Destan türleri ve özellikleri hakkında bilgi

Konu 'Edebiyat 10.Sınıf' bölümünde ''Gmz tarafından paylaşıldı.

  1. ''Gmz

    ''Gmz Üye

    Katılım:
    28 Ağustos 2010
    Mesajlar:
    1
    Beğenileri:
    0
    Ödül Puanları:
    0

    Destanlarr
    Destan türleri ve özellikleri hakkında bilgi verirmisnz ?
  2. Moderatör Güleda

    Moderatör Güleda Özel Üye Özel Üye

    Katılım:
    10 Ocak 2009
    Mesajlar:
    7.623
    Beğenileri:
    4.563
    Ödül Puanları:
    113
    Destan milletlerin hayatında büyük yankılar uyandırmış (savaş, göç, istilâ gibi) tarihî olayların (yangın, salgın hastalık, sel, deprem gibi) toplumsal ve doğal olayların çağdan çağa aktarılmış, aktarılırken de hayal unsurlarıyla oluşmuş, süslenmiş, değiştirilmiş manzum eserlerdir. Destanlar, Araplar'da "esatir", Batı'da "myth" olarak adlandırılır. Destanlar ikiye ayrılır; Yapay ve Doğal Destanlar. Yapay Destanlar yazarı belli olan bir destan türü iken, Doğal Destanlar anonimdir, yani yazarı belli değildir.

    Destanların Oluşumu


    Destanlar üç safhadan ya da üç dönemde oluşur:
    Oluş(çekirdek) dönemi: Halkın benliğinde iz bırakan olayların yaşanması,
    Yayılma dönemi: Olayın ağızdan ağıza geçmesi,
    Derleme dönemi: Yazıya daha sonradan geçirilmesidir. Milletlerin toplumu derinden etkileyen, tarihi önem arz eden önemli olaylarını (doğal afetler, savaşlar, göç, yangın vb.) konu edinirler. Çoğu kez manzum olurlar. Tarih, etnografya, folklor gibi bilimler destanlardaki bilgilerden yararlanır.

    Türk ve Dünya Destanları

    Türk destanları, kâinatın, insanın, kadının ve erkeğin yaradılışı; Türk milletinin doğuşu, çeşitli Türk devletlerinin kuruluş gelişme, çöküşleri, zafer ve yenilgileri gibi konularla beraber pek çok sebep açıklayıcı efsaneyi de içinde barındırır. Bütün dünya edebiyatlarında olduğu gibi Türk edebiyatının da ilk örnekleri destanlardır. Destanlarımız yazıya geçirilmedikleri için bugün bunların ancak konularını bilmekteyiz. Bunları da İran, Çin ve Arap kaynaklarından öğreniyoruz.

    İslamiyet’ten Önceki Türk Destanları

    a) Altay Türkleri ( Altay-Yakut) Destanı
    1) Yaratılış Destanı: Türklerin yaratılış hakkındaki en eski inançlarını yansıtır.
    b) Saka Devri Destanları
    1) Alp Er Tunga Destanı: Türk-İran savaşlarında Alp Er Tunga’nın yiğitliklerini ve bu savaşları anlatır.
    2) Şu Destanı: İskender’le Türkler arasındaki savaşı ve Türk hakanı Şu’nun kahramanlıklarını anlatır.
    c) Hun Devri Destanı
    1) Oğuz Kağan Destanı: Hun hükümdarı Mete’yi ve onun yaşamını anlatır.
    d) Göktürk Devri Destanları
    1) Bozkurt Destanı: Göktürklerin dişi bir kurttan türeyişini anlatır.
    2) Ergenekon Destanı: Bir savaşta yenilen ve Ergenekon’a açılan Türklerin orada bir demir dağı eritip intikamlarını almalarını anlatır.
    e) Uygur Devri Destanları
    1) Türeyiş Destanı: Uygurların bir erkek kurttan türeyişi anlatılır.
    2) Göç Destanı: Uygur Türkleri’nin anayurtlarından göçünü anlatır.

