Ahmet Vefik paşanın tiyatroya katkıları

Konu 'Edebiyat 11.Sınıf' bölümünde tekmile tarafından paylaşıldı.

  1. tekmile

    tekmile Üye

    Katılım:
    29 Nisan 2008
    Mesajlar:
    1
    Beğenileri:
    0
    Ödül Puanları:
    1

    Ahmet Vefik Paşanın tiyatroya katkılarını ,adapte ve orjinal eseri karşılaştırınız dönem ödevim rica etsem birazcık yardımcı olabilirmisiniz:confused:
    Son düzenleyen: Moderatör: 15 Ocak 2009
  2. ◊ΘGöKKuŞΘ◊

    ◊ΘGöKKuŞΘ◊ Özel Üye Özel Üye

    Katılım:
    4 Aralık 2007
    Mesajlar:
    915
    Beğenileri:
    649
    Ödül Puanları:
    16
    Osmanlı İmparatorluğu'ndaki Yenileşme Hareketleri ve Tiyatro

    Biliyoruz ki, modern anlamda tiyatro, batılı normlara uygunluk gösteren tiyatro anl***** gelmektedir. Ancak, Osmanlı İmparatorluğu'nda “batılılaşma” hareketlerinden önce de gösteri sanatlarının varlığını biliyoruz. Geleneksel temaşa ya da seyir/izlence sanatları olarak nitelendirilen bu türün içine ortaoyunu, karagöz, tuluât, köy seyirlik, hattâ padişah tarafından halk için verilen şenliklerde,halkı ve saray mensuplarını ya da yabancı konukları eğlendirmekle görevli olan canbaz, kâsebaz, curcunabaz, hokkabaz gibi denge ve güç gerektiren sanatları icrâ eden bazı sanatçıları da dahil ederek, renkli ve canlı bir gösteri sanatları dünyasından söz etmemiz mümkündür. 1772 tarihine gelindiğinde, Osmanlı İmparatorluğu'nda bazı yenileşme hareketlerine girişilir. III. Selim, yönetici elitin çok korktuğu şeylerden biri olan kitap basımına izin veren ilk padişah olarak tarih kitaplarındaki yerini alır. “Nizam-ı Cedid” (Yeni Düzen) kelimesi de ilk kez bu devirde sarf edilir. Yenileşeme hareketleri tam da tahmin edildiği üzere olumsuz tepkiler toplamaya başlar. Prof. Dr. Mehmet Ali Kılıçbay'ın naklettiğine göre, “halk desteğine dayanmayan bu hareket, durumdan zarar gören, yeniçeri, ulema ve geleneksel yönetici elit ile muhafazakârların tepkisini çeker” (149). III. Selim'i takip eden II. Mahmut döneminde söz konusu “asilere” bugünkü tabirlerle ayar verilir. Sık sık isyan çıkaran bu grupların başını geçen ve giderek başıbozuklaşan Yeniçeri Ocağı da yine aynı padişah tarafından kapatılması uygun bulunur. 1833'te kurulan “Tercüme Odası” çalışanları ile yurt dışına gitmek zorunda kalan devlet adamları,” teyatora” adıyla nam salmış olan temaşa sanatından, hayli heyecanlı ve çocuksu bir coşku ile bahsetmekte ve bu sanat dalından hayli etkilenmiş gözükmektedirler. İşte Ahmet Vefik Paşa da bu grubun içine dahil edilebilecek bir Osmanlı aydını olup, “bir tiyatro oyunu izleyip, yaşamı değişenlerdendir.” Ülkede meydana gelen değişimlerin ve yenileştirmenin resmî olarak kağıda ilk döküldüğü tarih 1839 tarihli “Tanzimat Fermanı” olmuştur. Tanzimat Fermanı'nı takip eden yıllarda kabul edilen başka resmi belgeler ve devlet politikaları ile Osmanlı İmparatorluğu'nda seyreden tiyatro hareketleri arasında da tarihi bir paralellik göze çarpar: 1859'da batılı normlara uygun ilk tiyatro eseri olan Şair Evlenmesi , İbrahim Şinasi Efendi tarafından yazılır. Islahat Fermanı (1856) ile imparatorluk sınırlarında bugün güzel sanatlar akademisine karşılık gelen “Sanayi-î Nefîse Mektebi açılır; 1876'da I. Meşrutiyet İlân edilir ve ilk anayasa kabul edilir, 1908 ise II. Meşrutiyet'in ilân edildiği bir başka önemli tarihtir. Prof. Dr. Metin And, Türk Tiyatrosunun Evreleri başlıklı çalışmasında, 1839-1908 dönemindeki tiyatromuzdan “her şey sıfırdan başlamıştı”şeklinde bahsederken, o günleri çok kısa ama fevkalade duruma uygun bir şekilde değerlendirmiştir. Gözü ortaoyunu, meddah, karagöz gibi yerli türlere koşullanmış olan seyirci için bu yeni türü benimsemek, elbette zorlu bir sürecin başladığı anl***** gelmiştir. Prof. Dr. And;

