Coğrafya Sözlüğü

Konu 'Coğrafya Ders Notları' bölümünde ∂єνιℓѕ α∂νσ¢αтє tarafından paylaşıldı.

  1. ∂єνιℓѕ α∂νσ¢αтє

    ∂єνιℓѕ α∂νσ¢αтє Özel Üye Özel Üye

    Katılım:
    1 Mart 2010
    Mesajlar:
    768
    Beğenileri:
    331
    Ödül Puanları:
    0

    AÇIK HAVZA
    Sularını denize veya okyanusa ulaştırabilen akarsu havzaları

    AFEL
    Dünyanın güneşe en uzak olduğu tarih

    AGİK
    Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı

    AĞIL
    Davarların barındırıldığı, üstü açık çitle çevrili yer.

    AĞIZ
    Akarsuyun denize ulaştığı yer

    AKARSU REJİMİ
    Akarsu yatağından su miktarının bir yıl içinde gösterdiği değişim

    ALACAKARANLIK
    Gün bitimi ile gecenin başlangıcı arasındaki zaman

    ALBEDO
    Bir yüzey üzerine gelen ışının yansıyan ışına oranı

    ALİZE
    30° enlemlerinden Ekvatora doğru esen sürekli rüzgarlar

    ALPİN ÇAYIR
    Yüksek dağlar üzerinde sürekli yeşil kalan bitki topluluğu

    ALÜVYON
    Akarsuların taşıdığı malzeme

    ANEMOMETRE
    Rüzgar hızını ölçen alet

    ANIZ
    Ekin biçildikten sonra tarlada kalan sap

    ANTEN
    Radyo dalgalarını yada başka enerji sinyallerini gönderip almaya yarayan metal aygıt

    ANTİKLİNAL
    Kıvrımlı dağın yükselen kısmı

    ANTREPO
    Ticari malların belli bir süre için korunduğu yer, depo

    ANTROPOJEN BOZKIR
    İnsan tarafından orman örtüsünün tahrip edilmesi sonucu oluşan bozkır

    ARKTRİK BÖLGE
    Kuzey kutup bölgesi

    ASİMİLASYON
    Farklı kültürlerin başka bir kültür içinde eritilmesi

    ATLAS
    Haritalar takımı

    ATOL
    Mercan adası

    AVRUPA BİRLİĞİ
    Avrupa topluluğunun 1993' den sonraki adı

    AYSBERG (ICE BERG)
    Su içinde yüzen buzdağı

    BAĞIMLI NÜFUS
    Çalışma çağı dışında kalan nüfus

    BAKI
    Güneşe dönük olma, güneşe bakma durumu

    BANLİYÖ
    Büyük bir şehrin çevresindeki yerleşim alanları

    BARKAN
    Hilal biçimindeki kum birikintisi

    BEYİN GÖÇÜ
    Yetişmiş nitelikli ve eğitimli nüfusun daha iyi çalışma ve yaşama koşulları nedeniyle dışarıya göç etmesi

    BİOMAS ENERJİ
    Bitkisel ve hayvansal ürünlerden elde edilen enerji

    BİYOCOĞRAFYA
    Canlılar coğrafyası

    BOĞAZ
    Dar, dik yamaçlı vadi veya iki denizi birbirine bağlayan su yolu

    BOYUN
    İki zirve arasında, dağın en alçak kesimi

    BOZKIR
    Kurak ve yarı kurak bölgelerin kısa boylu ot örtüsü

    BULVAR
    Ortasında ya da kenarlarında ağaç ve çimen kaplı bir şerit bulunan geniş cadde

    BUZUL
    Bir yamaçtan aşağı yavaşça hareket eden kalın buz tabakası

    CEPHE
    Farklı karekterdeki hava kütlelerinin karşılaştığı alan

    CEZİR
    Gelgit sırasında deniz çekilmesi

    CHARTER TAŞIMACILIĞI
    Düzenli uçuşlara bağlı olmayıp, yolcu isteğine bağlı olarak yapılan dolmuş uçak yolcu taşımacılığı

    ÇELTİK
    Pirinç yetiştirilen sulak tarla

    ÇERNOZYOM
    Kara toprak

    DALGAKIRAN
    Limanları dalgalardan koruyan uzun setler

    DAVAR
    Koyun keçi gibi küçükbaş hayvanlara verilen ad

    DEBİ (Akım)
    Akarsuyun taşıdığı su miktarı

    DELTA
    Akarsuların denize ulaştığı yerde denizi doldurarak oluşturduğu üçgen görünümlü ova


    DEMOGRAFİ
    Nüfus bilimi

    DIŞ TİCARET AÇIĞI
    İthalatın ihracattan fazla olması

    DİASPORA
    Etnik yada dinsel toplulukların asıl topraklarının dışına dağılması

    DOLİN
    Karstik aşındırma şekli, koyak

    DOLU
    Yağmur gibi gökyüzünden düşen küçük buz topları

    DOLUNAY
    Ay' ın dünyadan görülen yüzünün tümüyle aydınlık olması

    DRENAJ
    Topraktaki fazla suların akıtılması

    EKİNOKS
    Gece gündüz eşitliği (21 Mart - 23 Eylül)

    EKLİPTİK
    Yörünge düzlemi

    EKOCOĞRAFYA
    Ekolojiye coğrafi yöntemle yaklaşım, ekolojik coğrafya

    EKOLOJİ
    Çevre bilimi

    EKOSİSTEM
    Belli bir alanda yaşayan ve birbiriyle etkileşim içinde olan canlı topluluğu

    EKSEN
    Dünya' nın yada başka bir gök cisminin merkezinden geçen ve bir ucundan öbürüne uzanan hayali çizgi

    EKÜMEN
    Yerleşilmiş alanlar

    ENDEMİK BİTKİ
    Dünyanın sadece belli bir bölgesinde bulunan ve belirli iklim şartlarında yetişen başka yerlerde yetişmeyen bitki

    ENTANSİF TARIM ( İntansif Tarım )
    Modern yöntemlerle yapılan verimi yüksek tarım

    ENTEGRASYON
    Yabancıların kültürel özelliklerini yitirmeden başka toplumlarla bütünleşmesi

    EPİROJENEZ
    Kıta hareketleri

    ERG
    Afrika'da kumlardan oluşan çöllere verilen isim

    EROZYON
    Toprağın kemirilmesi, taşınması

    ESTUAR
    Gelgitin görüldüğü kıyılarda su basmasına uğrayan akarsu ağzı

    EVRİM
    Zaman içinde değişme

    FALEZ ( Yalıyar )
    Kıyı dikliği, kıyı uçurumu

    FAUNA
    Hayvan topluluğu

    FERİBOT
    Arabalar veya vagonlar ile içindeki yolcuları bir yakadan ötekine geçiren gemi

    FİYORD
    Buzul aşındırması sonucu oluşan vadilerin deniz suları altında kalmasıyla oluşan girintili çıkıntılı kıyı

    FLORA
    Bitki topluluğu

    FOSİL
    Kayalar ve toprak içinde bulunan eski canlı kalıntıları

    FRİGOFRİK
    Soğutma özelliği olan, soğutucu

    GAP
    Güneydoğu Anadolu Projesi

    GARİG
    Akdeniz ikliminin doğal bitki örtüsü makilerin tahrip edildiği yerlerde ortaya çıkan bitki topluluğu

    GAYZER
    Fışkıran sıcak su kaynağı

    GECEKONDU
    İzinsiz yapılan ve altyapı ihtiyaçları devlet tarafından karşılanmayan dar gelirli ailelerin yaşadığı barınak

    GEÇİCİ YERLEŞME
    Yılın belli bir süresi boyunca kullanılan yerleşim

    GELGİT ( Medcezir )
    Ay' ın çekimi nedeniyle deniz sularının kabarıp çekilmesi

    GEOİT
    Yer kürenin özgün şekli

    GİDEĞEN
    Bir gölün sularını dışarıya boşaltan akarsu

    GLASİYE
    Buzul

    GRABEN
    Çöküntü hendeği

    GRUP VAKTİ
    Güneşin batış anında ortaya çıkan kızıllık, batış anı

    HABİTAT
    Bir canlının doğal yaşam ortamı

    HAMADA
    Afrika'da taşlardan oluşan çöllere verilen isim

    HASAT
    Tarım ürünlerinin toplanması yada biçilmesi

    HEKTAR
    10.000 m² 'ye eşit alan ölçüsü


    HİDROELEKTRİK SANTRAL
    Baraj göllerinden yararlanılarak elektrik enerjisi elde edilen santraller

