coğrafya 1. yazılı ile ilgili çalışma soruları

Konu 'Coğrafya 10. Sınıf' bölümünde yelken tarafından paylaşıldı.

Konu Durumu:
Mesaj gönderimine kapalı.
  1. yelken

    yelken Üye

    Katılım:
    7 Aralık 2007
    Mesajlar:
    77
    Beğenileri:
    57
    Ödül Puanları:
    6

    1-Kayaç nedir?

    Bir veya birden fazla mineralin doğal olarak bir araya gelmesiyle oluşan sert kütlelerdir.

    2-Oluşumlarına göre kayaçlar kaça ayrılır?

    a-PÜSKÜRÜK (MAĞMATİK)KAYAÇLAR
    b- TORTUL (SEDİMENT) TAŞLAR
    c- BAŞKALAŞIM (METAMORFİK) KAYAÇLAR

    3-Püskürük kayaçlar nasıl oluşur? Kaç çeşittir? Örnek veriniz?

    Magmanın katılaşıp soğumasıyla oluşur.

    Genel Olarak Püskürük Kayaçlar İki Başlık Altında İncelenir:

    *İç Püskürük Kayaçlar:Magmanın yeryüzüne ulaşamadan katılaşıp soğumasıyla oluşur
    .Ağır ağır katılaştıklarından iri kristallidir.Dış kuvvetlerin aşındırması sonucunda yeryüzüne çıkabilirler.

    Başlıcaları:Granit,Siyenit,Diyorit,Gabro

    *Dış Püskürük Kayaçlar:Magmanın yeryüzüne çıkıp soğuyup katılaşması ile oluşurlar.
    Soğuma çok hızlı olduğundan ince kristalli ve camsı yapıdadırlar.

    Başlıcaları:Andezit,Bazalt,Volkan camı , ve Tüf’dür.
    Ülkemizde en yaygın olanları ise Andezit ve Bazalt’tır.

    4-Tor topografyası nedir?
    Granitlerin ayrışması sonunda birbiri üzerinde irili ufaklı yuvarlak bloklardan oluşmuş bir topografya meydana gelir .Buna tor topografyası denir
    Not: Tor topografyasının oluşum nedeni granitin çatlaklı olması nedeniyle fiziksel ve kimyasal ayrışmaya uğraması
    Günlük sıcaklık farklarının fazla olması

    5-Tüf nedir?
    Volkanlardan çıkan küllerin oluşturduğu kayaçlardır.Çok kolay aşınırlar ve beyaz renktedir.
    Yurdumuzda ÜRGÜP –GÖREMEdeki peri bacaları tüf lerin aşınmasıyla oluşmuştur.


    6-Tortul kayaçlar nasıl oluşur?

    Yeryüzünde dış kuvvetler tarafından aşındırılan malzemelerin taşınarak deniz,göl tabanları ile vadi veya ovalarda birikmesi sonucu oluşurlar.


    7-Kaç çeşit tortul kayaç vardır?


    *Kimyasal tortul kayaçlar

    * Kırıntılı tortul kayaçlar

    * Organik tortul kayaçlar


    a)Kırıntılı tortullar : Kayaçların parçalanması iile çakıl, kum, kil gibi kırıntılı malzemenin yeryüzünün çukur yerlerine birikmesiyle oluşur.
    Örnek. Kum taşı,kil taşı,

    b) Kimyasal tortullar : Suda erimiş halde bulunan minerallerin suyun geçtiği yere çökelmesi veya tortulanması ile oluşurlar. Suda kolay çözünürler.
    Örnek. Kireç taşı, ,traverten,kaya tuzu, jips

    c) Organik tortular : Hayvan, bitki gibi canlı kalıntılarının üst üste birikip katılaşması ile oluşan taşlardır.

    örnek: kömür,petrol


    NOT: Tortul kayaçların en önemli özelliği oluştukları dönemlere ait bitki ve hayvan fosillerine sahip olmalarıdır.

    Bitki parçaları tortullar arasında sıkışarak bakterilerinde etkisiyle karbon bakımından zengim kömür ve petrole dönüşürler



    8-Başkalaşım kayaçları nasıl oluşur?

