Coğrafya Ders Notları

Konu 'Coğrafya 10. Sınıf' bölümünde MaMiLog tarafından paylaşıldı.

  1. MaMiLog

    MaMiLog Üye

    Katılım:
    2 Aralık 2011
    Mesajlar:
    399
    Beğenileri:
    200
    Ödül Puanları:
    43

    Kayaç:Yer kabuğunun ana maddesi olan minerallerden oluşan sert cisimlere denir.

    İç Püskürük:Magmanın yer yüzüne çıkmadan soğuyup katılaşmasıyla oluşur.
    +Yavaş soğudukları içindaha sert yapıda ve eleman boyutarı büyüktür.
    ==>Granit,Siyenid,Diyorit,Gabro

    Dış Püskürük:Magmanın yeryüzüne çıkması ve soğuyup ince kristal ve camsı şekil oluşturması.
    ==>Bazalt,Obsidyen,Sünger Taşı,Andezit

    TORTUL KAYAÇLAR NASIL OLUŞUR?

    Dış kuvvetlerin aşındırma yapıp malzemeyi taşıması sonucu,yeryüzünün çukur yerlerine biriktirmesi ve malzenin taşlaşması sonucu oluşur.

    FİZİKSEL (Mekanik,Kırıntılı Kayaçlar)
    Dış kuvvetlerin aşındırdığı maddelerin yeryüzünün çukur yerlerine birikip taşlaşmasıyla oluşur.
    ==>Kum,Kil,Çakıl

    KİMYASAL TORTUL KAYAÇLAR
    Suda eriyik halde bulunan minerallerin çökemesiyle oluşan kayaçlardır.
    ==>Kalker,Jips,Kaya Tuzu

    ORGANİK TORTUL KAYAÇLAR
    Bitki-Hayvan kalıntılarının sıcaklık ve basınç altında taşlaşmasıyla oluşan kayaçlardır.
    ==>Kömür türleri,mercan kayalar,tebeşir

    BAŞKALAŞIM KAYAÇLAR(Metaformik)
    Tortul yada volkanik kayaçların yüksek sıcaklık ve basınç şartlarında bir başka kayaya dönüşmesine denir.
    ==>Kalker===Mermere,Granit===Gnaysa,Kum Taşı===Kuvarsite ,Kömür Taşı===Elmasa dönüşür

    Tortul kayaçlar bünyelerinde fosil barındırırlar.

    LEVHA TEKTONİĞİ
    Yerin iç yapısı 3 ayrı katamandan oluşur.
    Bunlar Litosfer+Monta+Çekirdek
    Litosfer okyonuslarda ince,karalarda kalındır.
    Litosferin altında manto yer alır.Manto demir,magnezyum,oksijenden oluşur.
    Mantonun en hareketli kısmıı üst mantodur.
    Mantonun altında yer alan çekirdek %85 demirden oluşur.
    Yerin derinliklerine inildikçe sıcaklık artar. 33 metrede 1C artar.Buna Jeotermik Gradyan denir.
    Yerin derinliklerdeki sıcaklık ve basınca bağlı olarak manto,litosfere doğru konveksiyonel akımlar geliştirir ve litosfere baskı uygulayarak litosferin çeşitli boyutlarda parçalara ayrılmasına neden olur.Bu parçaların her birisine Levha denir.
    Levhaları inceleyen bilim dalına Levha Tektoniği adı verilir.Alfred Wegener tarafından bulunmuştur.
    YAKLAŞAN LEVHALAR
    İki okyonusal levha karşılaştığında yoğunluğu fazla olan levha düğerinin altına dalar.Dalma+Batma Zonu oluşur.Bu olayın görüldüğü yerlerde okyonusal çukurlar oluşur.Örneğin.Mariana Çukuru 11022 Metre

    2 Kıtasal levha karşılaştığında çarpışarak Sıkışır ve yükselir.Sonuçta dağ oluşur.Örneğin: Himayalar
    UZAKLAŞAN LEVHALAR
    2 Tane kıtasal levha birbirinden ayrıldığında deniz oluşumu gerçekleşir.Örneğin Kızıldeniz
    2 tane okyonusal levha birbirindne ayrıldığında mağma okyonus yüzeyine çıkarak soğur ve katılaşır.Sonunda okyanus ortası sırtler ve Volkanik adalar oluşur.Örneğin Japonya
    YANAL LEVHALAR
    2 levha birbirini sıyırarak yer değiştirmesi sırasında sürtünme nedeniyle direnç gösterilir.Artan gerilim, deprem aracılığıyla çözülür.Bu olaya sonucunda Fay Hatları Oluşur.Örneğin:ABD San Andreas