    HİDROSFER
    Su küre

    HİNTERLAND
    Bir limanın çevresiyle olan ulaşım bağlantısı

    HORST
    Çöküntü hendeklerinin kenarındaki yüksek yer

    HÖRGÜÇ KAYA
    Buzul aşındırmasıyla oluşan deve sırtına benzer kaya

    IŞIMA
    Yeryüzünün, güneşten aldığı ısıyı geri vermesi

    İHRACAT
    Dış Satım

    İNLANDSİS
    Karalar üzerinde yayılan örtü buzulu, inland:kara, is:buzul

    İSKAN
    Yerleşme

    İSTİHDAM
    Bir kimseyi bir işte çalıştırma, iş imkanı yaratma

    İTHALAT
    Dış alım

    İZOBAT
    Eş derinlik eğrisi

    İZOHİPS
    Eş yükselti eğrisi

    İZOTERM
    Eş sıcaklık eğrisi

    İZOYET
    Eş yağış eğrisi

    JEOMORFOLOJİ
    Yer şekli bilimi

    JEOPOLİTİK
    Coğrafya koşullarına göre düzenlenen siyaset


    JEOTERMAL
    Sıcak su buharı

    KABOTAJ
    Bir ülkenin karasularında yük ve yolcu taşımacılığı hakkı

    KALDERA
    Volkan konilerinin patlaması ile oluşan çukurluklar

    KALICI KAR ( Toktağan )
    Yaz ve kış boyunca erimeden kalan kar

    KALKER
    Kireç taşı

    KANAL
    Akarsuları yada denizleri birbirine bağlayan, doğal yada insan yapısı su yolu

    KANO
    Kürekle kullanılan, dar, hafif ve küçük tekne

    KANYON
    Derin ve yamaçları çok dik vadi

    KAPALI HAVZA
    Sularını denize ulaştıramayan bölge

    KAPIZ
    Toroslarda dar ve derin vadi, kanyon

    KARGO
    Bir nevi paket ve yük taşımacılığı

    KIRGIBAYIR
    Sel suları ve akarsuların dilik dilik yardığı çıplak yamaçlar

    KISTAK
    Bir yarımadayı karaya bağlayan, iki yanı su ile çevrili dar kara parçası

    KİT
    Kamu İktisadi Teşebbüsleri

    KLİMATİZM
    İklimden faydalanmaya dayalı turizm

    KLİMATOLOJİ
    İklim bilimi

    KOPENHAG KRİTERLERİ
    AB' ye yeni aday üyelerin uymakla yükümlü olduğu siyasi kriterler

    KRATER
    Yanardağın huni şeklindeki ağzı

    KURU TARIM
    Az yağışlı bölgelerde sulama olmaksızın yapılan tarımsal üretim

    LAGÜN
    Deniz kulağı, kıyı gölü

    LAPYA
    Karstik kayaçlardaki küçük kanalcıklar

    LATERİT
    Nemli tropikal bölgelerin tuğla kırmızısı rengindeki verimsiz toprağı


    LEJAND
    Haritaların açıklama anahtarı

    LİMNOLOJİ
    Coğrafyanın gölleri inceleyen bilim dalı

    LİTOSFER
    Taş küre

    LOKOMOTİF
    Treni hareket ettiren motorun bulunduğu demiryolu taşıtı

    LÖS
    Rüzgarın taşıyıp biriktirdiği toprak

    MAAR
    Volkanik patlama çukuru

    MAKİ
    Akdeniz ikliminin bitki topluluğu

    MANDIRA
    Peynir, yoğurt ve tereyağı üretimi amacı ile yapılan ahır hayvancılığı

    MEDYA
    Gazete, dergi, televizyon, radyo, sinema ve internet gibi yazılı görsel, iletişim araçlarının tümü

    MENDERES
    Akarsuyun büklüm yaparak akması

    MERA
    Hayvan otlatılan yer, otlak

    METEOR ( Göktaşı )
    Uzaydan dünya' nın yüzeyine düşen kütle

    MİKRO KLİMA
    Küçük iklim bölgeleri

    MONOKÜLTÜR
    Tek bir çeşit tarım ürününün geniş alanlarda üretilmesi, tek ürüne dayalı tarım

    MOREN
    Buzul taş

    NADAS
    Tarlanın bir yıl dinlendirilmesi

    NARENCİYE
    Turunç, limon, mandalina, greyfurt ve portakal gibi ürünlerin tümüne verilen ad, turunçgiller

    NAVLUN
    Deniz taşımacılığı karşılığında alınan para

    OBRUK
    Karstik kayaçlardaki derin doğal kuyular

    OKULLAŞMA ORANI
    Okula devam eden nüfusun,okula devam etmesi gereken nüfusa oranı

    ORMAN SINIRI
    Düşük sıcaklık veya yağış azlığı nedeniyle ormanın sona erdiği sınır

    OROJENEZ
    Dağ oluşumu

    OTOYOL
    Hızlı trafik akışı sağlamak amacı ile yapılan çift yönlü geniş yol

    OZON TABAKASI
    Atmosferin 20 - 25 yükseğinde yeralan ve morötesi ışınların büyük kısmını tutan tabaka

    PARATONER
    Yıldırım savar

    PATENT
    Bir buluşun sahipliğini ve kullanımını koruyan belge

    PENEPLEN
    Yontularak düzleşmiş alan


    PERİHEL
    Dünyanın güneşe en yakın olduğu tarih

    PEYZAJ
    Görünüş

    PLANKTON
    Deniz suyuyla sürüklenen canlı kalıntıları

    PLANÖR
    Motorsuz, yalnız rüzgar yardımıyla uçan uçak

    POLAR HAVA
    Kutuplara yakın bölgelerin soğuk havası

    POLEN
    Bitkilerin çiçeklerinden çıkan toz şeklindeki tohum

    POLYE
    Karstik bölgelerdeki erime ovaları, gölova

    PROFİL
    Dış uzanış, dış görünüş

    RAFİNERİ
    Ham petrolü işleyen ve farklı ürünlerini ayrıştıran tesis

    RAFTİNG
    Eğim kırıklıklarının fazla olduğu eğimli akarsularda şişme bot ve sallarla yapılan su sporu

    RAKIM
    Yükseklik

    REG
    Büyük Sahra Çölünün kuzeyindeki ovalara verilen isim

    REKOLTE
    Bir arazide ekilen üründen elde edilen yıllık toplam tarımsal üretim

    RELİEF
    Yer şekli

    RESİF
    Deniz yüzüne çıkmış mercan kayalar

    REZERV
    Yeraltında bulunan sıvı, gaz ve katı yakıt, mineral ve doğal kaynakların kullanılabilir potansiyeli

    RİCHTER ÖLÇEĞİ
    Amerikalı Charles F.Richter' in depremlerin şiddetini ölçmek için geliştirdiği ölçek

    SAĞANAK
    Aniden bastıran şiddetli yağmur

    SAVAN
    Ağaçlı bozkır

    SERA
    Mevsim dışı sebze ve meyve yetiştirmek amacı ile yapılmış cam veya naylonla kapatılmış mekanlar

    SERA ETKİSİ
    Atmosferdeki gazların güneşten gelen enerjiyi emmesi sonucu atmosfer sıcaklığını artırması

    SICAKLIK TERSELMESİ
    Özellikle çukur bölgelerde alçak yerlerin daha yüksek yerlere nazaran soğuk olduğu atmosfer olayı


    SİRK
    Buz yalağı

    SİSMOLOJİ
    Deprem bilimi

    SOLSTİS
    Gün dönümü ( 21 Haziran - 21 Aralık )

    SONAR
    Ses dalgaları ve yankı aracılığıyla su altındaki cisimlerin yerini saptayan aygıt

    SÜPERNOVA
    Çok büyük bir yıldızın, güneşten milyarlaca kez daha güçlü bir parlamayla patlaması

    ŞELF
    Denizlerin 200 m' ye kadar olan sığ yerleri

    TABAN FİYAT
    Resmi kuruluşlar tarafından bir ürün veya mala verilen en düşük değer

    TABAN SEVİYESİ
    Akarsuların deniz, okyanus ve göle döküldüğü en alçak seviye

    TABAN SUYU
    Yer altı suyu

    TAN VAKTİ
    Güneşin doğuş anı, gün ağarması

    TEKTONİK
    Kırık parçalar halindeki yer katmanlarını inceleyen bilim

    TENÖR
    Maden cevheri içindeki saf metal oranı

    TERMİK SANTRAL
    Katı ve sıvı yakıtları yakarak elektrik enerjisi üreten santraller

    TERMOMETRE
    Sıcaklık ölçer

    TOMBOLO
    Karaya bağlanarak yarım adaya dönüşmüş ada

    TOPOĞRAFYA
    Yerşekli

    TRİKOTAJ
    Örme işleri

    TSUNAMİ
    Deprem dalgası

    TURBALIK
    Tabanında çürümüş bitki artıklarından bir katmanın bulunduğu bataklık

    TURFANDA
    Mevsim başında ilk yetişen meyve veya sebze

    UZAY MEKİĞİ
    Uzaya bir roketin sırtında fırlatılan ve insan taşıyan taşıt

    VAHA
    Çölün su bulunan bölümlerindeki yerleşim alanı


    VAROŞ
    Şehrin dış mahallesi

    VİYADÜK
    Bir ırmak yada vadi üzerinden geçiş sağlayan yüksek kara yada demiryolu köprüsü

    YAĞIŞ REJİMİ
    Yağışların bir yıl boyunca mevsimlere veya aylara göre dağılışı

    YENİAY
    Ay' ın dünyadan görülen yüzünün tümüyle karanlık olması

    YOĞUNLAŞMA
    Su buharının sıvıya dönüşme süreci

    YÖRÜNGE
    Bir gökcisminin başka bir gök cisminin çevresinde dolanırken izlediği yol

    ZEMHERİ
    Kara kış​
    Persephone ve Berkay VARANGEL bunu beğendi.
  2. Toгgαи

    Toгgαи Özel Üye Özel Üye

    Katılım:
    25 Ekim 2007
    Mesajlar:
    4.730
    Beğenileri:
    1.809
    Ödül Puanları:
    38
    Aa : Katılaştığı zaman pürüzlü ve çatlaklı bir yüzeye sahip olan lav türü.

