Acill!!!!!!

Konu 'Coğrafya 10. Sınıf' bölümünde RABİA ELMAS tarafından paylaşıldı.

  1. RABİA ELMAS

    RABİA ELMAS Üye

    Katılım:
    1 Şubat 2012
    Mesajlar:
    3
    Beğenileri:
    0
    Ödül Puanları:
    0

    ülkemizin kuzey kutbuna göre ekvatora daha yakın olmasının iklim özelliklerine etkisi nedir ?
  2. speed0972

    speed0972 Üye

    Katılım:
    10 Mart 2011
    Mesajlar:
    37
    Beğenileri:
    22
    Ödül Puanları:
    0
    Türkiye, Kuzey Yarım Küre’de, 36-42 derece kuzey enlemleriyle 26-45 derece doğu boylamlarında arasında yer alır. Bu durumu ülkenin kutuptan çok Ekvator’a yakın olmasına ve ılıman kuşakta bulunmasına neden olmuştur. Bu durum, Türkiye’nin iklimi üzerinde etkili olmaktadır. Onun için Türkiye’nin iklimi ne kutup bölgelerindeki kadar soğuk, ne de ekvatoral bölgedeki kadar sıcak ve yağışlıdır.

    Türkiye, 36° - 42° Kuzey paralelleri ile 26° 45° Doğu meridyenleri arasında yer alır. Diğer bir ifadeyle, Türkiye Ekvator’un kuzeyinde ve Greenwich’in doğusunda bulunan bir ülkedir. Türkiye’nin matematik konumunun sonuçları şöylece sıralanabilir:

    - Doğu - batı istikametinde 76 dakika yerel saat farkı bulunur.
    - Aynı anda tek ortak saat kullanılır. Çünkü doğu - batı yönünde fazla geniş değildir.
    - Güneş ışınları hiçbir zaman dik açıyla gelmez.
    - İki meridyen arası uzaklık yaklaşık olarak 85 - 86 km dir.
    - Orta kuşakta yer alır.
    - Mevsimler belirgin olarak görülür.
    - Kışın cephesel yağışlar fazladır.
    - Güneyden kuzeye gidildikçe güneş ışınlarının geliş açısı küçülür.
    - Güneyden kuzeye gidildikçe cisimlerin gölge boyu uzar.
    - Güneyden kuzeye gidildikçe gece - gündüz süreleri arasındaki fark artar.
    - Kuzeyden esen rüzgârlar sıcaklığı düşürürken, güneyden esen rüzgârlar sıcaklığı yükseltir.
    - Dağların güney yamaçları daha sıcaktır. Buna bağlı olarak güney yamaçlarda yerleşmeler fazladır

    ------------------------------------

    1- Ekvator’a uzak olan yerler daha az güneş ışını alır. Bunun sonucunda soğuk iklim şartları oluşur.

    2- Rüzgarların Esiş Yönü Ekvatordan esen rüzgarlar sıcaklığı artırır.Kutuplardan esen rüzgarlar ise sıcaklığı düşürür.

    3- Denizlere Yakınlık ve Uzaklık Okyanuslara ve denizlere yakın olan yerler mevsimler arası sıcaklık farkları daha azdır.

    4-Yükseklik Yükselti arttıkça sıcaklık düşer.( 200 metrede 1 derece azalır.) Örneğin; Türkiye’de batıdan doğu ya gidildikçe sıcaklık düşer. Bunun nedeni yükseltidir.

    Türkiye, iklim kuşaklarından ılıman kuşak ile subtropikal kuşak arasında yer alır. Türkiye’nin coğrafik konumu ve yeryüzünün aldığı şekiller neticesinde ikliminin, farklı özellikte iklim tiplerinin doğmasına yol açmıştır. Kıyı bölgelerinde denizlerin etkisiyle daha ılıman iklim özellikleri görülür. Dağların konumu deniz etkilerinin iç kesimlere girmesini engeller. Bu nedenle iç kesimlerinde karasal iklim özellikleri görülür.