    LEVHA SINIRLARINDA MEYDANA GELEN OLAYALAR.
    Yeni Okyanuslar,denziler,volkanik dağlar,depremler,volkanik adalar,tsunami,faylar,sıcak su kaynakları,okyanus ortası sırtlar.
    DEPREMLER
    Tektonik,Volkanik,Çökme Depremler.
    En fazla Pasifik Ateş Çemberi bölgesinde %80 oranında Tektonik depremler görülür.
    2.Deprem Kuşağı ise Akdeniz,Himayala deprem kuşağıdır.(Hazar denizi ve çevresiTürkiye,İran,Yunanistan,İtalya,Himayala)
    İskandinav ülkeleri,Brezilyanın Doğusu,Avusturalya,Sibirya,Kanada depremlerin az görüldüğü yerlerdir.
    DEPREM KUŞAKLARI
    Avrasya levhası
    Afrika levhası
    Arap Levhası
    Kuzey Amerika Levhası
    Güney Amerika Levhası
    Hindistan Levhası
    Antarktika LevhasI
    Avustralya Levhası
    Pasifik Levhası
    Nazaka( Naska) Levhası
    Filipin Levhası
    Kokos levhası
    Karayip Levhası
    Skotya Levhası
    SU KAYNAKLARI
    Dünyanın %71 sularla kaplıdır.Bu suyun %97'si tuzlu %3 kısmı tatlıdır.
    Ülkemizde suyun %72'si tarımda,%16'sı içme ve kullanımda,%12'si sanayide kullanılır.
    Ülkemizde 90-120 litre olan kişi başına su tükütemi,Batı avrupada 600-650,Afrikada 2-3 litredir.
    SU KAYNAKLARI(Deniz ve okyanuslar)
    Kıtalar arasındaki büyük çukurların suyla dolması sonucu geniş ve derin su kütlelerine okyanus denir.
    Okyanus ve karaların iç kısımlarına sokulmuş olan su kütlelerine deniz denir.
    GÖLLER(%87)
    Çeşitli nedenlerle kara üzerinde oluşmuş çukurlara su birikmesine göl denir.
    İklim,Jeolojik yapı,yer şekillerine bağlı olarak değişkenlik gösteren göller vardır.
    Göl suları Tatlı,tuzlu,sodalı,acı olabilir.Bunun nedeni:Yerin yapısı,büyüklüğü,derinliği,gideğenin olmaması.
    Göller 2 ye ayrılır.Doğal/ yapay,olmak üzere.Doğal Göllerde 5 ayrılır kendi aralarında.
    DOĞAL GÖLLER
    TEKTONİK:Bu göller, yer kabuğu hareketi sonucunda oluşangramel sahalarının sularla dolması ile meydana gelir.(NYssa,Tanganika,Victorya,Baykal)
    VOLKANİK:Volkanik patlamalarla oluşmuş,Kalker,maar,kalderaların suyla dolması sonucu oluşan göllerdir.(Japonya,İtalya,Endonezya,Türkiye)
    KARSTİK:Kalker,Jips,Kaya Tuzu gibi eriyebilen kayaçların olduğu alanlarda oluşan dolin ve obrukların suyla dolması sonucu oluşan göllerdir.
    (Prespa,Ohri,İskodra)
    BUZUL:Buzulların aşınması sonucu oluşan çanakların suyla dolması sonucu oluşur.(Kanada,Norveç,Finlandiya,Danimarka)
    SET:
    DOĞAL:Uzunca bir çukurluğun önünün herhangi bir kütle ile kapanması sonucu geride kalan çukurun suyla dolmasıyla oluşur.
    ALİVYAL:Akarsuların taşıdığı alivyalların vadi boyunda aralarda ve deniz kıyılarında sertleşmesi sonucu oluşur.
    HEYELAN:Heyelanla gelen kütlelerin akarsu vadilerinin önünü kapatması sonucu oluşan göller.
    KIYI SET:Koyların önünü kıyı setleriyle kapatması sonucu oluşan göllerdir.
    VOLKANİK:Volkandan çıkan lavların,uzun bir çukurluğun önünü kapatması sonucu oluşur.
    MOREN:En fazla kuzeybatı Avrupada görülür.Buzul aşındırmasıyla ortaya çıkan morenlerin buzulların erime sınırlarına kadar ulaşarak buzul vadinin önünü tıkamasıyla oluşur.
    Murat AKSOY bunu beğendi.

Sayfayı Paylaş