    Abisal düzlük: Kıta sahanlığının ötesinde uzanan ve ortalama derinliğin 4000 m olduğu okyanus tabanı.

    Açık hava :Bulutsuz yada hemen hemen bulutsuz, görüş uzaklığı iyi zamanlar için kullanılan bir terim.

    Açık havza : Sularını denizlere kadar ulaştırabilen akarsu havzalarıdır. Türkiye’deki başlıca büyük akarsular buna örnektir.

    Açısal hız : Dairesel hareket yapan Dünya üzerindeki bir noktanın birim zamanda oluşturduğu dönüş açısıdır. Dünya, ekseni çevresindeki hareketi sırasında 4 dakikada 1 derecelik, 1 saatte 15 derecelik, 24 saatte 360 derecelik dönüş yapar. Açısal hız, dünya üzerindeki her noktada aynıdır.

    Ada : Deniz yada göl suları ile çevrili küçük kara parçası.

    Ada :yayı Kavisli yanardağ adaları hattı.

    Aeroloji :Hava araştırmaları bilimi.

    Afel :Güneş elips şeklindeki yörüngenin tam ortasında değildir.Bu nedenle yıl içinde Dünya Güneşe bazen yaklaşır, bazende uzaklaşır.En uzak olduğu tarih 4 Temmuzdur. Bu noktaya Afel(günöte) denir.Dünyanın Güneşe olan uzaklığı yaklaşık 152 milyon km’dir.

    Ağıl :Koyun ve keçi sürülerinin gecelemesi için oluşturulmuş barınaklardır.

    Ağız :Magma, volkanik gazlar yada buharın yüzeye çıktığı yeryüzündeki açıklık.

    Akaçlama veya drenaj havzası: Akarsuları oluşturan yani yüzeysel akıma geçen sularının toplandığı alandır.

    Akarsu :Belirli bir yatak içinde sürekli veya en az bir mevsim boyunca akan sudur.

    Akarsu Akımı (Debisi) :Akarsuyun herhangi bir kesitinden birim zamanda geçen su miktarına (m3) akım veya debi denir.

    Akarsu havzası :Bir akarsuyun sularını topladığı bölgeye denir. Havzası en geniş olan akarsu Amazondur.

    Akarsu hızı :Akarsuyun birim zamanda aldığı yoldur. (m / sn). Akarsu hızı Muline denilen bir araçla ölçülür.

    Akarsu kaynağı :Akarsuyun doğduğu yerdir.

    Akarsu rejimi :Akarsuyun akımında yıl boyunca meydana gelen değişikliğe akarsu rejimi denir.

    Akarsu yatağı :Kaynakla ağız arasında uzanan, akarsuyun içinden aktığı çukurluktur.

    Akarsu ağı :Akarsuların tüm kollarını kapsayan örgüdür.

    Akifer İ:çinde suyun birikip akabildiği geçirgen kayaç bölümü.

    Akım :Bir akarsuyun yatağının herhangi bir kesiminden geçen su miktarıdır. Akım miktarı genel olarak, genel olarak m3 / sn olarak ifade edilir.

    Akış Suyun akış şeklidir. İki türlü akış şekli vardır:

    1)La.minann Akış:Yer altı suyunda olduğu gibi su moleküllerinin birbiri üzerinde kayması ile oluşan akıştır; bunun hızı saniyede mm'nin kesirleri halinde olup son derece yavaştır.

    2)Turbülent akış:Suyun dikey yönde hareket etmesiyle oluşan akış tipi olup, akarsularda görülmektedir.

    Albedo :Herhangi bir yüzey üzerine gelen Güneş ışınlarının yansıyan ışına oranıdır.

    Alçak basınç :Genellikle hava basıncının 760 mm civa sütunundaki basıncından veya 1013 mb'dan az olduğu hava kütlelerinin basıncıdır.

    Alize :Yaklaşık olarak 30° kuzey ve güney enlemlerden Ekvatora doğru esen sürekli rüzgarlardır.

    Alokton :Bulunduğu yerde oluşmamış, başka sahalardan çeşitli yollarla taşınarak gelmiş, bulunduğu yere yabancı olan malzeme, kütle vs kapsamaktadır.

    Alpin :Alp dağlarına veya dağların yüksek kesimlerine ait olan orman-ağaç yetişme sınırının üstü.

    Alpin bitkiler :Ağaç yetişme sınırının üstünde çoğunlukla otsu türlerden oluşan bitkiler.

    Altimetre :Madeni barometrelerin bir çeşididir. Yükseldikçe basıncın azalması kuralına dayanılarak, yüksekliklerin ölçülmesi amacıyla yapılmıştır.

    Ana materyal :Temeli oluşturan malzemelerdir. Bu malzeme kaya olabileceği gibi, alüvyon gibi ince ve yumuşak malzemelerden de ibaret olabilir.

    Andezit :Eflatun, mor, pembemsi renkli dış püskürük bir taştır. Ankara taşı da denir. Dağıldığında killi topraklar oluşur.

    Anemometre :Rüzgarın hızını ölçmek için kullanılan bir aygıt.

    Aneroid Barometre :Madeni barometredir. Cıvalı barometrelerin kullanım alanının sınırlı olması ve taşıma zorluğu nedeniyle geliştirilmiştir.

    Anomali :Normal değerin üzerinde ve altında olan değerler için kullanılır. Örnek olarak, sıcaklık anomalisi +5°C denildiğinde, bu sahanın sıcaklığının normal sıcaklığa göre 5°C'den fazla olduğu ifade edilir.

    Antesedans olayı :Herhangi bir kara kütlesi yükselmeye uğrarsa ve bu kütle üzerinde daha önce kurulan akarsu kütleyi yararsa, bu olaya antesedans olayı, akarsuyun açtığı, yardığı vadiye de Antesedant yarma vadi denilmektedir.

    Antiklinal :Kubbe şeklinde kıvrım yapan tabaka.

    Antisiklon :Çevredeki basınca göre daha yüksek basınca sahip bölge.

    Araziden Yararlanma Haritaları :Bir bölgede arazinin nasıl kullanıldığını gösteren haritalardır. Bu haritalar yardımıyla ekili-dikili alanların, çayır ve mera alanlarının, orman alanlarının, bölünüşü ile kayalık, bataklık gibi kullanılmayan alanlar hakkında bilgi edinilir. Tarımın türü ve tarım ürünleri de bu haritalarda gösterilir.

    Artçı şok :Şiddetli bir depremden sonra yeraltındaki kayaların yerlerine yerleşmelerinin yol açtığı hafif sallantı ve titreşimler.

    Artezyen :Geçirimsiz tabakalar arasında su taşıyan bir tabakada bulunan suyun açılan kuyu veya bir yer kırığından fışkırarak çıkması. Suyun fışkırması için de su seviyesinin kuyunun bulunduğu seviyeden yüksek olması gerekmektedir.

    Artezyen kaynağı :Tekne biçimindeki iki geçirimsiz tabaka arasındaki geçirimli tabakaya açılan bir sondaj ile suların püskürerek yer yüzüne çıkmasıdır. Diğer kaynaklardan ayrılan yanı beşeri faktörlerin etkisiyle yer yüzüne çıkmasıdır.

    Asılı vadi :Buzul aşındırmasına uğrayan sahalarda, ana vadinin buzulla fazla aşınması sonucu, ana vadiye açılan tali vadilerin yüksekte kalması veya dikey faylanma'nın olduğu sahalarda yükselen blok üzerinde kalan vadilere denir.

    Asit yağmuru :Atmosferdeki kirlilik oluşturan maddeleri emmiş olan ve bu nedenle daha asidik hale gelen su damlalarını içeren yağmur. Bu terim, havadan yere düşen ve havayı kirleten kuru kirleticiler içinde kullanılır.

    Astenosfer : Dünya'nın mantosunda, sıcak kayaçlardan oluşan 80-200 km kalınlığındaki tabaka.

    Aşınım yüzeyi :Belli jeolojik devirlerde, belli seviyeye göre arazinin aşınması ile oluşan düz alanlardır.

    Aşınma :Kara yüzeyinin, yağmur, dalga, akarsu ve buz etkisiyle yavaşça yok olması.

    Atmosfer : Dünyayı çepeçevre saran ve içinde çeşitli gazların bulunduğu tabakaya Atmosfer denir.Yeryüzünden çeşitli etkilerle çıkan gazlar yerçekimiyle Dünyanın çevresinde tutularak gaz tabakası olan Atmosferi oluşturur.

    Atmosfer basıncı :Havanın, bir gezegenin birim yüzeyine uyguladığı ağırlığı.

    Atmosfer olayı :Atmosferde meydana gelen yağmur, sis, rüzgar, bulut vb olaylara ATMOSFER OLAYI denir.

