : A - B arasındaki uzaklık 1 / 600.000 ölçekli haritada 4 cm gösterilmiştir. Aralarındaki yükselti farkı 1200 m. olduğuna göre, A ile B arasındaki eğim binde (%o) kaçtır?
    Çözüm A B arasındaki gerçek uzaklık;
    4 * 6 = 24 km olduğuna göre,
    Eğim = Yükseklik Farkı (m) / Yatay Uzaklık (m) * 1000
    Eğim = 1200 / 24.000 * 1000
    Eğim = %o 50'dir.
    UYARI : Eğim yüzde (%) olarak hesaplanırken 100 ile, binde (%o) olarak hesaplanırken 1000 ile çarpılır.
    ya(m)aNga ve elifkubra bunu beğendi.

Sayfayı Paylaş