    1839-1908 dönemini; Tanzimat Tiyatrosu,
    1908-1923 dönemini: Meşrutiyet Tiyatrosu,
    1923- günümüze: Cumhuriyet Tiyatrosu, olarak kategorilendirmiştir.

    b. Ahmet Vefik Paşa Kimdir ?

    Ahmet Vefik Paşa, bugün bile Türk Tiyatrosu'na hizmetlerinden çok, eli sopalı bir vali olması, “Bir Seyirci Yetişiyor” düsturuyla vatandaşları ve yanında çalışan memurları zorla tiyatroya götürmesi ve halkı canından bezdirmesi ile meşhur, birtakım tuhaf davranışlar sergileyen, acayip bir adam olarak hatırlanmaktadır. Oysa, geçmiş zaman olur ki deyip, günün koşullarına ve o koşulların yarattığı zorluklara rağmen Ahmet Vefik Paşa'nın tiyatro için gösterdiği yoğun çaba ve bu yoğun çabanın neticesinde başardıkları göz önüne alınacak olursa, Paşa ile ilgili önyargılardan kurtulmak mümkün olur. Peki, hakkında aslısız onca dedikodu ve yıpratma hareketlerine rağmen bildiğinden şaşmayan inatçı ve inançlı bir tiyatro sever olarak Ahmet Vefik Paşa hakkında neler söylenebilir?

    Ahmet Vefik Paşa, 1832 yılında İstanbul'da doğmuştur. Önce mühendislik okuluna başlamasına rağmen, babası Paris'teki elçilikte görevlendirilince, oğlunu da yanına alıp Fransa'ya gitmiştir ve oğlunu St. Louis Lisesi'ne yazdırmıştır. 1937'de İstanbul'a döndüğünde on beş yaşında olan Ahmet Vefik, Fransızca'yı iyi düzeyde öğrenmiş, aynı zamanda Latince eğitimi de almıştır. Doç Dr. Nurhan Tekerek'in aktardığına göre Paris ve St. Louis Lisesi'nde; “Corneille, Moliére, Racine, Rousseau, Balzac, Bern Ardin de Saint-Pierre, Stendhal, Chateaubriand gibi Fransız klasiklerini okumak, onlar hakkında yapılan açıklamaları dinlemek fırsatını elde e[der]”. 18 yaşındayken, babasının tayini Londra'ya çıktığında, yine ona eşlik edecek ve orada İngiliz tiyatrosunu yakından izleme ve tanıma imkânı bulmuş olacaktır. Ancak, Vefik Paşa'yı diğer Tanzimat ve Meşrutiyet münevverlerinden/aydınlarından farklı kılan yanı; bu kadar batı etkisinde eğitim almış olmasına rağmen kendisini Osmanlı aydını olarak muhafaza etmesindeki başarıdır. O dönemde Osmanlı içişlerine karışma sevdalısı olan Fransızlarla ters düştüğünden, ikinci kez görev için gittiği Paris'ten İstanbul'a geri çevrilmiş ve Divan-ı Muhasebat Müsteşarı olarak göreve alınmıştır. Ancak, Ahmet Vefik Paşa, tiyatro konusunda içinde onulmaz bir ateşin yanmasına engel olamamaktadır. Her ne kadar bir devlet adamı olsa da, Paris tiyatrolarında izlediği ve hem oyun yazarı hem de rejisör olarak Moliére'e neredeyse hayranlık duymaktadır. Türk sahnesinin Moliére'liğine soyunmak sevdasındaki bu bürokrat/diplomat için Fransız yazarın eserlerinden faydalanmadığını düşünmek imkansızdır. Önce Zoraki Nikah ve Zoraki Hekim oyunlarını olayları değiştirmeden, 17. yüzyıldaki Fransız ahalisinin “huy, anlayış, konuşma şekli ve kısacası her bakımdan, 19. yüzyıldaki Osmanlı yaşantısına uygun hale getirir. Paşa'nın ilk adaptasyonu diyebileceğimiz, Zor Nikah 1868-1869 senelerinde Gedikpaşa Tiyatrosu'nda oynanmıştır. Söz konusu edilen adaptasyonu sonraki sezonda Tabib-i Aşk (Aşk Doktoru) izledi. Daha sonra da tercüme/adaptasyon çalışmalarına devam eden Paşa'nın insani ve sosyal yönü kuvvetli bu eserleri çok yerinde bir şekilde seçmiş olduğunu anlayabiliyoruz. Bu arada sadece tiyatro ile ilgili değil, Türk dili ve kültürüne katkıları da ; örneğin sözlük çalışmaları yapma yoluyla süreklilik göstermektedir. Oldukça karışık bir dönemde Meclis i Mebusan başkanlığına getirilmiş olmasından ötürü başarılı olmayınca, hem kendisinin hem de Hüdavendigar (Bursa) halkının kaderini değiştirecek olan tayin kararı gelir,. Ahmet Vefik Paşa; Bursa Valiliği'ne atanmıştır.