    Atmosfer sirkülasyonu :Troposfer, yani Dünya'yı saran 8-10 km kalınlığındaki atmosfer katında cereyan eden hava dolaşımı.

    Atol :Halka yada at nalı şeklindeki mercan kayalığı.

    Ay tutulması :Ay Dünya’nın gölge konisinde veya yarı gölge konisinde bulunursa Dünya’dan Ay’ın tamamı ya da bir kısmı görülmez, bu olay ay tutulması olarak adlandırılır. Dünya ile Güneş ve Dünya ile Ay arasındaki uzaklıklara göre Ay’ın tamamı veya bir kısmı Dünya’nın gölge konisinde bulunabilir. Bunun sonucunda farklı şekillerde ay tutulmaları görülür:Ay’ın tamamı Dünya’nın gölge konisi içerisinde yer alırsa tam ay tutulması, bir kısmı yer alırsa parçalı ay tutulması gerçekleşir. Ay Dünya’nın yarı gölge konisi içerisinde yer alırsa Ay’ın bütün yüzeyi Güneş’in ancak bir kısmından ışık alacağı için Ay’ın soluk bir görünüşü olur ki buna sönük ay denir. Ay’ın yörüngesi Dünya’nın gölge konisinin uzantısından geçmediği için halkalı ay tutulması olamaz.

    Aydınlanma çemberi : Dünyanın karanlık ve aydınlık olan bölümlerini ayıran sınırdır.

    Ayrışma :Havadan etkilenen kayaçların çeşitli süreçlerden geçerek yıpranıp aşınması ve parçalanması olayı.

    Aysberg :Buzullardan kopup, denize kadar ulaşan kalın buzul parçaları deniz içinde ilerlemeye devam eder. Buzun yoğunluğu, deniz suyunun yoğunluğundan az olduğu için su tarafından kaldırılır. Yüzlerce metre kalınlıkta ve kilometrelerce uzunluktaki bu buz dağlarına aysberg denir.
    Berkay VARANGEL bunu beğendi.
  3. Toгgαи

    Toгgαи Özel Üye Özel Üye

    Katılım:
    25 Ekim 2007
    Mesajlar:
    4.730
    Beğenileri:
    1.809
    Ödül Puanları:
    38
    Backwash: Bir dalganın kıyıda kırılmasından sonra kumsaldan aşağıya geri kayması olayı.

    Badlans :Yarıkurak bölgelerde yarıntılarla parçalanmış arazi (kötü arazi).

    Bağ evleri :Bağcılık faaliyetlerini geliştirmek amacıyla yapılmış evlerdir.

    Bağıl nem :Belli bir sıcaklıkta bir hava kütlesinde bulunan nam miktarının yüzde olarak ifadesidir.

    Balina çubuğu :Bazı balina ve köpekbalıklarının ağzında bulunan ve sudan planktonları ayırmaya yarayan sert kıllar.

    Bankiz :Kutup çevresindeki denizlerde, suyun donması ile oluşan buz kütleleridir.

    Barkan :Rüzgarların taşıdıkları kum ve tozları hilal şeklinde biriktirmesine denir. Çöllerde yaygın olarak görülür.

    Barograf :Basıncı sürekli kaydeden ve yazıcı ucu bulunan bir tür madeni barometredir.

    Barometre :Hava basıncını ölçmeye yarayan bir aygıt.

    Basınç :Havadaki su buharı ve gazların cisimler üzerine uyguladığı ağırlığa basınç denir.

    Baskın rüzgar :Belli bir alanda rüzgarın en sık estiği yön.

    Başkalaşma :Bir taşın mineral yapısı ve dokusunun sıcaklık, basınç veya her ikisinin etkisi ile kimyasal ve fiziksel yönden değişmeye uğramasıdır.

    Başlangıç meridyeni İngiltere'de Greenwich rasathanesinden geçen meridyen yayıdır.

    Batı rüzgarları :Her iki yarımkürede tropikal yüksek basınç merkezlerinden 40-65° enlemlerine doğru esen sürekli rüzgarlardır.

    Batolit :Yerkabuğuna sokulan asit magmanın oluşturduğu çoğunlukla kubbe biçiminde büyük kütledir.

    Bazalt :Lavın soğuması sonucunda oluşan koyu renkli volkanik kayaç türü.

    Beaufort ölçeği :Gözlemlere dayanarak rüzgarın kuvvetini ölçmede kullanılan bir ölçek.

    Besin ağı :Bitki ve hayvanların birbirlerine besin yoluyla bağlanmaları.

    Besin zinciri :Beslenme ilişkileri yoluyla birbirlerine bağımlı olan canlı organizmalar zinciri. Bu zincirde yer alan her bir hayvan bir diğerinin besin, dolayısıyla da enerji kaynağını oluşturur.

    Bilgisayar modeli :Bilgisayar tarafından oluşturulan ve meteoroloji uzmanları tarafından hava tahmininde kullanılan atmosfer modeli.

    Bindirme : Dağ oluşumu esnasında bir kütlenin diğer bir kütle üzerine abanması, onun üzerine yerleşmesidir.

    Birikinti konisi : Dağ yamaçlarından düzlüğe inen akarsular, taşıdıkları materyalleri eğimin azaldığı yerlerde yarım koni şeklinde biriktirirler. Bu şekillere birikinti konisi denir. Akarsuların taşıdıkları maddeler ince ise, geniş bir alana yelpaze gibi yayılırlar. Bunlara da birikinti yelpazesi denir. Ülkemizde dağ eteklerinde, bu tip şekillere sıkça rastlanır.

    Birikme: Denizlerin, akarsuların yada buzulların, çamur, kum yada çakılları, kumsal gibi maddeler meydana gelecek şekilde birikmesi süreci.

    Birinci Zaman :Günümüzden yaklaşık 225 milyon yıl önce sona erdiği varsayılan jeolojik zamandır. Birinci zamanın yaklaşık 375 milyon yıl sürdüğü tahmin edilmektedir. Zamanın önemli olayları : Kaledonya ve Hersinya kıvrımlarının oluşumu. Özellikle karbon devrinde kömür yataklarının oluşumu. İlk kara bitkilerinin ortaya çıkışı. Balığa benzer ilk organizmaların ortaya çıkışı. Birinci zamanı karakterize eden canlılar graptolith ve trilobittir.

    Birleşme Bulutlardaki su damlacıklarının birbirleriyle çarpışarak yağmur damlaları oluşturmak üzere bir araya gelmeleri süreci.

    Biyocoğrafya : Doğal ve ekonomik etkinliği bulunan bitki ve hayvanları inceler.

    Blokdiyagram : Perspektif metodlara göre çizilmiş, yeryüzünün herhangi bir kesimini gösteren üç boyutlu şekillerdir. Blokdiyagramlar aracılığı ile hem yer yapısı hem de topografya ile ilgili tüm özellikler bir arada gösterilmektedir.

    Boğaz vadi :Yüksek dağ sıralarını enine yarıp geçen akarsular bu tür vadiler oluştururlar. Vadilerin yamaçları oldukça diktir ve vadi dardır. Ülkemizde Kızılırmak, Yeşilırmak, Fırat vb nehirleri böyle vadilerden akarlar.

    Bora :Beaufort ölçeğine göre 8 kuvvetine sahip olan ve ortalama hızı 62 km / saatin üzerinde olan rüzgar.

    Botanik Bitki bilimi. Bu bilim dalı, bitkilerin hücre yapılarından üremelerine kadar her türlü fizyolojik ve hayatsal faaliyetlerini inceler.

    Boylam : Dünya'nın birbirine birleştiren yaylara denir. Yerin her noktasından bir boylam geçmektedir ve bunun derecesi, başlangıç meridyenine göre ölçülür. Meridyen ise her dereceden geçen boylamdır.

    Boyun Birbirine ters yönde açılmış iki akarsu vadisinin en yüksek, iki doruk arasındaki alanın en alçak yerine boyun denir. Buralara bel yada geçit de denir.

    Bozkır :İlkbahar yağışlarıyla yeşeren, yaz kuraklığı ile sararan kısa boylu otlardır. Bunlara step yada bozkır denir.

    Breş :Köşeli taşların bir çimento ile birleşmesinden oluşan bir tortul kaya çeşididir.

    Buharlaşma :Bir sıvının gaza yada buhara dönüşme süreci.

    Bulut tohumlaması :Kasırgaları zayıflatmak yada kurak bölgelerde "yağmur oluşturmak" için kullanılan deneysel bir işlem.

    Buzul :Yerçekiminin etkisiyle hareket eden buz kütlesi.

    Buzul çağı : Dünya'nın yüzeyinin büyük bir bölümünün buzlarla kaplı olduğu belirli dönemler.

    Buzul gölü : Yurdumuza bazı yüksek dağların üst kısmında görülür (Cilo, Sat, Ağrı, Tendürek, Süphan, Kaçkar, Uludağ, Erciyes, Bolkar, Aladağlar,Bey dağları gibi). Dünya üzerinde en fazla Kuzeybatı Avrupa’da görülür. Ayrıca Kanada’nın güneyi ile A.B.D’nin kuzeyindeki göller buna örnektir.

    Buzul vadisi :Buzul aşındırması sonucu oluşan “U” şeklindeki vadilerdir. Akarsu vadilerine göre boyları kısadır ve sürekli iniş göstermezler (inişli –çıkışlıdır).

