Coğrafya 10. Sınıf Coğrafya Kayaçlar

Konu 'Coğrafya 10. Sınıf' bölümünde MaMiLog tarafından paylaşıldı.

  1. MaMiLog

    MaMiLog Üye

    Katılım:
    2 Aralık 2011
    Mesajlar:
    399
    Beğenileri:
    200
    Ödül Puanları:
    43

    TOPOGRAFYA VE KAYAÇLAR

    YERKABUĞUNU OLUŞTURAN TAŞLAR



    Yerkabuğu kayalardan meydana gelmiştir. Kayalar ise çeşitli minerallerin birleşmesiyle oluşmuştur.

    MİNERAL: Belirli bir kimyasal bileşimi bulunan ve genelde katı haldeki rağmen cisimlere denir.


    [​IMG]

    1-KATILAŞIM (PÜSKÜRÜK – VOLKANİK) TAŞLAR :
    Magmanın yeryüzünde yada yeryüzüne yakın yerlerde soğumasıyla oluşan taşlardır. İki gruba ayrılırlar:

    a)İÇ PÜSKÜRÜK TAŞLAR: Magmanın yeryüzüne çıkmadan, yerkabuğunun içinde soğuyup katılaşmasıyla oluşurlar. Bunlara aynı zamanda derinlik kayaçları da denir. Ör: Granit, Siyenit, Diyorit, Gabro.


    İç Püskürük Taşlar-Granit



    b)DIŞ PÜSKÜRÜK TAŞLAR: Magmanın yeryüzüne kadar çıkarak soğuması ve katılaşması sonucu oluşurlar. Yeryüzüne çıkan maddeler katı, sıvı ve gaz halinde olabilirler


    [​IMG]


    Dış Püskürük Taşlar-Lav

    LAVLAR - Sıvı olarak çıkarlar

    KATI MADDELER - Ateş kırıntıları, lapilli, volkan bombaları, Anglomera

    GAZ - Su, CO2 gibi

    ÖZELLİKLERİ

    Yapıları kristallidir.
    Tabakalaşma yoktur.
    İçlerinde fosil bulundurmazlar.
    Kütleler halindedir.
    Asitten etkilenmezler.

    2) TORTUL (SEDİMANTER) TAŞLAR :

    Denizlerde, göllerde, çukur alanlarda biriken maddelerin tortullaşması ve çökelmesiyle düşen taşlardır.

    Tortullanma

    ÖZELLİKLERİ

    Kristalli bir yapıya sahip değildirler.
    Tabakalıdırlar.
    Fosil bulundururlar.
    Tortul taşlar üçe ayrılır:

    a)KİMYASAL TORTULLAR: Suyun kimyasal olarak aşındırdığı maddeleri, sıcaklığın azalması ya da içindeki CO2 nin uçmasıyla bu maddeler birikir ve sonuçta kimyasal tortullar oluşur. Ör: Traverten, sarkıt, dikit.

    b)FİZİKSEL TORTULLAR: Akarsular, rüzgârlar, buzullar gibi dış kuvvetlerin taşları aşındırıp taşıması ve çukur alanlarda biriktirmesi sonucuyla oluşurlar. Bu taşlar suda eriyik halde bulunan tabii çimento ile birbirine yapışırlar ve mekanik tortullar oluşur. Kil taşı, kumtaşı, konglomera buna örnektir.

    c)ORGANİK TORTULLAR: Ölen canlıların üst üste birikerek katılaşması sonucu oluşan taşlardır. Örnek: Taşkömürü, Linyit, mercan kalkeri, tebeşir dir.

    NOT: Petrol, linyit ve kömür dışındaki bütün madenler volkanik kökenlidir. Kömür ve petrol ise organik kökenlidir.



    3) BAŞKALAŞIM(Metamorfik) TAŞLARI :



    Tortul ve volkanik taşların aşırı basınç ve sıcaklık altında katılaşmasıyla oluşurlar. Bu taşlar eski özelliklerini kaybederek, yeni özellik kazanırlar.



    Başkalaşım Taşlar


    ÖZELLİKLERİ

    Tabakalar halindedir.
    Sert bir yapıya sahiptirler.
    Fosil bulundurmazlar.
    Bunlara örnek:

    Granit - Gnays

    Kalker - Mermere

    Kuvars - Kuvarsit


    Kayaç Döngüsü



    SU KAYNAKLARI

    Su döngüsü



    [​IMG]

Sayfayı Paylaş