    Türkiye’de belli başlı dört ana iklim tipine rastlanır.Bunlar:
    Karasal iklim

    Bu iklim tipi, İç Anadolu, Doğu Anadolu, Güneydoğu Anadolu’nun büyük bir kısmı ve Trakya’nın iç kısımlarında görülür.
    Akdeniz iklimi

    Bu iklim tipi, Akdeniz, Ege ve güney Marmara kıyılarında görülür. Ancak Marmara’da görülen Akdeniz ikliminin özellikleri daha serttir.
    Okyanus (Karadeniz) iklimi

    Bu iklim tipi, Karadeniz kıyılarında görülür.
    Marmara iklimi

    Bu iklimi tipi, adını verdiği sadece Marmara Bölgesi’nde görülür. Marmara iklimi, Karasal iklim, Akdeniz iklimi ve Karadeniz iklimleri arasında bir geçiş özelliği göstermektedir.
  3. speed0972

    speed0972 Üye

    Katılım:
    10 Mart 2011
    Mesajlar:
    37
    Beğenileri:
    22
    Ödül Puanları:
    0
    [​IMG]

    Türkiye, Dünya üzerinde yapılan iklim sınıflandırmasına göre, Akdeniz ikliminin yayılış sahasına girer.
    Ancak Türkiye’de;
    - Yerşekillerinin engebeli olması
    - Dağların uzanış yönü
    - Üç tarafının denizlerle çevrili olması
    - Yükseltinin batıdan doğuya doğru artması
    gibi etmenlerin etkisiyle sıcaklık ve yağış bölgelere göre değişir. Bu durum Türkiye’de birbirinden farklı iklim tiplerinin görülmesine neden olur.
    Örneğin; iç ve Güneydoğu Anadolu’da, kıtaların iç kısımlarında görülen yarı kurak step iklimi etkili olurken, Karadeniz Bölgesi’nde Kuzeybatı Avrupa’nın Ilıman okyanus iklimi, Doğu Anadolu’da ise yüksek enlemlerin soğuk karasal iklimi etkili olmaktadır.

    TÜRKİYE’NİN İKLİMİNİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER
    Türkiye’nin matematik konumu ile özel konumu çeşitli iklim tiplerinin görülmesinde birlikte etkili olmuştur.

    1. Matematik Konum (Enlem Etkisi)
    Türkiye 36°-42° Kuzey paralelleri arasında, ılıman iklim kuşağının Ekvator’a yakın bölümünde bulunmaktadır.
    Türkiye’nin matematik konumu ılıman iklim şartlarının etkili olmasına ve mevsimlerin belirgin olarak görülmesine neden olmuştur. Türkiye yazın daha çok güneyden gelen sıcak hava kütlelerinin kışın ise kuzeyden gelen soğuk hava kütlelerinin etkisi altına girer.
    - Türkiye orta kuşakta yer aldığı için dört mevsim belirgin olarak yaşanır.
    - Türkiye Yengeç Dönencesi’nin kuzeyinde yer aldığı için yıl içerisinde güneş ışınlarını hiçbir zaman dik açıyla almaz.
    Ayrıca enlemin etkisine bağlı olarak Akdeniz kıyılarındaki sıcaklık ortalamaları Karadeniz ve Marmara kıyılarındaki sıcaklık ortalamalarından daha fazladır.

    2. Özel Konum
    Türkiye’nin iklimi üzerinde yalnızca matematik konum etkili değildir. Eğer böyle olsaydı güneyden kuzeye doğru gidildikçe sıcaklıklar düzenli bir biçimde azalır, yaklaşık aynı en-I lemler arasında yer alan Ege, İç Anadolu ve Doğu Anadolu bölgelerinde aynı iklim şartlan görülürdü. Halbuki Türkiye’de kısa mesafelerde büyük iklim değişiklikleri ortaya çıkar. Bu duruma yol açan başlıca etmenler:
    - Kara ve deniz dağılışı
    - Yükselti
    - Dağların uzanış biçimi ve bakı durumu
    - Basınç merkezlerinin etkisi ve rüzgarlardır.

    a) Kara ve Deniz Dağılışı
    Denizler geç ısınıp geç soğuduğu için kıyı bölgelerimizin iklimi daha ılımandır. İç bölgelere gidildikçe karasallık etkisi artar. İç kesimler yazın daha çok ısınır kışın da daha çok soğur. Türkiye’de bu durum özellikle kışın belirginleşir.
    Kışın kuzey kıyılarımız daha güneydeki kara içlerinden sıcaktır. Örneğin, Samsun’da ocak ayı sıcaklık ortalaması 7 °C iken daha güneydeki Konya’da 0 °C dir. Kara ve deniz dağılışının iklim üzerindeki bir başka etkisi de günlük ve yıllık sıcaklık farklarıdır. Kıyılardan iç kesimlere gidildikçe deniz etkisinin ve nem oranının azalmasına bağlı olarak günlük ve yıllık sıcaklık farkları da artar. Aynı durum iç kesimlerde yağış miktarının azalmasına neden olur.
    Örneğin, Ege kıyılarında yıllık sıcaklık farkı 19 °C iken bu değer, Doğu Anadolu’da 33 “C’yi bulmaktadır. Yine Ege Bölge-si’nden iç kesimlere doğru yağış miktarı da azalır.