    Buzullararası dönem: Quaterner de günümüzden daha sıcak ve daha yağışlı olan dönemdir.

    Büyük gel-git : Dünya, Ay ve Güneş dolunay ve yeniay sırasında aynı çizgi üzerinde olduklarında oluşan, genliği yüksek gel-gitler.
    Berkay VARANGEL bunu beğendi.
  4. Toгgαи

    Toгgαи Özel Üye Özel Üye

    Katılım:
    25 Ekim 2007
    Mesajlar:
    4.730
    Beğenileri:
    1.809
    Ödül Puanları:
    38
    Cephe: Farklı karakterdeki iki hava kütlesinin karşılaşmış olduğu hat.

    Cephe yağışları: Farklı özellikteki hava kütlelerinin karşılaştığı yerlere cephe denir. Sıcak ve soğuk hava kütlelerinin karşılaşma alanlarında meydana gelen yağışlardır. Karşılaşma alanlarında sıcak hava soğuk havanın üzerinde yükselir. Sıcak hava hem yükselerek hemde soğuk havaya sürtünerek sıcaklık kaybeder. Bu oluşumun gerçekleştiği yerlerde cephe yağışları oluşur.

    Cezir :Ay'ın çekimine bağlı olarak deniz seviyesinin çekilmesi, alçalmasıdır.

    Civalı Barometre: Üstü açık bir kaba daldırılmış, yukarı ucu kapalı bir cam borudur. Hava basıncı, boruyu dolduran cıva sütununu dengede tutar. Hava basıncı azalıp çoğaldıkça cıva sütunu da alçalıp yükselir. Cıvalı barometre camdan yapıldığı ve hep düz durması gerektiği için her zaman kullanımı kolay değildir.

    Coğrafi Bölge :Taşıdığı belirli Coğrafi özellikleri ile çevresinden ayrılan, kendi içinde benzerlik gösteren en geniş coğrafi birimdir. Coğrafi bölgelerin sınırları belirlenirken doğal koşullar, sosyal ve ekonomik özellikler temel alınır.

    Coğrafi Bölüm :Bir coğrafi bölge içinde doğal koşullar, sosyal ve ekonomik özellikler bakımından farklılık gösteren küçük birimlerdir.

    Coğrafi Konum :Yeryüzündeki herhangi bir alanın bulunduğu yere, o alanın coğrafi konumu denir. Coğrafi konum, matematik konum ve özel konum olarak iki şekilde ifade edilir.

    Coğrafya : Doğal, sosyal ve ekonomik etkinliği bulunan varlık yada olayların oluşum, özellik, dağılış ve etkilerini belli ölçülerde inceleyen bilimdir.Bu tanımıyla coğrafya, hem doğal hem de sosyal bilimler içinde yer alır.
  5. Toгgαи

    Toгgαи Özel Üye Özel Üye

    Katılım:
    25 Ekim 2007
    Mesajlar:
    4.730
    Beğenileri:
    1.809
    Ödül Puanları:
    38
    Dağ eteği ovası : Dağ eteğinde, eğimin azaldığı yerlerde meydana gelen birikinti konileri ve birikinti yelpazelerinin zamanla yanlara doğru büyüyerek birleşmeleri sonucu oluşan ovalardır. Bursa ovası, Uludağ’ın eteğinde oluşmuş bir dağ eteği ovasıdır.

    Dağ içi ovası : Dağ içlerinde eğimin azaldığı yerlerde, akarsuyun taşıdığı malzemeleri biriktirmesi sonucu oluşan düzlüklerdir. Engebeli ülkelerde daha fazla oluşur. Malatya, Muş, Elazığ Ovaları bu şekilde oluşmuşlardır.

    Dalga :Rüzgarların etkisiyle deniz ve göl yüzeylerinde meydana gelen salınımlardır.

    Dalmaçya kıyı tipi :Kıyıya paralel uzanmış dağların çukur kısımlarının deniz suları altında kalmasıyla oluşan kıyı tipidir. Dağların yüksek kısımları kıyıda adaları oluşturur. Ör:Adriyatik denizinde Dalmaçya kıyıları (eski Yugoslavya kıyıları). Yurdumuzda Antalya- Kaş kıyıları buna örnektir.

    Dalyan : Deniz kıyılarında balık üretmek için yapılmış yerleşmelerdir.

    Dam Daha çok hayvan yetiştirilen geçici yerleşmelerdir.

    Debi :Akım, akarsu yatağının herhangi bir kesitinden 1 sn.de geçen su miktarıdır. m ³/sn olarak ifade edilir. Akımı en yüksek olan akarsu Amazon dur. Türkiye’de ise Fırat’tır.

    Deflasyon :Rüzgarların kurak ve yarıkurak bölgelerde ince kumlardan ibaret sahaları aşındırması.

    Delta ovası :Akarsuların taşıdıkları malzemeleri, deniz içerisinde biriktirmesi sonucu üçgene benzeyen düzlükler meydana gelir. Bunlara delta ovası adı verilir. Delta ovalarının oluşabilmesi için;

    Akıntıların olmaması,

    Akarsu yükünün fazla olması,

    Gel-git hareketlerinin olmaması,

    Kıyının sığ olması gerekir.

    Başlıca delta ovalarımız; Bafra, Çarşamba ovaları ile Çukurova’dır.

    Denge profili : Akarsuların derine aşındırmasıyla yatak eğimi gittikçe azalır. Zamanla akarsuyun akış hızı azalarak hemen hemen sona erer. Bu duruma erişmiş bir akarsu yatağında başlangıçtaki pürüzler ortadan kaldırılmış olur. Akarsu ağzından kaynağına doğru uzanan profil iç bükey bir görünüm alır ki buna denge profili denir.

    Deniz :Okyanusların kıta içlerine doğru uzanan kollarına deniz denir. Denizler okyanuslarla bağlantılarına göre ikiye ayrılır.

    Deniz tabanı yayılması: Magmadan kaynaklanan hareketlerle katı kabuk tabakasının kırılarak açılması ve bu açılmaya, genişlemeye bağlı olarak çıkan lavların kırıklar boyunca kenarlara doğru yayılması. Okyanuslar, kıta kütlelerinin birbirinden ayrılması sonucu oluşmuştur.

    Denizlerin Ortalama Derinliği: Denizlerin ortalama derinliği 4000 m dir. Dünya’nın en derin yeri olan Mariana Çukuru deniz seviyesinden 11.035 m derinliktedir.

    Deprem: Yer kabuğu içinde birikmiş olan potansiyel enerjinin fay hatları gibi jeolojik kırıklar üzerinden dalgalar şeklinde dışarı atılması olayına deprem denir.

    Deprem odağı: Depremin oluştuğu, yani yeraltında biriken enerjinin çıktığı nokta.

    Derin Deniz :Çukurları Sima üzerinde hareket eden kıtaların, birbirine çarptıkları yerlerde bulunur. Yeryüzünün en dar bölümüdür.

    Derin Deniz Platformu :Kıta yamaçları ile çevrelenmiş, ortalama derinliği 6000 m olan yeryüzünün en geniş bölümüdür.

    Dev kazanı :Çağlayan ve çavlanlarda suların yüksekten düştüğü kısım aşınırsa, derin oyuklar oluşur. Bu oyuklara dev kazanı denir.

    Diffüz ışık :Bulutlu-sisli havalarda Güneş ışınlarının su parçacıklarına çarparak yayılması.

    Dikit: Kireçtaşının erimesi ile oluşmuş mağaraların tavanından damlayan suların mağaranın tabanında buharlaşması ile suyun bünyesinde bulunan kirecin birikerek yukarıya doğru sütun gibi yükselmesidir.

    Diskolasyon: Yerkabuğunu oluşturan kütlelerin parçalanması, esas durumlarının bozulması.

    Diskordans : Bir tabaka sisteminin diğer tabaka üzerinde uyumsuz olarak oturduğu yüzey. Tabakaların uyumsuzluğu dağ oluşumu hareketi ile tabakaların kıvrılması ile oluşmaktadır. Diskordanslar, farklı jeolojik dönemlerin birbirlerinden ayırt edilmesine yardımcı olmaktadır.

    Diskordant :Uyumsuz tabakalaşma, tabakaların birbiri üzerine uygun olmadığı durum.

    Dış gezegen :Güneş’e dünyadan daha uzak olan gezegendir.Güneş sistemi içerisindeki gezegenlerden; Güneş’e en yakın olanı Merkür, en uzak olanı Plütondur.En büyük olanı Jüpiterdir.Jüpiter henüz soğuyamamış gaz kütlesi halindedir.

    Dış kuvvetler :Enerjisini güneşten alan ve yer şekillerinin oluşmasında yıkıcı etkiye sahip olan kuvvetlere dış kuvvetler denir.Dış kuvvetlerin etkisiyle yüksek yerler aşındırılmaktadır. Böylece yeryüzü giderek düzleşmekte, iç kuvvetler tarafından oluşturulan yeryüzü şekilleri ortadan kalkmaktadır. Başka bir ifade ile, iç kuvvetlerin etkisiyle oluşan yer şekilleri dış kuvvetlerin etkisiyle biçimlenmektedir.