    İslamiyet Sonrası Türk Destanları

    1. Manas Destanı: 11 ve 12. YY Kırgız Türkleri arasında oluşmaya başlayan bu destan geniş coğrafyalara yayılmıştır. Manas adlı bir yiğidin kafirlerle mücadelesi anlatılır. Dünyanın en uzun destanıdır. 400 bin mısradan oluşur.
    2. Satuk Buğra Han Destanı: Karahanlı hükümdarı Satuk Buğra Han’ın Müslüman olması ve devletin başına geçmesi anlatılır.
    3. Cengiz Han Destanı (Cengiznâme): Moğol cihangiri Cengizhan’ın hayatı, kişiliği, fetihleri ve çocukları tarafından idare edilen Türkler’i anlatır.
    4. Seyyid Battal Gazi Destanı (Battalnâme): Emevi-Rum savaşlarında kahramanlıklar gösteren Arap komutan Battal Gazi’nin kahramanlıklarını, mücadelelerini anlatan destandır.
    5. Danişmend Gazi Destanı (Danişmendnâme): Başta Danişmend Ahmet Gazi olmak üzere Danişmendli büyüklerinin kahramanlıkları etrafında gelişen destan Battal Gazi destanının Türk destan üslûbuyla söylenmişi gibidir. 12-13. yy’de yazıya geçirilir.
    6. Saltuknâme: 13. yy alperenlerinden Sarı Saltuk’un savaşlarını, kahramanlıklarını ve kerametlerini anlatan destani bir eserdir.
    7. Timur Destanı: Moğol hükümdarı Timur’un yararlıkları ve başından geçenlerin anlatıldığı destandır.
    8. Köroğlu Destanı: Büyük bir aşk ve kahramanlık destanıdır. Köroğlu zulme direnen ve mazlumun yanında olan bir kahramandır ve destanda başından geçenler anlatılır.
    9. Genç Osman Destanı… gibi destanlarda İslamiyet’in kabulünden sonra ortaya çıkan destanlardır.

    Destan Çeşitleri

    İkiye ayrılır:


    a. Doğal Destanlar: Halk arasında ortaya çıkan anonim ürünlerdir. Genel olarak mitolojik öğeler bulundururlar. Bunlar genellikle daha sonra bir şair tarafından derlenip düzenlenmiştir. Bu türe örnek olarak şu destanları sıralayabiliriz.

    İliada, Odysseia Yunanlıların (Homeros)
    Şehname İranlıların
    Gılgamış Sümerlerin
    Ramayana, Mahabarata Hintlilerin
    Igor Rusların
    Virsil Troyalıların
    Kalevala Finlilerin
    Nibelungen Almanların
    La Cid İspanyolların
    Chanson de Roland Fransızların
    Boewulf İngilizlerin
    Şinto Japonların

    b. Yapma (Suni) Destanlar: Bir olayın doğal destana benzetilerek bir şairce destanlaştırılmasıdır. Yapma destan örneği olarak şunları sıralayabiliriz:

    Aeneis Virgilius (Latin)
    İlahi Komedi Dante (İtalya)
    Kurtarılmış Kudüs Tasso (İtalya)
    Kayıp Cennet Milton (İngiltere)
    Şehnâme Firdevsi (İran)
    Üç Şehitler Destanı Fazıl Hüsnü Dağlarca (Türk)
    Çanakkale Şehitlerine Mehmet Akif Ersoy
    Yavuznâme Yahya Kemal Beyatlı
    Kuva-yı Milliye Nazım Hikmet Ran
    bilwars2, chadlagg ve 06_Mert_Meto bunu beğendi.
  3. chadlagg

    chadlagg Üye

    Katılım:
    9 Şubat 2011
    Mesajlar:
    5
    Beğenileri:
    0
    Ödül Puanları:
    0
    battalname nin danişmendname nin dede korkut hikayelerinin ve mevlid in anlatım özellikleri dil özellikleri ve kahraman özelliklerini maddeler halinde yazar mısınız ? çok acil..:(:confused:
  4. chadlagg

    chadlagg Üye

    Katılım:
    9 Şubat 2011
    Mesajlar:
    5
    Beğenileri:
    0
    Ödül Puanları:
    0
    lütfeen çok aciill:cry:
  5. chadlagg

    chadlagg Üye

    Katılım:
    9 Şubat 2011
    Mesajlar:
    5
    Beğenileri:
    0
    Ödül Puanları:
    0
    nden kimse yardımcı olmuyor ??:confused::cold::cold::(:cry::cry:
  6. chadlagg

    chadlagg Üye

    Katılım:
    9 Şubat 2011
    Mesajlar:
    5
    Beğenileri:
    0
    Ödül Puanları:
    0
    lütfeenn çok aciilll

    battalname nin danişmendname nin dede korkut hikayelerinin ve mevlid in anlatım özellikleri dil özellikleri ve kahraman özelliklerini maddeler halinde yazar mısınız ? çok acil..:(:confused:
  7. bahar qüneşi

    bahar qüneşi Üye

    Katılım:
    14 Şubat 2011
    Mesajlar:
    3
    Beğenileri:
    2
    Ödül Puanları:
    0
    BATTALNAME İLE İLGİLİ HERŞEY (eserin dil özellikleri,konusu ,teması,amacı,battal gazi
    Battalname
    Seyyid Battal Gazi'ye ait kahramanlık hikâyelerini içine alan bir eserdir. Battal Gazi, 8. yüzyılda Emevilerin Anadolu'da Bizanslılara karşı açtıkları savaşlarda "Battal" (kahraman) lakabıyla ün kazanmış Müslüman bir Arap kumandanı olup asıl adı Abdullah'tır. Bu Müslüman kumandan hakkında söylenen kahramanlık hikâyeleri ve menkıbeler, 11. yüzyıldan itibaren Türkler arasında büyük rağbet görmeye başlamış ve Battal Gazi, gazi-velî hüviyetiyle yüceltilerek destan kahramanı haline getirilmiştir.