    Püskürük yada Tortul taşların aşırı sıcak ve basınç altında fiziksel yapıları ve kimyasal özelliklerinin değişmesi sonucunda değişime uğrayarak başka tür kayaçlara dönüşürler.



    Metamorfizma geçirmiş olan kayaçların en önemli özelliği ,kayaçların sert ve dayanıklı olmasıdır

    Örnek:gnays,elmas,mermer

    Metamorfizmaya uğrayan kayaç örnekleri



    Büyük kayaç döngüsü: Magmanın soğuması ile Katılaşım kayaların oluşması,
    --- Bunların ayrışıp çökelmesi ile tortul kayalar,
    ---- sıcaklık ve basınç altında değişmesi ile başkalaşım kayalar,
    --- bunların erimesi ile magma oluşumu ve tekrar soğuyarak Katılaşım kayaların oluşması olayına denir

    LEVHA HAREKETLERİ NOTLARI

    Karaları meydana getiren yer kabuğu LEVHA denilen parçalara bölünmüştür

    Mantoda sıcaklık ve basıncın etkisiyle oluşan KONVEKSİYONEL AKINTILAR vardır.Bu akıntılar nedeniyle levhalar ve üzerindeki kıtalar birbirine yaklaşarak ve birbirinden uzaklaşarak hareket ederler.

    **İki okyanusal levhanın karşılaşması sonucunda derin okyanus çukurları ile volkanik ada yayları oluşur.

    ** İki kıtasal levhanın karşılaşması ile kıvrımlı ya da kırıklı sıra dağlar oluşur.
    Burada volkanizma olmaz fakat depremler artar.


    **Okyanus tabanlarında levhaların birbirinden uzaklaştığı yerde mağma yükselip katılaşarak okyanus tabanında yanardağları oluşturur

    Volkanik kuşaklar , yerkabuğundaki okyanusal levhaların sınırları boyunca dağılmışlardır.

    . Depremlerin ve yanardağların çoğu levha sınırı ya da levha kenarında görülür.



    Yaklaşan levhalardan ikisi de okyanusal levha ise biri diğerinin altına doğru kayar, bu durum 'dalma-batma' olarak adlandırılır.
    .Dalma batma olayı sınırlarındaki yanardağ etkinliğinin ve dağ oluşumunun temelidir.


    1-Birbirine yaklaşan ve uzaklaşan levhalar hangileridir?
    1. Birbirine yaklaşan levhalar (Güney Ege Denizi, Kafkasya, Şili, Hindistan gibi sıkışma bölgelerinde görülür).
    2. Birbirinden uzaklaşan levhalar (Okyanus ortalarında görülür). Atlas Okyanusu ortasındaki sırt buna çok iyi bir örnektir
    2-Yeryüzündeki Başlıca Volkanik Bölgeler NERELERDİR

    1)Atlas Okyanusunun orta kesimi
    2)Akdeniz ve çevresi
    3)Doğu Afrika
    4)Büyük Okyanus çevresi (en fazla bu bölgede görülmektedir. Bu sebeple buraya Pasifik Ateş Çemberi denir.)

    3-Depremlerin yoğun olarak gözlendiği bölgeler NERELERDİR?

    1-PASİFİK DEPREM KUŞAĞI:
    .
    2-ALPİNE DEPREM KUŞAĞI:

    3-ATLANTİK DEPREM KUŞAĞI:


    4-Yeryüzünde depremler ve volkanik olaylar neden levha sınırlarında yoğunlaşmıştır?
    Gerek deprem hatları, gerekse volkanik alanların ikisinin de levha sınırlarında yoğunlaştığı görülmektedir.Sebebi bu alanlarda yer kabuğunun hareket halinde olmasıdır.

    5- Dünya’da deprem riskinin az olduğu yerler nerelerdir? Nedenini açıklayınız.

    K.Batı Avrupa-Grönland adası
    Asya'nın kuzeyi (Sibirya)
    A.B.D ve Kanada'nın K.Doğusu
    Güney Afrika
    Okyanusya’nın (Avustralya) batısı


    İki kıtasal levhanın birbirinden uzaklaştığı alanlarda oluşur.