    Divan :Bir köyü oluşturan, birbirinden uzakta kurulmuş mahallelerdir.

    Diverjans :Hava kütlesinin merkezden çevreye doğru yayılması. Antisiklonlar birer diverjans sahasıdır.

    Diyaklaz :Taşlar dahilindeki çatlaklar.

    Diyorit :Birbirinden gözle kolayca ayrılabilen açık ve koyu renkli minerallerden oluşan iç püskürük bir taştır. İri taneli olanları, ince tanelilere göre daha kolay dağılır.

    Doğal set gölleri :Göl oluşumuna elverişli olan çanakların açık kısımları varsa ve bu kısımlar çeşitli olaylarla tıkanırsa set gölleri oluşur.

    Dolin :Kireçtaşından oluşan sahalarda erime suretiyle oluşmuş, huni ve tava şeklinde birkaç metre derinlikte, birkaç metre veya birkaç 10 metre boyundaki çukur sahalardır.

    Dolu: Bulutlardaki su damlacıklarının, bulut içinde aniden yükselerek - °C’lerde donmasıyla oluşan buz parçalarına dolu denir.

    Don Olayı :Havanın açık ve durgun olduğu kış gecelerinde aşırı ısınma nedeniyle toprak donar. Don olayı tarımsal üretime büyük ölçüde zarar verir. Karasal bölgelerde don olayı sık görülür.

    Doruk: Bir dağ veya tepenin en yüksek noktası.

    Doruk çizgisi :En yüksek tepeleri birleştiren çizgi. Akarsu havzalarında akarsu havzalarını birbirinden ayıran yüksek noktalardan geçen çizgiye "su bölümü çizgisi" denmektedir.

    Dönence :Gök ekvatorunun 23° 27' kuzey ve güneyinden geçen paralel (enlem) daireleridir. Ekvatorun kuzeyinden geçen bu enleme yengeç, güneyinden geçene ise oğlak dönencesi denir.

    Dönenceler arası 23° 27' kuzey ve güney enlemleri arasında kalan bölgedir. (İntertropikal kuşak, Tropikler arası kuşak).

    Dördüncü Zaman: Günümüzden 2 milyon yıl önce başladığı ve hala sürdüğü varsayılan jeolojik zamandır. Zamanın önemli olayları :İklimde büyük değişikliklerin ve dört buzul döneminin (Günz, Mindel, Riss, Würm) yaşanması. İnsanın ortaya çıkışı.Dördüncü zamanı karakterize eden canlılar mamut ve insandır.

    Drenaj :Suyun akıtılması, kurutulması.

    Drenaj kanalları :Özellikle taban suyu seviyesinin yüksek olduğu bataklıklarda suyun akıtılması için yapılan kanallar.

    Drumlin :Buzul biriktirmesi ile oluşan alçak tepelere denir.

    Duvar ve Atlas Haritaları : Eğitim ve öğretim amacına yönelik haritalardır. Ölçekleri 1 / 1.100.000'dan daha küçüktür. Dünya'nın tümünü, kıtaları veya ülkeleri gösterirler.

    Düden :Karstik alanlarda derine doğru inen suyun yutulduğu oluk.

    Dünya: Güneş Sistemi'nin 9 gezegeninden biridir ve Güneş'e olan uzaklığı bakımından 3. Sırada bulunur.

    Dünyanın Yıllık Hareketi: Dünya ekseni çevresinde hareket ederken aynı zamanda saat ibresinin tersi yönde, Güneş'in çevresinde de döner. Bu hareketini elips bir yörüngede 365 gün 6 saatte tamamlar. Buna 1 Güneş yılı denir. Dünya'nın yıllık hareketi sırasında, Güneş'in çevresinde çizdiği yörünge düzlemine ekliptik denir. Yörünge şeklinin elips olması nedeniyle Dünya yıllık hareket sırasında Günöte - Günberi konumuna gelir.
    Berkay VARANGEL bunu beğendi.
  6. Toгgαи

    Toгgαи Özel Üye Özel Üye

    Katılım:
    25 Ekim 2007
    Mesajlar:
    4.730
    Beğenileri:
    1.809
    Ödül Puanları:
    38
    Ekinoks: Yıl içinde gece ile gündüzün eşit olduğu zaman. Bu zamanda Güneş ışınları ekvatora dik gelmektedir. 21 Mart-23 Eylül günleri).

    Ekliptik: Dünya'nın Güneşin etrafında dönerken gök küre üzerinde çizdiği yörünge; Ekliptik düzlemi ise, bu yörüngeden geçen düzlemdir ve bu düzlem, Dünya'nın yörünge düzlemine uygundur.

    Ekliptik düzlem: Güneşin etrafında dönen Dünyanın elips şeklinde çizdiği yörüngeden geçtiği kabul edilen yatay düzlemdir.

    Ekoloji :Canlı ile ortam arasındaki ilişkileri inceleyen bilimdir. İnsan ekolojisi, hayvan ekolojisi, bitki ekolojisi gibi. İnsan ekolojisi, insanla ortam arasındaki ilişkileri inceler. Ekolojinin ana ögelerini, iklim, yeryüzü şekilleri, ana materyal, toprak, canlılar (bitki, hayvan ve insan) teşkil etmektedir. Dolayısıyla ekolojinin birçok unsurları coğrafyanın içinde ve inceleme alanı dahilinde bulunmaktadır.

    Eksfoliasyon :Sıcaklık değişmeleri ve kimyasal ayrışma olayları sonucunda kaya kütlelerinin ince katlar halinde soğan zarları şeklinde soyulması.

    Ekstrüzif :kayalar Magmanın yüzeyde soğuması ile oluşan kayalar.

    Ekstrüzif volkanizma Dış volkanizma.

    Ekvator :Yeryuvarlağının eksenine dik olarak geçtiği kabul edilen en büyük daire.

    Ekzosfer :Atmosferin en dış sınırıdır.Çok seyrelmiş iyonlardan oluşmuştur.Bu tabakada yükseldikçe iyonların oranı azalarak uzay boşluğuna geçilir. Ekzosfer tabakasına gelen Güneş ışınlarının değerine “solar konstantı veya Güneş sabitesi” denir. Bu enerji çok yüksektir.Isıya dayanıksız olan metalleri kısa sürede eritebilir. Ancak Ekzosferde Güneş enerjisini tutabilecek ortamda gaz olmadığından uzay gibi bu tabakada soğuktur.

    Endemik bitki :Jeolojik dönemlerde geniş alanlara yayılan ve fakat iklim değişmeleri, kıta kütlesinin parçalanması sonucu yayılma alanı daralarak belli yerlere çekilen ve bu sahada bulunan bitki. Örnek olarak sığla ağacı (Luquidambar orientalis) 3. jeolojik zamanda Çin'e kadar yayılmış iken, bugün ancak Köyceğiz gölü çevresinde bulunmaktadır.

    Enlem: Yerküremizin herhangi bir noktasından ekvator dairesine paralel olarak geçen çemberdir.

    Epifit :Ana besinlerini atmosferden sağlayarak diğer bitkiler üzerinde büyüyen parazit olmayan bitki. Epifitler ekvatoral ormanlarda yaygındır.

    Epirojenez :Kara veya kıta oluşumu anla.mına gelmekte olup, bir kütlenin çok veya hiç kıvrılmadan bir bütün halinde yükselmesi veya alçalması.

    Epirojenik hareket :Bir kütlenin bir bütün halinde yükselme veya alçalma hareketi.

    Episantr : Depremin oluştuğu odak noktasının yer yüzeyine dikey olarak ulaştığı nokta veya depremin yeryüzündeki odak noktası.

    Erozyon: Bir varlığın veya değerin yerine gelmeyecek şekilde ortadan kaybolması anlamındadır. Coğrafya'da erozyon, çözülen-ayrışan malzemenin bulunduğu sahadan su, dalga, buzul ve rüzgar etkisi ile taşınmasıdır.

    Erüpsiyon :Volkan sahalarında magmadan gelen gaz, taneli ve akıcı olan maddelerin yeryüzüne yayılması, püskürmesi.

    Estuar tipi kıyılar :Gel-git olayının etkisiyle akarsu ağızlarında oluşan kıyılardır. Kuzeybatı Avrupa kıyılarındaki önemli limanlar buna örnektir. Yurdumuzda yoktur.

    Eteziyen: Özellikle Doğu Akdeniz Bölgesinde yaz döneminde kuzeybatıdan gelen serin rüzgar. Bu rüzgarlar Mayıs ortasından Ekim ortalarına kadar olan süre içerisinde esmektedir.

    Evren :Madde ve enerjiden oluşan başı ve sonu olmayan sistemdir
    Berkay VARANGEL bunu beğendi.
  7. Toгgαи

    Toгgαи Özel Üye Özel Üye

    Katılım:
    25 Ekim 2007
    Mesajlar:
    4.730
    Beğenileri:
    1.809
    Ödül Puanları:
    38
    Falez: Kıyılarda dalgaların aşındırması ile oluşan dik-sarp kıyılar.

    Fasiyes: Genellikle tortullaşmanın, çökelmenin meydana geldiği ortam. Kara fasiyesi, deniz fasiyesi gibi.