    b) Yükselti
    Türkiye, ortalama yükseltisi fazla olan bir ülkedir. Yükselti genel olarak batıdan doğuya doğru artmakta ve Doğu Anadolu’da 2000 m’nin üzerine çıkmaktadır.
    Bu nedenle doğuya doğru sıcaklıklar düşmektedir.
    Örneğin; İç Anadoluyla aynı enlemler arasında yer aldığı halde, Doğu Anadolu’da sıcaklık ortalamaları daha düşüktür. Ayrıca yüksek yerlerde ilk kar yağışları sonbaharda başlamakta ve kar örtüsü yaklaşık 6 ay yerde kalmaktadır. Yükselti farkı kısa mesafelerde de sıcaklık farkına neden olmaktadır.
    Örneğin; Kars platosunda yazlar serin geçerken hemen yakınındaki İğdır Ovası’nda yüksek sıcaklıklar görülmektedir.

    c) Dağların Uzanış Biçimi ve Bakı Durumu
    Ülkemizde dağların uzanışı sıcaklık ve yağışın dağılışı üzerinde büyük ölçüde etkili olmaktadır. Örneğin Toros dağlan, güneyden gelen nemli hava kütlelerinin Anadolu’nun iç kısımlarına sokulmasını büyük ölçüde engellerken, kuzeyden gelen soğuk hava kütlelerinin de Akdeniz kıyılarına sokulmasını engellemektedir.
    Bu durumun bir sonucu olarak, kışın Akdeniz kıyılarında ılık ve bol yağışlı bir mevsim yaşanırken, iç bölgelerimizde kış soğukları bütün şiddeti ile etkili olmaktadır.
    Karadeniz Bölgesi’nde de özellikle yazın kuzeyden gelen nemli hava kütleleri, Kuzey Anadolu dağlarına çarparak yükselmekte ve soğuyarak yağış bırakmaktadır.
    Ege Bölgesi’nde ise dağlar denize dik uzandığı için deniz etkisi 150-200 km içerilere kadar sokulabilmektedir.
    Ülkemizde sıcaklığın dağılışı üzerinde etkili olan etmenlerden biri de bakı durumudur. Türkiye Kuzey Yarımküre’de olduğu için dağların güneye bakan yamaçları, kuzeye bakan yamaçlarından daha fazla güneş enerjisi alır ve daha fazla ısınır.

    d) Basınç Merkezlerinin Etkisi ve Rüzgarlar
    Türkiye; matematik konumu itibariyle, kuzeyden gelen soğuk hava kütleleri ile güneyinden gelen sıcak hava kütlelerinin karşılaşma alanında yer alır. Kışın genel olarak Sibirya üzerinden gelen yüksek basınç ile İzlanda üzerinden gelen alçak basıncın etkisinde kalır. Sibirya yüksek basıncı başta Doğu Anadolu olmak üzere ülkemizde kışların sert ve soğuk geçmesine neden olur.

    TÜRKİYE’DEKİ İKLİM TİPLERİ
    Türkiye’de genel olarak üç ana iklim tipi görülür. Bunlar Karadeniz, Akdeniz ve Karasal iklimdir.
    Bunların yanında Trakya, İçbatı Anadolu gibi yerlerde geçiş iklimi özellikleri görülür.

    1. Karadeniz iklimi
    Karadeniz Bölgesi’nin kıyı kesimlerinde ve Marmara Böl-gesi’nin Karadeniz kıyıları boyunca görülür. Yıllık sıcaklık farkı azdır (13 °C – 15 °C). Kışlar ılık (6 °C -7 °C), yazlar serin (21 °C – 23 °C) geçer.
    - Her mevsim yağışlıdır.
    - Yıllık yağış miktarı 700 – 2400 mm arasındadır.
    - Doğu Karadeniz Bölümü’nde en fazla yağış sonbaharda, en az yağış ilkbaharda düşer.
    - Batı Karadeniz Bölümü’nde yıllık yağış miktarı 1000-1500 mm’dir.
    - Orta Karadeniz’de ise en fazla yağış kışın, en az yağış yazın olmaktadır. Yıllık yağış miktarı 700-1000 mm ara-sındadır. Diğer bölümlere göre yağışın az olmasının ne-deni yerşekillerinin hakim rüzgâr yönüne dik olmaması, gerisindeki dağların yükseltisinin az ve kıyıya uzak olma-sıdır.
    - Doğal bitki örtüsü ormandır.
    - Türkiye’de bulutluluğun, nemliliğin ve yağışın en çok olduğu, sıcaklık farkının, güneşli gün sayısının, güneş enerjisinden yararlanmanın en az olduğu iklimdir.

