Aşık Edebiyatı

Konu 'Türk Edebiyatı Ders Notları' bölümünde Murat AKSOY tarafından paylaşıldı.

  1. Murat AKSOY

    Murat AKSOY Türkçe Sevdalısı Özel Üye

    Katılım:
    25 Ekim 2007
    Mesajlar:
    49.558
    Beğenileri:
    886
    Ödül Puanları:
    38

    Aşık Edebiyatı :
    Aşık Edebiyatı, aşık denilen saz şairlerinin oluşturduğu bir edebiyattır; 16. yüzyılın başlarında başlayıp günümüze kadar varlığını sürdürmüştür. Aşık Edebiyatında söz kadar müzikte önemlidir; aşıklar bağlama, cura, tambura gibi sazlar kullanırlar.
    İlk döneminde Anonim Halk Edebiyatı etkisinde sade ve kıvrak bir dille ve hece ölçüsü ile yazılan eserler ikinci döneminde Divan Edebiyatının etkisi altına girmiş ve Divan Edebiyatı nazım şekilleri ve aruz ölçüsü ile yazılmaya başlanmıştır. En çok kullanılan ölçüler 11’li, serbest duraklı 8’li ve 7’li hece ölçüleridir. Aruz ölçüsünde ise en çok divan, semai, kalendiri ve selis kalıpları kullanılır. Temel nazım birimi dörtlüktür fakat çeşitli nedenlerle değişebilir.
    Aşık Edebiyatının gelişme alanı genelde kahvehaneler, asker ocakları, kervan saraylar, bozahaneler, tekkeler ve konaklardır. Aşık; sevilen, geniş halk kitlelerine seslenen, halkın günlük yaşantısını konu alan halk şairidir. Aşıklar; sözlü olarak süregelen edebiyatımızın ünlü aşıkları yanında öğrenir, onlardan mahlas alır, aşıklığın tüm özelliklerini öğrendikten sonra sazları ile diyar diyar dolaşırlar. Şiirlerinde aşkı, doğayı, mertliği ve yiğitliği dile getirirler.



    Bazı Aşıklarımız ve Şiirlerinden Örnekler :

    Köroğlu :

    Kimisi pınar başında
    Kimisi yolun dışında
    Al giyen on beş yaşında
    İlle mavili mavili

    Kimisi dağlarda gezer
    Kimisi incisin dizer
    Al giyen bağrımı ezer
    İlle mavili mavili

    Kimisi odun devşirir
    Kimisi kahvesin pişirir
    Al giyen aklım şaşırır
    İlle mavili mavili

    Köroğlu’m der ki n’olacak
    Taktir yerini bulacak
    Mavilim kaldı alacak
    İlle mavili mavili

    Ölçüsü :
    Nazım Birimi :
    Teması :



    Öksüz Dede :
    Alnıma yazılan kara yazılar
    İmirza’m babanın iki gözüdür
    Sarayda beslenmiş körpe kuzudur
    İmirza’mı hoşça tutun ağlar

    Değme kıyar m’ola oğluna
    Saldı garipliğe bakar yoluna
    Bizden selam olsun Osman Oğluna
    İmirza’mı hoşça tutun ağlar

    Akar gözlerimden kan ile yaşım
    Dün ü gün hasretlik çekmedir işim
    Hem ehlim ayalim oğlum yoldaşım
    Şunları da hoşça tutun ağlar

    Öksüz Dede durmaz söyler sözünü
    Hak’ka doğru tutup gider özünü
    Bizim için öpün iki gözünü
    İmirza’mı hoşça tutun ağlar


    Ölçüsü :
    Nazım Birimi :
    Teması :

    Kayıkçı Kul Mustafa :


    İpdida Bağdad’a sefer olanda
    Atladı hendeği geçti Genç Osman
    Vuruldu sancaktar kaptı sancağı
    İletti bedene bedene dikti Genç Osman

    Sultan Murad eydür gelsin göreyim
    Nice kahramandır ben de bileyim
    Vezirlik isterse üç tuğ vereyim
    Kılıcından al kan saçtı Genç Osman


    Kul Mustafa karakolda gezerken
    Gülle kursun yaprak gibi yağarken
    Yıkılası Bağdad seni döğerken
    Şehitlere serdar oldu Genç Osman

    Ölçüsü :
    Nazım Birimi :
    Teması :



    Katibi :

    Sevdasını başımızda
    Görür nazlanı nazlanı
    Sülün gibi karşımızda
    Yürür nazlanı nazlanı

    Lebinden akar zülali
    Gülü benzer rüh-u ali
    Ben kuluna bir şeftali
    Verir nazlanı nazlanı

    Gözümden akan kan gibi
    Güzellere sultan gibi
    Hublar üstünde han gibi
    Durur nazlanı nazlanı

    Aşıkı mest eder sözün
    Bin kan eder ela gözün
    Kakülüyle ol mah yüzün
    Bürür nazlanı nazlanı

    Mustafa meteder seni
    Terkedip de gitme beni
    Takıp boynuna zülfünü
    Sürür nazlanı nazlanı


    Ölçüsü :
    Nazım Birimi :
    Teması :

    Kuloğlu :

    Uzaktan merhaba olmaz
    Gel ey mestane bakışlım
    Kolların boynuma dola
    Dile mestane bakışlım

    Seni sevenler unutmaz
    Hayalin karşımdan gitmez
    Padişahlar hiç zulmetmez
    Kula mestane bakışlım


    Der Kuloğlu güne güne
    Melek gelmemiş cihane
    Her sözüne bir bahane
    Bula mestane bakışlım

    Ölçüsü :
    Nazım Birimi :
    Teması :






    Karacaoğlan :

    Ala gözlü benli dilber
    Sen d’olasın benim gibi
    Zülfün sökük boynun bükük
    Sen d’olasın benim gibi

    Bahçende güller bitmesin
    Dalında bülbül ötmesin
    Kapından cerrah gitmesin
    Sen d’olasın benim gibi

    Gül yerine diken bitsin
    Kuş yerine baykuş ötsün
    Gözün yaşı sele gitsin
    Sen d’olasın benim gibi

    Karac’oğlan der mert gibi
    Yanar yüreğim od gibi
    Bir ok yemiş boz kurt gibi
    Sen d’olasın benim gibi


    Ölçüsü :
    Nazım Birimi :
    Teması :



















    Kaynakça :
     Atilla Özkırımlı / Türk Edebiyatı Ansiklopedisi – cilt 1
     Anabritanica – cilt 2
     Yeni Kültür Ansiklopedisi – cilt 1
     Meydan Laruse – cilt 1

Sayfayı Paylaş