    Fauna: Bir ortamda bulunan tüm hayvani canlıların sistematik sınıflandırılmasını kapsar.

    Fay : Dünya'mızı saran kabuk tabakasının kırılarak yatay ve düşey yönde kırıldığı hat, çizgi yer değiştirmesidir.

    Fay açısı : Dikey düzlem ile fay düzlemin yaptığı açıya fay açısı denir.

    Fay atımı :Fay çizgisi boyunca hareket eden kütlelerin birbirlerine göre kayma miktarları. Örnek olarak fayın yatay atımı 20 m denildiğinde, kırılma sonucunda kütlenin birisinin diğerine göre 20 m yatay yönde yer değiştirmiş olduğu anlaşılır.

    Fay aynası : Dikey faylanmada fay çizgisi boyunca düşen veya yükselen blok arasındaki parlak yüzey.

    Fay çizgisi :Kırılmanın olduğu çizgisel hat veya doğrultu.

    Fay dikliği: Yer kabuğunun kırılması ile alçalan ve yükselen bloklar arasında kalan eğimi fazla yükselti basamağı.

    Fay kaynağı: Fay hattı boyunca yeryüzüne çıkan kaynaklardır. Halk arasında bu kaynaklara ılıca, kaplıca,çermik, içme ve maden suları denilmektedir. Ör: Manisa (Kurşunlu, Urganlı, Alaşehir, Demirci), Denizli (Pamukkale, Sarayköy, Buldan), Kütahya (Simav),Balıkesir (Edremit, Gönen), Sivas (Balıklı Çermik) gibi merkezlerde vardır. Bu yerlerin ortak özelliği yer yapılarının özelliğidir.

    Fenoloji: Bitkilerin bir yıl içindeki tomurcuklanma, çiçek açma, yapraklanma, meyve verme, yaprak dökme vs gibi hayatsak faaliyetlerinin iklimle olan ilişkilerini kapsayan bir bilim dalı.

    Fenoloji atlası :Bir bölgedeki bitkilerin bu faaliyetleri izofan (eşbelirti) eğrileri ile gösteren haritalar.

    Fillat: Kiltaşının (şist) yüksek sıcaklık ve basınç altında değişime uğraması yani metamorfize olması sonucu oluşur.

    Fitocoğrafya :Bitki coğrafyası.

    Fiyord :Glasyal vadilerin denizle işgal edilmesi ile oluşan çok girintili çıkıntılı, tekne şeklinde koyların olduğu kıyılar. Bu kıyılar Norveç ve Grönland'da yaygındır.

    Fiyort tipi kıyılar: Buzul vadilerinin sular altında kalmasıyla oluşan kıyılardır. Bu kıyılara en iyi örnek İskandinav Yarımadasındaki kıyılar gösterilebilir. Eğer kıyıda adalar var ise ve kıyının girintisi- çıkıntısı fazla ise bu tür kıyılara skyer tipi kıyılar denir. Ör:Norveç kıyıları.

    Fiziki Haritalar :Yeryüzünün kabartı ve çukurluklarını gösteren orta ya da büyük ölçekli haritalardır. Fiziki haritalar hazırlanırken eş yükselti ve eş derinlik eğrileri geniş aralıklarla geçirilir. Bu aralıklar çeşitli renklerle boyanır. Yükseltiler genellikle yeşil, sarı ve kahverenginin çeşitli tonları ile, derinlikler ise açıktan koyuya mavi rengin tonları ile gösterilir.

    Fizyolojik nüfus yoğunluğu: Bir ülke veya bölgedeki toplam nüfusun tarım topraklarına bölünmesiyle ortaya çıkan yoğunluğa fizyolojik nüfus yoğunluğu denir. Fizyolojik nüfus yoğunluğu = Toplam nüfus / Tarım alanları = kişi / km2Bir ülkede tarımsal nüfus yoğunluğu, fizyolojik nüfus yoğunluğuna yakın çıkıyorsa, o ülkede çalışan nüfusun büyük bir bölümü tarım sektöründe çalışıyor demektir. Ülkemizin fizyolojik nüfus yoğunluğu = 67.844.903 / 240.000 = 282 kişi / km2’dir.(2000 verileri)

    Flora :Bir ortamda yaşayan tüm bitkisel canlıların sistematik sınıflandırılmasını kapsar.

    Flora bölgeleri: Bitkilerin ilk çıktığı kaynak ve yayılma alanları.

    Fluviyal topoğrafya: Akarsuların aşınma, taşınma ve birikme gibi faaliyetlerinin etkili olduğu saha, topoğrafya.

    Formasyon: Bir jeolojik dönemde oluşmuş tabaka dizisi. Miyosen formasyonu gibi veya bir topluluğun tamamı, orman formasyonu gibi.

    Fosil : Çeşitli jeolojik dönemlerde yaşayan canlıların (bitki ve hayvan) öldükten sonra çürümeden saklı kalmış olanları.
    Fotogrametri Çoğunlukla havadan alınan fotoğrafların harita haline getirilecek şekilde işlenmesi.

    Föhn rüzgarları :Bir dağ yamacını aşarak diğer yamaçtan aşağı doğru esen rüzgarın sıcaklığı artar. Çevrede nem açığı oluşur. Bitkilere kurutucu etki yapan bu tip rüzgarlara Föhn rüzgarları denir. Bu rüzgarların oluşmasında yer şekilleri etkilidir. Rüzgarlar geldikleri yerin sıcaklığını gittiği yere taşırlar. Föhn rüzgarları bu genellemeye uymaz. Türkiye’de Kuzey Anadolu dağları ile Toros’larda etkilidir.

    Fön olayı : Dağlık kütleden sarkan hava kütlesinin çevreden sıcaklık alış-verişi olmaksızın sıkışması ile havanın ısınmasıdır. Fön olayının meydana gelişinde hava kütlesi her 100 metre alçaldığında 1°C kadar sıcaklığı artar.

    Fümerol :Yanardağdan gaz, su buharı ve dumanların çıkma safhası., yanardağ tütmesi.
    Berkay VARANGEL bunu beğendi.
  8. Toгgαи

    Toгgαи Özel Üye Özel Üye

    Katılım:
    25 Ekim 2007
    Mesajlar:
    4.730
    Beğenileri:
    1.809
    Ödül Puanları:
    38
    Galeri ormanı: Akarsuların kenarları boyunca uzanan sık ve gür ormanlar.

    Garig :Akdeniz Bölgesinde çalı (maki) örtüsünün tahrip edildiği yerlerde dizboyu yüksekliğinde olan çalı vejetasyonu.
    Gayzer Fışkıran sıcak su kaynağı.

    Gayzer kaynağı: Etkin haldeki volkan dağlarından değişik aralıklarla püskürerek çıkan kaynaklardır. Türkiye’de örneklerine rastlanmaz.

    Geçici akarsu Yatağında her zaman su bulundurmayan, bazen kuruyan akarsudur.

    Gel-git :Ay'ın çekimine bağlı olarak denizlerde seviye yükselmesi ve alçalması.

    Gel-git akıntıları Denizlerdeki seviye değişmelerine bağlı olarak özellikle koy ve körfezler dahilinde oluşan akıntılar.

    Geodezi :Yeryuvarlağının büyüklüğü, biçimi ile ilgilenen, ölçme yoluyla haritaların dayandığı temelleri veren bilim dalı.

    Geoid :Yeryuvarlağının kendine has olan görünüşü. Geoid yüzeyi, ortalama deniz yüzeyi seviyesinde uzanmakta olup, çekül doğrultusuna diktir.

    Gerçek alan: Yeryüzü şekillerinin tüm engebeleri ile hesaplanan alanıdır.

    Gerçek izoterm haritaları: Yükseltinin etkisi dikkate alınarak çizilen sıcaklık haritalarıdır.

    Gezegen: Güneşten aldığı ısı ve ışığı yansıtan gökcismidir.

    Gnays: Granitin yüksek sıcaklık ve basınç altında değişime uğraması yani metamorfize olması sonucu oluşur.

    Göç :Nüfusun geçici veya sürekli olarak yer değiştirmesidir. Göçler, hızlı nüfus artışının doğal bir sonucudur. Bir bölgedeki nüfusun, artmasında veya azalmasında göçlerin büyük etkisi vardır.

    Göl :Kara içlerindeki çukurlukları dolduran durgun sulara göl denir.

    Gölge yönü : Dönenceler dışında kalan yerlerde bir cismin öğle vakti gölgesi Kuzey yarımkürede kuzeye, Güney yarımkürede güneye düşer.Dönenceler arasındaki yerlerde ise Güneş ışınlarının geldiği yönün tam tersine düşer.

    Graben: Yerkabuğunun faylanması, kırılması ile alçakta kalan kütleye denir. Ege Bölgesindeki Büyük ve Küçük Menderes, Gediz olukları birer grabendir.

    Granit: İç püskürük bir taştır. Kuvars, mika ve feldspat mineralleri içerir. Taneli olması nedeniyle mineralleri kolayca görülür. Çatlağı çok olan granit kolayca dağılır, oluşan kuma arena denir.