    Okyanusal ve kıtasal levhaların karşılaşma alanlarında , kıtasal levhanın okyanusal levhanın altıan daldığı yerde oluşan derin çukurlardır.

    Okyanusal levhanın birbirinden uzaklaştığı yerlerde , derinlerden gelen magmanın oluşan boşluğu doldurup okyanusal levhalara eklenmesiyle oluşur.

    İki kıtasal levhanın birbirine doğru hareketi sonucunda levhalar arasındaki jeosenklinallerdeki tortulların sıkışıp kıvrılmasıyla oluşur.

    Basınç altında bulunan magmanın dalma batma alanlarını takip ederek yeryüzüne ulaşmasıyla oluşan ada topluluklarıdır.



    Sıcak su kaynakları nasıl oluşur?













    DOĞAL SİSTEMLER

    SU-TOPRAK-BİTKİ

    SU

    1-Dünyadaki su kaynaklarını neler oluşturur?

    Dünya'daki su kaynaklarını okyanuslar, denizler, göller, akarsular, kar ve buzullar ile yer altı suları oluşturur.


    Yeryüzünde su kaynakları dengesiz bir şekilde dağılmıştır. Özellikle de tatlı su miktarı oldukça düşüktür.
    Yeryüzünde en fazla suya sahip kaynak okyanuslardır.

    Dünya yüzeyinin %70 i su ile kaplıdır.

    2-Okyanusları kapladığı alana göre büyükten küçüğe sıralayınız?

    *Büyük okyanus *Hint okyanusu *Atlas okyanusu


    3-Yeryüzünde tatlı suları en fazla ve en az olduğu yerler?

    Yeryüzünde en fazla tatlı suya sahip alanlar:
    dünyada en fazla tatlı su kaynağının Brezilya’da

    Yeryüzünde en az tatlı suya sahip alanlar:
    Tatlı su kaynağı az olan yerler özellikle dönenceler çevrelerinde yer alan çöl alanlarıdır
    Dünyanın kişi başına düşen en az tatlı su kaynağına sahip ülkesi ise Kuveyt


    4-Tatlı su kaynakları nelerdir?

    Göller akarsular yeraltı suları buzullar



    Göl nedir?

    Karalar üzerindeki çukur alanlarda birikmiş ve denizle bağlantısı olmayan durgun su kütlelerine göl denir













    5-Göller kaç çeşittir?


    kimyasal özelliklerine göre

    tuzlu göller tatlı göller sodalı göller acılı göller


    Oluşumlarına göre

    A.DOĞAL G**LER:

    1. Tektonik Göller:Yer kabuğunun hareketleri sonucunda çöken alanlardaki çukurların sularla dolmasıyla oluşur oluşur

    2. Volkanik Göller:Volkanik patlamalar sonucu oluşan çukurluklara suların dolması ile meydana gelen göllerdir.

    3. Buzul Gölleri:Buzul çanaklarının sularla dolmasıyla oluşan göllerdir.
    4. Karstik Göller :Karstik çukurlukları içerisinde su birikmesi ile oluşan göllerdir
    5-Set Gölleri :Bir çukur önünün setle kapatılmasıyla oluşan göllerdir.

    Set göllerinin oluşumunda etkili faktörler? Ve çeşitleri?

    1. Heyelan = sonucu heyelan set gölü 2. Lavlar =çukur etrafını doldurmasıyla volkanik set gölleri

    3. Alüvyonlar =akarsu vadilerini kapatması sonucu alüvyal set gölleri 4.Dalga ve akıntılar =sonucu kıyı set gölleri
    5. Morenler = buzullardan eryen suların morenlerle kapatılması sonucu moren gölleri

    B. YAPAY G**LER=İnsanların elektrik elde etmek,sulama,kullanma ve içme suyu sağlamak için akarsu önlerini bir setle kapatmaları sonucu oluşan göllerdir


    6-Göl Sularının Kimyasal Özelliğini Etkileyen Faktörler nelerdir?