    Tiyatroya olan hevesini ve coşkusunu yeni atandığı bu kentte de kaybetmemiş olan Paşa, dönemin tiyatro oyuncularından Fasulyacıyan, Hiranuş, Koharik Şirinyan gibi isimleri Bursa'da izledikten sonra, onları ertesi gün mak***** çağırmış ve; “Size bir tiyatro yaptıracağım, eserler vereceğim ve onları oynayacaksınız, yaptıracağım tiyatroya para vermeyeceksiniz, sadece Gureba (yetimler) için yılda iki oyunu onların hayrına oynayacaksınız” demiştir. Bu olayı aktaran o zamanların ünlü tiyatro oyuncularından biri olarak bilinen Ahmet Fehim Efendi'dir. Bundan sonraki aşamada Paşa, Moliére'in bütün oyunlarını tercüme etmeye başlar, Bursa tiyatrosunun tüm masrafını da öder. Paşa görevinden azledildikten sonra hakkında övgüler yazmakla ünlü gazetelerden “Tercüman-ı Hakikat”'te, valinin dillerde dolanan ve garip sayılan hallerine iki tane daha ilave edildiği yazılmıştır. “Paşanın uykusu kaçtığı geceler, odasında sabaha kadar yüksek sesle Moliere'den Fransızca pasajlar irşad etmesi de yine o devirde bir başka ******lık sayılmaktadır. (aktaran Tekerek) “, ancak gazetede özellikle iki tuhaf huyundan daha söz edilir:

