Dalga Ve Akıntılar

Konu 'Coğrafya 9. Sınıf' bölümünde erhan54 tarafından paylaşıldı.

  1. erhan54

    erhan54 Üye

    Katılım:
    1 Nisan 2010
    Mesajlar:
    44
    Beğenileri:
    42
    Ödül Puanları:
    0

    1-) Dalgalar

    Dalga,deniz yüzeyindeki salınım hareketleridir.
    Dalgaları oluşturan nedenler;
    a) Dünya'nın Dönmesi
    b) Rüzgarlar
    c) Depremler
    d) Denizaltı heyelanı
    e) Volkanizma

    Deniz dibindeki depremlere ve volkanik faaliyetlere bağlı olarak oluşan dalgalara tsunami dalgaları denir.

    2-) Akıntılar

    Deniz yüzeylerindeki suların bulundukları yerlerden başla alanlara doğru taşınmasına akıntı denir.Akıntıların oluşmasına neden olan faktörler;

    1.Yoğunluk Farkı
    a) Sıcaklık Farkı: Yoğunluğu fazla olan soğuk sular,alttan sıcak su alanlara doğru,yoğunluğu az olan sıcak sular,üstten soğuk su alanlarına doğru akarlar.
    b)Tuzluluk Farkı: Yoğun olan tuzlu sular,alttan tatlı su bölgelerine doğru,yoğunluğu az olan tatlı sular ise üstten tuzlu su bölgelerine doğru akarlar.

    2.Seviye Farkı: Beslenme kaynakları fazla olan denizlerin seviyeleri,beslenme kaynakları az olan denizlere göre fazladır.
    Örneğin;İstanbul ve Çanakkale boğazlarındaki akıntılar gibi...

    3.Sürekli Rüzgarlar: Okyanus ve denizlerdeki akıntıların en önemli nedeni,sürekli rüzgarlardır.rüzgarların süresi ve şiddeti,akıntıların etkili olma süresi ve alanını etkiler.

    4.Gel-git Olayı: Deniz ve okyanuslardaki akıntıların oluşum sebeplerinden birisi de gel-git olayıdır.Gel-git'in etkili olduğu kıyılarda şiddetli akıntılar,buna bağlı olarak aşınım ve birikim şekilleri oluşur.

    3-) Türkiye'de dalga ve akıntıların oluşturduğu kıyı şekilleri

    Falezler(Yalıyarlar): Yüksek kıyılarda dalgaların etkisiyle kıyıların alt kısımları aşındırılır ve oyuklar oluşur.Bu oyuklar büyüdüğü zaman tavanları çöker ve denize dik kıyılar meydana gelir.Bu dik kıyılara falez yada yalıyar adı verilir.Ülkemizde falezler en çok karadeniz kıyılarında oluşmuştur.Çünkü en dik kıyılarımız karadeniz kıyılarıdır.Hopa-Sarp kıyıları ile Cide-İnebolu kıyıları arasında ve Şile çevresinde falezli kıyıların en tipik örnekleri görülür.Akdeniz de Teke ve Taşeli kıyılarında da falezler oluşmuştur.

    Kıyı Kumsalları(Plajlar): Dalga ve akıntıların etkileriyle kıyıdan koparılan malzemeler bir müddet sonra sürtünme sonucu iyice ufalanır,incelir.Dalgalar bu küçülen malzemeleri alçak kıyılarda biriktirir.Sonuçta kıyı kumsalları yani plajlar oluşur.

    Kıyı Okları Ve Kordonları: Dalgalar ve kıyı akıntıları taşıdıkları materyalleri özellikle koyların kenarında biriktirirler.Sonuçta kıyılarda çıkıntılar oluşur.Bunlara kıyı oku denir.Kıyı okları zamanla daha da genişler ve uzar.Bunlara da kıyı kordonu adı verilir.Kıyı okları ve kordonları en belirgin olarak Çukurova,Göksu,Çarşamba ve Bafra deltalarında oluşmuştur.

    Lâgünler: Koyların önünde oluşan kıyı kordonları zamanla koyun önünü tamamen kapatır ve denizle olan bağlatısını keserek deniz kenarında bir göl oluşumuna sebebiyet verir.Böyle oluşan göllere lâgün yada deniz kulağı denir.Türkiye'deki bütün delta ovalarında küçük lâgünler oluşmuştur.Ayrıca,Büyük ve Küçük Çekmece Gölleri ile Durusu Gölü birer lâgündür.

    Tombololar: Kıyı yakınındaki bir adanın bir kordonla kıyıya bağlanması sonucu oluşan yarım adalara tombolo denir.Türkiye'de Güney Marmara kıyılarındaki Kapıdağ Yarımadası tomboloya örnek olarak verilebilir.

    Umarım İşinize Yarar...
    Bir Teşekkür Yeter... :)

Sayfayı Paylaş