    1. Gölün büyüklüğü ve derinliği:
    2. Gölün gideğeninin olup olmaması: Göl sularını bir gideğen ile boşaltabiliyorsa suları tatlı olur.
    3. İklim koşulları
    4. Göl çanağını oluşturan kayaların özelliği
    tolgahanç, benqiSu, ceylin sude ve diğer 8 kişi bunu beğendi.
  2. yelken

    yelken Üye

    Katılım:
    7 Aralık 2007
    Mesajlar:
    77
    Beğenileri:
    57
    Ödül Puanları:
    6
    AKARSULAR ve ÖZELLİKLERİ
    1-Akarsular kaça ayrılır?
    1.Rejimlerine göre akarsular:Düzenli rejimli akarsular ve düzensiz rejimli akarsular

    yıl içerisinde akarsuyun taşıdığı su miktarında önemli değişiklikler görülüyor ise buradaki akarsuların rejimi düzensizdir.
    yıl boyunca akarsuyun taşıdığı su miktarında önemli değişiklikler görülmüyor ise akarsuyun rejimi düzenlidir

    Akarsu rejimlerini yıl içinde yağan yağış miktarı belirler
    2.Beslenme kaynaklarına göre:

    akarsuların başlıca beslenme kaynakları
    göl ,yağmur ,kar ve buz, yer altı suları ‘dır.

    3.Döküldüğü yere göre akarsular:

    Akarsuların sularını topladığı alana akarsu havzası denir

    * Akarsular Sularını deniz ve okyanuslara kadar ulaştırabiliyor ise bu akarsulara açık havzalı akarsu denir,

    * taşıdığı suyu deniz ve okyanuslara değilde göl bataklık vb yerlere ulaştırabiliyorsa yada ulaştıramadan kuruyor ise kapalı havzalı akarsular denir

    YER ALTI SULARI VE KAYNAKLAR

    Yer altı suyu nedir?

    Yağmur ve kar sularının geçirimli bir tabakadan geçip ,geçirimsiz bir tabaka üzerinde birikmesiyle yeraltı sularını oluşur.

    Yeraltı sularının miktarını ve beslenmesini etkileyen etkenler nelerdir?

    1.Arazinin geçirimlilik ve kayaçların gözeneklilik derecesi
    2.Yağış miktarı,


    Kaynak nedir?

    Yeraltı sularının kendiliğinden yeryüzüne çıktığı yerlere ise kaynak ismi verilir.


    **Yer altı suyu taşıyan tabakalara akifer adı verilmektedir.








    Kaynak çeşitleri nelerdir*


    Vadi Kaynakları :Yeraltı sularının akarsu vadileri boyunca yeryüzüne çıktığı yerlerdir.

    Artezyen Kaynakları : İnsanlar tarafından İki geçirimsiz tabaka arasında sıkışmış olan yeraltı sularının açılan kuyulardan çıkarılmasıyla oluşur.


    Karstik Kaynaklar : Karstik sahalarda yeraltında biriken yeraltı sularının yeryüzüne çıkmasıyla oluşan kaynaklardır

    Fay Kaynakları :Yerkabuğundaki kırık fayların olduğu yerde meydana gelen kaynaklardır


    Gayzer Kaynaklar : Volkanik bölgelerde , yerin derinliklerindeki sıcak gazların etkisiyle yeryüzüne büyük bir basınçla su ve buhar halinde çıkan kaynaklardır.


    TOPRAK:
    Yer kabuğunu oluşturan çeşitli kaya ve minerallerin fiziksel ve kimyasal yoldan ayrışmasıyla meydana gelen, içinde çesitli mineraller, organik maddeler ile hava, su bulunduran; canlı bir örtüdür.


    Kayaçların ayrışması kaç şekilde olur?