    1. Halkı cebren tiyatroya sevk ediyor.
    2. Kendisi el çırparsa halkın el çırpmasına izin veriyor, kendisi alkışlamamış da halktan biri alkışlamışsa adamı açıkça eleştiriyordu.
    Kısacası Ahmet Vefik Paşa'nın görevinden alınmasına yol veren nedenlerin başında tiyatro yaptırması, sanatı koruması, piyesler oynatması, aktörlerin parasını devlet bütçesinden ödemesi gibi genelde kapısı tiyatroya açılan sorunlar gelmektedir. Paşa'nın azlinden önce yayınlanan bir bildirgede, özellikle onuncu ve on birinci maddeler dikkate şayandır: Madde 10: Valiliğe tâyininden azline kadar tiyatro ile uğraşmış, İstanbul'dan Fasulyacıyan namında birinin idaresinde olarak getirttiği bir kumpanya üç sene boyunca haftada üç gece oynamıştır, biletler vilayet matbaasında bastırılmış ve Zaptiye çavuşları tarafından ahaliye dağıtılmıştır; halktan toplanılan hasılatın ayda sekiz bin kuruşa kadar çıktığını kumpanyanın direktörü söylemiştir. Hükümet sıfatına yakışmayacak surette piyeslerin provasında bulunmuştur. Zaptiyeler marifetiyle birtakım ******lere bilet verecek ve ******leri tiyatroya getirtecek kadar bilet sattırarak halkı zarara sokmuştur. Haftanın birkaç gecesini kadınlara ayırarak onları da tiyatroya getirtmiş, aralarına ******leri de sokmuştur. Zaptiyelerden teşkil edilen bir mızıka takımını da tiyatroya tahsis etmiştir. Madde 11: Cehalet içinde yüzen ehâliye maarifi yayacağı yerde gayretini tiyatronun idaresine hasretmiştir. Kız mektebi muallimi İbrahim Efendi'yi aktirislere hoca tâyin ederek, halkın ondan nefret etmesine ve bu yüzden birtakım kızların mektebi bırakmalarına sebep olmuştur. Tiyatroya mahsus on dokuz piyesi resmî ruhsat almadan Bursa matbaasında bastırmıştır, bundan dolayı da matbaaya yirmi bin kuruş borcu kalmıştır. (Sevengil, 130) Bursa'dan ayrıldıktan sonra tiyatrosu kapatılmış olan Ahmet Vefik Paşa için Prof. Dr. Metin And, Osmanlı Tiyatrosu kitabında; “Türk Tiyatrosu için bu önemli dönem kapanmıştır. Böylece Bursa'daki tiyatro 1879-1892'ye dek üç yıl sürmüştür(88)” demektedir. Yunan İşgali (1925) sırasında yanan tiyatronun yerine yapılan, Bursa Devlet Tiyatrosu'na, “Ahmet Vefik Paşa Tiyatrosu” ismi gerek Bursa, gerekse Türk tiyatrosu için oldukça önemli bir insanın hatırasını anmak maksadıyla konulmuştur. 21 Nisan 1891'de hayata gözerini yuman Ahmet Vefik Paşa hayatı boyunca “Beni Sultan Mahmut Türbesi'ne gömmesinler, ömrüm boyunca uğraştığım adamlarla bir de ahirette kapışmak istemem” dediğinden, Eyüp Sultan Mezarlığı'na gömülmüştür.

    3. Moliére Tercümeleri:

    Ahmet Vefik Paşa'nın Moliére külliyatının hepsini dilimize kazandırdığını biliyoruz. Her ne kadar Ahmet Fehim Efendi, “Paşa'nın aslından tercüme ettiği otuz dört oyunu da oynadık” diyorsa da, Moliére'nin sadece otuz iki oyunu olduğundan bu mümkün değildir. Dolayısıyla Ahmet Vefik Paşa'nın on dokuz adaptasyon yaptığını ve basılmış olarak on altı tanesinin elimize kaldığını söyleyebiliriz. Ahmet Vefik Paşa'nın neden yeni oyunlar yazmak yerine çeviri ve adaptasyon yöntemini tercih ettiğine ilişkin Reşat Nuri Güntekin şunları söylemektedir:

    Ahmet Vefik Paşa Türk tiyatrosunun hakiki piri ve patronudur; hakiki sanat tiyatrosunu onun kadar iyi anlayan yetişmemiştir. Ahmet Vefik Paşa, işe Moliére'i adapte etmekle başlamıştır; bu demir gibi bir başlangıçtır.
    Paşa, memlekette yerli malı eserle tiyatro kurulmayacağını biliyordu, fakat yabancı eser tercümesiyle de bunun kâbil olmayacağını anlayacak kadar mütekamil kafalı ve sanat işlerine vâkıftı. Tiyatroda vaka icat etmek ve bunlara enteresan bir piyes kurmak zor iştir. [...] Yerli edebiyatçı birdenbire tiyatro yapamaz, fakat hazır patron üzerine elbise biçip diken terzi gibi hazır bir piyes üzerinde çalışmak suretiyle iyi bir adaptasyon meydana getirilmesi daima mümkündür. O zaman kendisinin yapacağı iş orijinal piyesteki tip ve vakaların karşılıklarını kendi muhitinde arayıp bulmak ve o evvelkilerini bunlarla değiştirmekten ibaret kalır. [...] Muharrir ve aktör gibi seyircinin de başka türlü yetişmesine ve normal yoluna girerek ilerlemesine imkan yoktur. (137) Ancak, Ahmet Vefik Paşa'yı Moliére uyarlamaları yapmaya iten bir başka sebep, Melahat Gül Uluğtekin'in isabetli bir şekilde belirttiği üzere; “Aslında Moliére'nin, bir taraftan eleştirel bakış açısına sahipken, öbür taraftan monarşiyle olan zorunlu bağı ve burjuva bir yaşam biçimi benimsemiş olması,Tanzimat dönemi aydınlarının çelişkilerine benzemektedir. İki dönem arasındaki bu benzerlik, Ahmet Vefik'in süreç öncesi çeviri normlarını etkilemiş olma[sıdır] (92)”.