    Guyot: Üstü adeta bıçak gibi kesilmiş, yani düz olan deniz altı tepesi. Deniz tabanının çökmesine paralel olarak adalar, deniz seviyesine yaklaştığında dalgalar tarafından aşındırılarak düzleşir ve daha sonra bu düzleşen ada deniz tabanı çökmeye devam ettiği için su altında kalır.

    Günberi : Dünya'nın, Güneş'e en çok yaklaşıp, yörüngede en hızlı döndüğü gündür. Dünya Günberi konumuna 3 Ocak'ta gelir.


    Güneş tutulması: Ay’ın Dünya ile Güneş arasında bulunduğu zaman Güneş’in Dünya’dan görülmemesi veya kısmen görülmesi olayına güneş tutulması denir. Dünya ile Güneş ve Dünya ile Ay arasındaki mesafeler, yörüngelerin elips şeklinde olmasından dolayı, devamlı değiştiği için güneş tutulması bir kaç şekilde olmaktadır. Dünya, Ay’ın gölge konisinin herhangi bir kısmından geçerse Güneş Dünya üzerindeki bir gözlem yerinden görünmez, bu gözlem yeri için tam güneş tutulması gerçekleşmiş olur. Dünya Ay’nın gölge konisinin içinde bulunduğu süre, aynı zamanda güneş tutulmasının da süresidir. Dünya Ay’nın gölge konisinin tepesine yakın geçtiği oranda güneş tutulmasının süresi kısalır. Dünya Ay’ın gölge konisinin uzantısından geçerse Dünya üzerindeki bir gözlemci ,Ay’ın gölgesinden dolayı, Güneş’in ortasını göremez sadece halka şeklinde kenarlarını görür ki buna halkalı güneş tutulması denir. Dünya Ay’ın yarı gölge konisinde bulunduğu zaman ancak Güneş’in bir parçasını görür ki buna da parçalı güneş tutulması adı verilir.Güneş tutulması için Ay’ın yeni ay evresinde ya da bu evreye yakın bir konumda olması gerekir. Ay tutulması için ise Ay’ın dolunay evresinde veya bu evreye yakın bir konumda olması gereklidir. Ancak sadece bu şartlar ay ve güneş tutulmaları için yeterli değildir. Aksi halde her yeni ay evresinde bir güneş tutulması, her dolun ay evresinde de bir ay tutulmasının görülmesi gerekirdi. Buradaki şartların yetersizliği Ay’ın yörünge düzleminin ekliptik düzlemiyle çakışmamasından ileri gelir. Bu iki düzlem arasında 5° 9' ‘lık bir açı mevcuttur.



    Günöte: Dünya'nın, Güneş'ten en çok uzaklaştığı, yörüngede en yavaş döndüğü gündür. Dünya Günöte konumuna 4 Temmuz'da gelir.
    Berkay VARANGEL bunu beğendi.
  9. Toгgαи

    Toгgαи Özel Üye Özel Üye

    Katılım:
    25 Ekim 2007
    Mesajlar:
    4.730
    Beğenileri:
    1.809
    Ödül Puanları:
    38
    Habitat: Belli bitki ve hayvanların barındığı doğal ortam. Coğrafi açıdan ekvatoral ormanlar, ılıman kuşak vs gibi ana doğal birimlerin her biri bir habitat'tır.

    Haliç tipi kıyılar: Gel-git olayının etkisiyle akarsu ağızlarında oluşan kıyılardır. Kuzeybatı Avrupa kıyılarındaki önemli limanlar buna örnektir. Yurdumuzda yoktur.

    Hamada :Çöllerdeki aşırı aşındırma sonucu çöl zeminindeki kayaç ortaya çıkar. Buna hamada veya kayaçölü denir.

    Hamsin: Mısır’dan Akdeniz’in doğusuna doğru esen sıcak ve kuru rüzgardır.

    Harita: Yeryüzünün bütününün yada bir bölümünün,belirli bir ölçeğe göre küçültülerek, belirli sembollerle, kuşbakışı olarak bir düzlem üzerinde gösterilmesidir.

    Harita Anahtarı: Haritada kullanılan özel işaretlerin ne anlama geldiğini gösteren bölümdür. Her haritanın kullanım amacına göre farklı işaretler kullanılır.

    Harita Ölçeği :Harita üzerinde belli iki nokta arasındaki uzunluğun, yeryüzündeki aynı noktalar arasındaki uzunluğa oranıdır.

    Diğer bir deyişle, gerçek uzunlukları harita üzerine aktarırken kullanılan küçültme oranıdır. Örneğin : Boğaz Köprüsü'nün gerçekte 1074 m olan iki ayağı arası uzaklık, ölçeği bilinmeyen bir haritada yaklaşık 0.5 cm gösterilmiştir. Haritanın ölçeğini bulmak için harita üzerindeki uzunluğu gerçek uzunluğa oranlarız.

    Buna göre haritanın ölçeği yaklaşık 1/200.000'dir.

    Hava durumu: Atmosfer olaylarının kısa süreli değişmesine HAVA DURUMU denir.

    Hava kütlesi :Atmosferin sıcaklık ve nem bakımından benzer özellikler gösteren geniş parçalarına HAVA KÜTLESİ denir.

    Heyelan: Özellikle eğimli yamaçlar boyunca gevşek bir kütlenin veya killi bir tabaka üzerinde bulunan bir kütlenin topyekün kayması.

    Hız çizgisi: Akarsu hızının en fazla olduğu noktaları birleştiren çizgidir.

    Hidrograf: Bir akarsuyun belli bir kesiminde suyun yıl içinde veya belli bir zamandaki akım durumunu gösteren grafik.

    Hidrografya: Okyanus, deniz ve göllerin oluşum, özellik, dağılış ve etkilerini inceler.

    Hidrografya Haritaları :Bir bölgenin su potansiyeli (akarsular, göller, yeraltı suları, kaynaklar) hakkında bilgi veren haritalardır. Bu haritalar yardımıyla akarsuların drenaj tipi, akım miktarı, kanallar, göl sularının özellikleri, yeraltı sularının türü, kaynakların türü sayısı ve verimlilik derecesi hakkında bilgi edinilir.

    Hidroloji: Su bilimi. Suyun fiziksel, kimyasal, termo-dinamik vb özelliklerini inceler.

    Hidrosfer: Su küre.

    Higrofil bitki :Suyu seven bitki (Latince, Grekçe, Fr, philos kelimesinden türeyen "phil" veya "philo"; seven; böylece Türkçe okunuşu ile higro:su, fil:seven anlamındadır.)

    Higrofit Nemcil bitki: (Latince ve Grekçe "phyin" kelimesinden türeyen ve bitki anl***** gelen "phyt" veya "phyto":bitki)

    Higrometre: Nemliliği ölçen alete de higrometre denir.

    Hiposantr: Depremin iç merkezi (odağı)

    Hipsografik Eğri :Yeryüzünün yükseklik ve derinlik basamaklarını gösteren eğridir.

    Horizon :Fiziksel ve kimyasal yönden değişik olan toprak katları. Üst horizon, alt horizon, A horizonu, B horizonu gibi.

    Horst: Yerkabuğunun faylanması, kırılması ile yüksekte kalan kütleye denir. Ege Bölgesinde Bozdağ ve Aydın dağları, faylanma sonucu yüksekte kalan birer horsttur.

    Hörgüç kaya: Farklı aşınma sonucu oluşan ve deve hörgücüne benzeyen kayalardır.

    Humus: Bitki artıklarının toprakta birikmesiyle oluşan, koyu renkli organik maddeye humus denir. Humus, kayaların ufalanması veya ayrışmasında etkili değildir. Toprağa verimlilik kazandıran bir maddedir.
    Berkay VARANGEL bunu beğendi.
  10. Toгgαи

    Toгgαи Özel Üye Özel Üye

    Katılım:
    25 Ekim 2007
    Mesajlar:
    4.730
    Beğenileri:
    1.809
    Ödül Puanları:
    38
    Ilgım: Serap, özellikle çöllerde ve bozkırlarda, gerçeğe uymayan, az çok uzaklarda beliren su birikintisi yada gölcük, suda yansıyan ağaçlar ve evlerden oluşan ışıksal görüntü.

    Irmak: Akarsu

    Irmak Ağzı: Limanları Denizlere dökülen kimi ırmakların ağız kesimlerinde kurulmuştur. Büyük çoğunluğu açık deniz gemilerininde girebileceği derinlik ve genişliktedir. Bunlardan kimisi, açıkdenizlerden hayli uzaktadır (Hamburg) ve deniz-ırmak taşımacılığında aracılık yapar.

    Işık Yılı: Astronomide kullanılan uzunluk (uzaklık) birimidir ve ışığın bir yılda aldığı (geçebildiği) yola eşittir. (300.000 x 60 x 60 x 24 x 365.4 = 9460.5 milyar km)

    Işıma: Güneş'ten gelen çeşitli dalga boyundaki tüm ışınları kapsar. Yani Güneş'ten yeryüzüne ve diğer gezegenlere elektro manyetik dalgalarla gelen enerjidir. Güneş'ten gelen bu enerjinin miktarı çarptığı zeminin eğimi, Güneş ışınlarının dik veya eğik gelmesine göre önemli ölçüde değişmektedir.
    Berkay VARANGEL bunu beğendi.

Sayfayı Paylaş