    1.Kimyasal Çözülme:

    Özellikle sıcak ve nemli iklim bölgelerinde meydana gelir. Genel olarak taşların su tarafından eritilmesi. sonucunda taşların kimyasal bileşimlerinde değişme meydana gelir. Ve taşlar ayrışmaya başlar

    2.Fiziksel (Mekanik ) Çözülme:

    Kayaların fiziki yapılarında görülen parçalanma, ufalanma ve ayrışma olayıdır.
    Fiziksel çözülme, daha çok aşırı sıcaklık farkı görülen yerlerde, oluşur.Fiziksel çözülme 3 şekilde oluşur:

    *Sıcaklık farkları nedeniyle; kayaların gündüzleri aşırı sıcaktan genişlemesi, geceleri de aşırı soğuktan dolayı büzülmesi sonucu gerçekleşir.

    *Buz çatlatması yolu ile fiziksel çözülme;suyun donarak genleşmesi nedeniyle kayalar çatlar

    *Kaya çatlaklarındaki bitkilerin, köklerini daha derinlere salması sonucunda kayalar parçalanır ve ufalanır









    TOPRAK OLUŞUMUNU ETKİLEYEN FAKTÖRLER NELERDİR?

    1.İklim: Toprak oluşumunda en etkili faktördür. Çünkü fiziksel ve kimyasal ayrışma olayları, bitkilerin yetişmesi, toprağın yıkanması, topraktaki organik maddelerin parçalanması, topraktaki organizma faaliyetleri iklime bağlıdır

    2.Bitki örtüsü: Kökleri ve organik asitler sayesinde ayrışma sürecini hızlandırır, toprakta organik madde oluşumunu sağlar, humus bakımından zenginleşme imkânı verir, toprakların zemine tutunmasını sağlayarak erozyona uğramasını engeller.

    3.Yer şekilleri: Eğim, yükselti ve bakı toprak oluşumunu etkiler. Eğimli arazilerde toprak oluşumu daha yavaştır. Toprağın oluşması için arazinin düz veya hafif engebeli olması ve geçirimli bir yapıda olması gerekir.


    4.Taşların özelliği(Ana kaya): sert olan ana kayalar zor ayrışırken bunlar üzerinde toprak oluşumu zordur. Yumuşak kayalar kolay ayrışmakta ve bunlar üzerinde daha kalın topraklar oluşabilmektedir

    Kayacın cinsine bağlı olarak topraklar killi,kumlu, kireçli,fosforlu ve milli olur.

    5.Zaman: Toprak çok uzun sürelerde oluşumunu tamamlamaktadır. Tam bir toprak oluşumu binlerce yılda gerçekleşmektedir. Oluşum süresi kalınlığı etkiler.






    TOPRAK ÇEŞİTLERİ



    İklim ve iklim özelliği Bitki örtüsü Toprak tipiEkvatoral iklim Ekvatoral orman lATERİT
    Akdeniz iklimi Maki Kırmızı topraklar
    Nemli serin iklim İğne yapraklı orman Kahverengi topraklar
    Tundra iklimi Tundra bitkileri Tundra
    Karasal-yarı kurak iklim Bozkır Potzol
    Okyanus iklimi Yayvan yapraklı bitkiler
    Çöl iklimi Çöl bitkileri Çöl toprakları
    Karasal-yarı nemli iklim Çayır Çernezyom topraklar








    Toprak tipi Toprağın oluşum şekli
    Alüvyal toprak Akarsu biriktirmesiyle oluşan topraklar
    lös Rüzgâr biriktirmesiyle oluşan
    Kolüvyal Topraklar Sel sularının Dağların eteklerinde biriktirdiği topraklardır
    Regosol: Volkanik arazilerde akarsuların biriktirdiği kumlu depolar üzerinde oluşan topraklardır.

    Halomorfik Topraklar Kurak ve yarı kurak bölgelerde kayaların çözülmesinden oluşan tuzlu topraklardır
    Kalsimorfik topraklar Yumuşak kireç taşı ve killi kireçtaşı depoları üzerinde oluşan topraklar

    Kırmızı topraklar demir oksit fazla olmasından dolayı kırmızı olan topraklar
    Laterit Topraklar Humus bakımından fakir olan topraklardır
    Tundra Toprakları Kışın donup yazın bataklık halini alan topraklardır
    Çernezyom Karasal iklimin yarı nemli alanlarında bulunan çayırlarına altında bulunan verimli toprak çeşididir
    Podzol Topraklar iğne yapraklı orman örtüsü altında oluşan topraklardır.