    Ahmet Vefik Paşa başka yazarlardan da adaptasyon ve tercüme yapmıştır. Refik Ahmet Sevengil'in naklettiğine göre; Paşa'nın “Arapça, Farsça, Fransızca, İtalyanca ve Latince kadar Çağatay Lehçesine de hâkim olduğu bilinir. Ayrıca Rusça, Almanca ve eski Yunanca'yı da okuyup anladığı (138)” söylenmektedir. Tercümelerinde ve adaptasyonlarında Arapça ve Farsça kelimeler geçse de bunlar, kişileri oldukları gibi konuşturmak için olup, oyunu anlamayı zorlaştırmayan ve yeni yetişen seyirciye sahneye ve tiyatro sanatına yakınlaştırmayı hedefleyen özelliktedirler. Mustafa Nihat Özön, Zoraki Nikâhı kitabının başında Paşa'nın kullandığı dile ilişkin okuyucuyu şöyle bilgilendirir:

    Vefik Paşa'nın yazılarında kullandığı dil, imlâ ve söz dizimi bakımından ilk zamanlardan beri, “garip, acayip, kendine mahsus” gibi sözlerle nitelenmiştir. [...] Öteki yazılarını bir taraf bırakarak, yalnız tiyatro eserleri için diyebiliriz ki; Vefik Paşa konuşma dilini başarılı bir şekilde kullanmıştır. Konuşma dilini başarılı kullanması sadece, açık bir dille yazıp yazı dilindeki bazı özellikleri konuşma diline uydurmaktan ileri gelmektedir. Vefik Paşa, [...] doğrudan konuşulanı yazmıştır. (10)
    Osmanlı İmparatorluğu'nda, Tanzimat Dönemi'nde, yeni bir medeniyet projesini hayata geçirmek için biraraya gelmiş olan ve “Kurucular ” (günümüzde bu insanlara toplum mühendisi denilmektedir) sıfatıyla adlandırabileceğimiz bir grup özverili ve çalışkan insanın arasında, Ahmet Vefik Paşa'nın Öncü Kurucular 'dan biri olarak nitelendirilebilecek kadar özel ve saygın bir yeri vardır. Bir Osmanlı aydını/münevveri olarak yaşadıkları, Türk tiyatro sanatını, neredeyse bütün bir Rus edebiyatının Gogol'ün Palto'sundan çıkmasına benzer şekilde, setresinde saklaması, büyütmesi ve henüz çocuk yaşında iken onu başka hamilere bırakmak zorunda kalması, tiyatromuzun hafızasına asla silinmeyecek kadar güçlü bir karakter olarak adını yazmasıyla neticelenir. Ahmet Vefik Paşa, aslında bir devlet adamı ve yerel yönetici olmasına karşın, gün****k hayatın karmaşasında estetik hazlardan kendisini mahrum etmek bir yana, bunu etrafındakilerle paylaşmak için duyduğu güçlü heyecanı, idealizmle birleştirerek, sanat için neredeyse yoktan var etmeyi bilen, inatçı ve kararlı tutumuyla göz dolduran bir insandır. Yaşadığı zamanın ve mekânın oldukça ötesinde bir zihin yapısına sahip olmasından ötürü de, etrafındakiler tarafından kelimenin tam anlamıyla “grotesk” bir figür değerlendirilir. Bu gerçeğin de farkında olan Paşa, “Ben kendime **** dedirtinceye kadar az mı uğraştım” diyebilecek kadar da şansına münhasır bir kişiliktir. Ahmet Vefik Paşa'nın ismini Bursa'daki tiyatro binasında ilk gördüğü günden beri ona karşı bir gönül borcu hisseden bu satırların yazarı, bu büyük tiyatro insanının aziz hatırası karşısında eğilmektedir.