    Battalname'de Battal Gazi'nin Anadolu'da Hıristiyanlarla yaptığı savaşlar konu edilmektedir. Bu savaşlarda merkez saha genellikle Malatya yöresidir. Savaşlar İslâmiyet-Hıristiyanlık mücadelesi şeklinde dini bir hüviyet taşır. Cihad ve gaza ruhu kendini kuvvetli bir biçimde hissettirir. Battal Gazi bu savaşlarda bir "evliya" karakteri sergiler. Devler ve caddarla savaşır; okuduğu dualarla büyüleri bozar; ateşte yanmaz; göz açıp kapayıncaya kadar uzun mesafeler aşar; Hızır'la yoldaştır, sıkışık zamanlarda ondan yardım görür. Kâfirleri İslâm'a davet eder, davetini kabul etmeyenleri öldürür. Her savaşın sonunda elde ettiği malı mülkü din uğruna savaşan yiğitlere dağıtır.

    Türk gazi tipinin mükemmel bir örneğini aksettiren Battal Gazi, gerek kahramanlığı, gerekse evliya karakteriyle Anadolu insanı üzerinde son derece etkili olmuştur. Bu yüzden de Battalnâme Anadolu halkı arasında asırlarca sözlü olarak yaşamıştır. Ayrıca Anadolu dışında yaşayan Türk toplulukları arasında da sevilmiş, yazılıp okunmuştur. Tamamen Müslüman Türk geleneklerine göre meydana getirilmiş olan Battalnâme'nin yazıya geçiriliş tarihi henüz kesin olarak tayin edilememekle birlikte, eserin 11-11-2. yüzyıllarda Danişmendliler zamanında söylendiği ve Danişmendnâme'nin yazılış tarihi olan 643'ten (1245-46) önce yazıldığı tahmin edilmektedir.

    Battalnâme’nin bugün bilinen nüshaları arasında yazıldığı döneme ait olanı yoktur. Eldeki nüshalar daha sonraki dönemde yazılmışlardır. Bilinen en eski nüsha 840 (1436-37) tarihini taşımaktadır (Arkeoloji Ktp., nr. 1455).15 Battalnâme, Darendeli şair Bakai (ö. 1785) tarafından 1183’te (1769) manzum olarak da yazılmıştır.


    BATTAL GAZİ DESTANI’NIN DOĞUŞU

    8.asırda başlayıp İstanbul’un Sultan Mehmet tarafından fethine kadar beş yüz yıl devam etmiş önce Arap-Bizans sonra Türk-Bizans mücadelesinin atmosferi içinde doğmuş bir destandır.

    BATTAL NAMENİN KONUSU NEDİR?

    8.Yüzyılda Anadolu’da Emevilerin Hıristiyan Bizanslılara karşı açtığı savaşlarda Battal lakabıyla ün kazanmış bir Müslüman kumandanın kahramanlıkları anlatılmaktadır.

    BATTAL LAKABINI NEDEN ALMIŞTIR?

    Mervan’ın oğlu Mesleme’nin (715) İstanbul kuşatmasında,kahramanlıklarıyl a büyük ün yaptığından kendisine Battal (kahraman) lakabı verilmiştir.

    BATTAL GAZİ KİMDİR?

    Arap tarihçilerine göre Emeviler devrinde meydana gelen İstanbul kuşatmasında üstün kumandanlık ve yiğitlik vasıfları göstermiş ABDULLAH adlı bir kahramandır.

    740 yıllarında Hıristiyan’larla yapılan savaşta ölmüştür.
    Eskişehir’de Akroin denilen yerde vefat etmiştir.


    İstanbul surları dibinde gömülü olduğuna inanılır.
    Antakyalı ve Şamlı diyenler olduğu gibi Emeviler hizmetinde çalışan bir Türk olduğu da söylenir.


    Battalname Destanında Tema
    Kahramanlık

    Battalname Destanında Mekân
    Malatya ve Harput’tan İstanbul surlarına kadar olan bölgedir.

    Battalname Destanı Dil Özellikleri

    Battal name nesir halinde kaleme alınmakla beraber içinde bazı manzum bölümler de bulunmaktadır.

    Battalname üslubu,hatta kelimeleri cümle kuruluşu ile Dede Korkut Hikayelerine benzer.


    ÖRNEK

    Seyyit,yürüdü kaleyi dolaştı ki fırsat bula,kaleyi ala.Bir yere vardı,gördü ki su gider.Ol suyu gözetti.Su geldi,bir deliğe girdi.Seyit eyitti:”İş bu hisara gider,eğer çare olursa iş bundan olur.” dedi.


    Olağanüstülükler,abartmalar, kutsi özellikler vardır.
    chadlagg bunu beğendi.

Sayfayı Paylaş