    DÜNYAYI KAPLAYAN ÖRTÜ BİTKİLER


    Bir yerde doğal olarak yetişen ot, çalı, ağaç gibi türlerin bir araya gelerek, oluşturduğu topluluğa bitki örtüsü denir.

    BİTKİLERİN YETİŞME KOŞULLARINI ETKİLEYEN FAKTÖRLER


    1) İklim Koşulları 2) Yer şekillerinin Etkisi

    3) Toprak Faktörü 4) Beşeri Faktörler


    1) İklim Koşulları

    Yağışlı bölgelerde gür bitki toplulukları görülürken kurak bölgelerde bitki örtüsü seyrekleşir, çöllerde kurakçıl ve seyrek bazı otlara ve çalılara rastlanır.

    Sıcak orta kuşakta her tür bitki yetişme alanı bulabilirken soğuk kutup bölgelerinde ve yükseklerde düşük sıcaklık şartları nedeniyle bir çok bitkiye rastlanmaz



    2) Yer şekillerinin Etkisi

    Dağ sıraları ve dağların uzanışı, bakı, eğim yükselti bitki örtüsünün yayılışını etkiler

    Eğimli yamaçlarda gür bitki örtüsü görülür

    Dağların denize bakan yamaçları YAĞIŞ ALDIĞINDAN daha zengin bitki örtüsüne sahip olur.

    Yükseklere çıkıldıkça sıcaklıklar azaldığı için bitki örtüsü türü ve yoğunluğu azalır.

    3) Toprak Faktörü

    Toprağın yapısı; Toprağın yapısı, üzerinde yetişen bitki türünü belirleyebilir.
    Toprağın dokusu; Toprağın sık ya da gevşek oluşu bitki oluşumunu etkiler

    4) Beşeri Faktörler

    Savaşlar, Tarım alanı açma, Yakacak ihtiyacı, Orman yangınları, Hayvan otlatma, Yol yapımı, Orman alanlarını imara açma, Sanayileşme BİTKİ ÖRTÜSÜNÜN AZALMASINA YOL AÇMIŞTIR.

    Yeryüzünde Oluşan Bitki Formasyonları

    Ağaç Formasyonu

    Yağış, sıcaklık ve toprak şartlarının elverişli, yetişme devresinin uzun olduğu her yerde ağaç yetişir. Yağış azlığı, şiddetli buharlaşma ağaç yetişmesine engel olur

    Ağaçların oluşturduğu topluluklara orman denir.

    Başlıca Orman Türleri
    Yaprak biçimine göre: yayvan yapraklı ormanlar, iğne yapraklı ormanlar
    1-Ekvatoral Yağmur Ormanları
    2-Muson Ormanları
    3-Orta Kuşağın Karışık Ormanları
    4-Tayga Ormanları

    Çalı Formasyonu

    ormanların tahrip edilmesi , iklim şartları ve toprak özelliklerinin etkisiyle oluşan kısa boylu ağaçların oluşturduğu bitki topluluklarına çalı formasyonu denir.

    Maki- garig- psödamaki


    Ot Formasyonu
    İklim,toprak ve yer şekilleri gibi şartların ağaç yetişmesine olanak vermediği yerlerde, yetişen ot cinsinden bitkilerin oluşturduğu topluluktur.

    Savan:. Step: Tundra: Çayır
    Son düzenleyen: Moderatör: 18 Kasım 2008
    tolgahanç, namügito, simy ve diğer 13 kişi bunu beğendi.
  3. ern_qfb

    ern_qfb Üye

    Katılım:
    2 Ekim 2008
    Mesajlar:
    1
    Beğenileri:
    0
    Ödül Puanları:
    1
    önce ben kendim yzarak özet çıkarmıştım ama bununda faydası oldu pekiştirdim teşekkür ederim arkadaşım :)
Konu Durumu:
Mesaj gönderimine kapalı.

Sayfayı Paylaş