    2. Akdeniz İklimi
    En belirgin olarak Akdeniz kıyılarında görülmekle birlikte, Ege ve Marmara bölgelerinin kıyı kesimlerinde de etkili olmaktadır. Yalnız bu bölgelerde enlemden dolayı sıcaklıklar asıl Akdeniz iklimine göre 2 °C – 3 °C daha düşüktür.
    Bu iklimde genel olarak;
    - Yazlar sıcak ve kurak, kışlar ılık ve yağışlıdır.
    - Yıllık sıcaklık ortalaması 18-20°C dir.
    - Yağışların yarıdan fazlası kışın düşer.
    - Kış yağışları yağmur şeklindedir.
    - Kar yağışı ve don olayı çok azdır.
    - Yağışlar cephesel kökenlidir.
    - Yıllık yağış ortalaması 600-1000 mm arasındadır.
    - Karakteristik bitki örtüsü zeytin, zakkum, mersin, kocayemiş, defne v.b. bitkilerden oluşan makilerdir.

    3. Karasal İklim
    Ülkemizde karasal iklim, İç Anadolu, Doğu Anadolu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde görülür. Fakat bölgeler arasında karasal iklimde bazı farklılıklar vardır.

    a. İç Anadolu Tipi
    - Yazlar sıcak ve kurak, kışlar soğuk ve kar yağışlıdır.
    - Kış mevsiminde sıcaklık 0 ile -3 °C, yaz mevsiminde ise 20 °C ile 25 °C civarındadır.
    - iç Anadolu’da en fazla yağış ilkbaharda düşer.
    - Ortalama yağış 300-400 mm dir.
    - Yağışlar konveksiyoneldir.
    - Yıllık sıcaklık ortalaması ise 10 °C – 12 °C dir.
    - Bitki örtüsü steptir.

    b. Doğu Anadolu Tipi
    - Karasal iklimin en şiddetli tipi bu bölgede görülür. Bunda bölgenin yüksek ve denize uzak olması etkilidir.
    - Kış mevsiminde ortalama sıcaklıklar -2 °C, -12 °C arasındadır.
    - Kar yağışı ve don olayları görülür. Kar 3-4 ay yerde kalır. Kışın ülkenin en soğuk yeridir. Bunun nedeni yükseltinin fazla olmasıdır.
    - Yaz mevsiminde sıcaklıklar 18 °C – 25 °C civarındadır.
    - Yıllık yağış miktarı 500-600 mm’dir.
    - Doğu Anadolu’da en fazla yağış ilkbahar ve yaz aylarında görülür.
    - Bölgenin Malatya, Elazığ gibi illerinde yükseklik fazla ol-madığından iç Anadolu’da olduğu gibi step iklimi etkilidir.
    - Bitki örtüsü yükseklerde çayır, alçak yerlerde steptir. Yer yer iğne yapraklı ormanlara da rastlanır.

    c. Güneydoğu Anadolu Tipi
    - Bu bölgenin batısında Akdeniz iklimi etkileri görülürken, doğuya doğru karasallık artmaktadır.
    - Bu bölgedeki karasal iklimde kış mevsiminde sıcaklık 2 °C ile 5 °C arasındadır. Dolayısıyla kar yağışı ve don olayları Doğu Anadolu’daki kadar etkili değildir.
    - Yaz mevsiminde en yüksek sıcaklıklar bu bölgede görülür. (29 °C – 31 °C) Dolayısıyla buharlaşma şiddeti en faza bu bölgede olduğundan, kuraklık da çok fazladır.
    - Yıllık yağış 400-700 mm arasındadır. Yağışların çoğu kış ve ilkbahar mevsimlerinde düşer, yazlar oldukça kuraktır.
    - Bitki örtüsü steptir.

    Faydalı olması dileğimle....İyi dersler...
    RABİA ELMAS bunu beğendi.

Sayfayı Paylaş