    Adaptasyonları-Tercümeleri:
    1-16 sıradaki eserler; Fransız oyun yazarı Jean Baptiste Moliére'e, 17. sıradaki eser Alman şair ve oyun yazarı Schiller'e, son sıradaki eser, Paşa tarafından çevrilip çevrilmediği kesin olmamasına rağmen, Victor Hugo'ya ait adaptasyon ve çevirilerdir.
    1. Savruk (L'Etourdi)(hece vezniyle manzum çeviri)
    2. İnfiâl_i Aşk (Le Dépit Amoureux)(düzyazı çeviri)
    3. Dudu Kuşları (Les Pre***use Ridicules) (düzyazı çeviri)
    4. Kocalar Mektebi (L'Ecole des Maris) (hece vezniyle manzum çeviri)
    5. Kadınlar Mektebi (L'Ecole des Femmes) (hece vezniyle manzum çeviri)
    6. Zor Nikâhı (Le Mariage Forcé) (uyarlama/adaptasyon) ( 1869)
    7. Tartüf (Le Tartuffe) (hece vezniyle manzum çeviri) (1880)
    8. Don Civani (Don Join)(düzyazı çeviri)
    9. Tabib-i Aşk (L'Amour Médcin) (uyarlama/adaptasyon) (1869)
    10. Adamcıl (Le Misantrophe) (hece vezniyle manzum çeviri)
    11. Zoraki Tabib (Le Médcin Malgrée Lui) (uyarlama/adaptasyon) (1869)
    12. Yorgaki Dandini (George Dandine) (uyarlama/adaptasyon)
    13. Azarya (L'Avare)(uyarlama/adaptasyon)(1873)
    14. Dekbazlık (Les Fourberies de Scapin) (uyarlama/adaptasyon)(1872)
    15. Okumuş Kadınlar ( Les Femmes Savantes (hece vezniyle manzum çeviri)
    16. Merâkıy (Hayâli Hasta) (Les Malade Imaginaire) (uyarlama/adaptasyon)
    17. Haydutlar (hece vezniyle manzum çeviri)
    18. Hernani. (tercüme)
    Hikâye Çevirileri:
    1. Lesage:“Giblas”
    2. Voltaire: “Hikemiyye-i Mikromega”.
    3. Fenélon: “Telem**ue”.
    Not: Bazı eserlerde Shakespeare tercümeleri yaptığı söylense de, bu konuda kesin bir bilgi yoktur.
    Türk Dili ve Tarihi Üzerine Çalışmaları:
    1.Şecere-i Türk (1863)
    2.Lehçe-î Osmanî (1877)
    Deneme:Oyuncuya Bir Oyun isimli bir (deneme) oyunu olduğundan söz edilmektedir.
    Eserlerle İlgili Not: Eserler, Behçet Necatigil'in Edebiyatımızda İsimler Sözlüğü, Refik Ahmet Sevengil'in Tanzimat Tiyatrosu III kitaplarına uygun olarak gruplanmış ve kitaplara ilişkin bilgiler de bu çalışmalar ışığında verilmiştir.

    Kaynakça: And, Metin. Osmanlı Tiyatrosu. Ankara: Dost Kitabevi, 1999.
    Kılıçbay, Mehmet Ali. “Osmanlı Batılaşması”. Tanzimat'tan Cumhuriyet'e Türkiye Ansiklopedisi. Cilt 1. İstanbul: İletişim Yayınları, 1985. 147-52.
    Özön, Mustafa Nihat. “Önsöz”. Zor Nikâhı. Jean Baptiste Moliére. Çev: Ahmet Vefik Paşa. İstanbul: Remzi Kitabevi, 1970. 7-10.
    Sevengil, Refik Ahmet. “Ahmet Vefik Paşa ve Tiyatro”. Tanzimat Tiyatrosu III. İstanbul: Milli Eğitim Basımevi, 1961. 110-38.
    Tekerek, Nurhan. “Bursa'da Tiyatro Tutkunu Bir Devlet Adamı: Ahmet Vefik Paşa”. 22Ocak 2005. .
    Uluğtekin, Melahat Gül. “Ahmet Vefik Paşa Çevirilerinde Osmanlılaşan Moliére”. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Ankara: Bilkent Üniversitesi, 2004.
  3. ◊ΘGöKKuŞΘ◊

    ◊ΘGöKKuŞΘ◊ Özel Üye Özel Üye

    Katılım:
    4 Aralık 2007
    Mesajlar:
    915
    Beğenileri:
    649
    Ödül Puanları:
    16
    Ayrıca forum kurallarını oku.
    Yeni üyelerimiz arasında bulunman gerekçesiyle bir kereye mahsus konu başlığını düzelttim.
    İyi çalışmalar..

Sayfayı Paylaş