Ek Fiil ve Uyak Çeşitleri [Konu Anlatımı]

Konu 'Türkçe Ders Notları' bölümünde elıfay tarafından paylaşıldı.

  1. elıfay

    elıfay Üye

    Katılım:
    21 Şubat 2010
    Mesajlar:
    97
    Beğenileri:
    54
    Ödül Puanları:
    0

    EK FİİLLER

    Adların ad soylusözcüklerin ve tamlamaların sonlarına gelecek onların yüklem olmasını sağlayan sözcüklerdir.

    Örnek

    Akıl için yol birdir.====> ek eylem
    yüklem

    Okumak [COLOR=**ua]yararlı bir alışkanlık [/COLOR]tır.===> ek eylem
    yüklem (sıfat tamlaması)

    Ek fiiller ad soylu sözcükleri ve tamlamaları dört zamana bağlı olarak yüklem görevinde kullandırılır. Kısacası ek fiilin dört zamanı vardır.

    Ek fiilin

    1- Görülen geçmiş zamanı.
    2- Öğrenilen geçmiş zamanı. (Duyulan geçmiş zamanı)
    3-Ek fiilin koşulu birde ek fiil.
    4- Ek fiilin geçmiş zamanı.
    Ek fiilin mastarı "imek"tir

    GÖRÜLEN GEÇMİŞ ZAMANI

    1-Görülen geçmiş zamanı:idi
    2- Duyulan geçmiş zamanı:imiş
    3-Koşul kişi geçmiş zamanı:ise
    4-Geçmiş kişi zamanı:idir
    Çalışkan idi: Çalışkandı.
    Çalışkan imiş: Çalışkanmış.
    Çalışkan ise: Çalışkansa.
    Çalışkan idir: Çalışkandır.

    Ek aylemin iki görevi vardır.

    1-Ad ve ad soylu sözcükleri yüklem yapar.

    Örnek

    Bugün hava güzeldir

    2-Bileşik zamanlı eylem yapar
    a) Hikaye bileşik zamanı:
    Eylem + kip eki + di (eylem):şahıs eki

    Anlat - acak - - mış
    gelecek hikaye
    zaman eki

    b)Rivayet bileşik zamanı:
    Eylem + kip + miş (ek eylem)
    Çok çalışırsa başarır.

    EK EYLEMİN OLUMSUZU

    Ad ve ad soylu sözcüklerin sonuna getirilen ek eylemlerin olumsuzu "değil" sözcüğü ile yazılır.

    Örnek

    Bugün hava soğukdeğildir.

    Yemek güzel değilmiş ====> ek eylemin geniş zaman olumsuzu
    Yemek güzeldeğilse ====> ek eylemin olumsuz koşulu
    Yemek güzeldeğildi ====> görülen geçmiş zamanın olumsuzu

    *ALIŞTIRMALAR*

    1- Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ek eylem kullanılmamıştır??

    A) En kötü günümde yanımda yoktur. yok-idi
    B) Sevinçlerini benimle paylaşırdı. paylaşır-idi
    C) Çok geçmeden mektup yerine vardı. var-idi
    D) Dilimden düşmeyen bir şarkıydı. şarkı-idi

    2- Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik zaman eylemi yoktur??

    A) O hiçbir zaman yalan söylemedi.
    B) Çiçekler aşırı sıcaktan çabuk sarardı.
    C) Leyleklerin ne zaman göç edeceğini bilirdi.
    D) Yürürken küçücük bile görürdü.

    3- Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ek eylem kullanılmıştır??

    A) Çok geçmeden ortalık karardı. kararmak
    B) Soğuktan dudakları morardı. morarmak
    C) Çok güçlü bir yazardı. yazmak
    D) Uçurtmanın ipini özenle sarardı. sararmak

    4-Aşağıdaki eylemlerden hangisi bileşik zamanlıdır??

    A) Okuyacakmış B) Bilemezsin C) Geliyorsunuz D) Yazamadılar

    5- Aşağıdaki cümlelerin hangisinin eylemi farklı tipte çekimlenmiştir??

    A) Buraları geçen yıl öğren di niz.
    B) Sınavlara daha iyi hazırlanmalıyız.
    C) Bu kitabı ben özetlemek istiyorum.
    D) O, karşısındakine hiçbir zaman bağırmaz.

    *UYAK ÇEŞİTLERİ*

    1- Yarım uyak: Dize sonlarındaki tek ses benzerliğine denir.
    ..................doy
    ..................huy
    ..................köy

    2- Tam uyak: İki ses benzerliğidir.
    ....................doy
    ....................koy
    ....................soy

    3-Zengin uyak: Üç ya da daha fazla ses benzerliği vardır.
    .....................anası
    .....................yası
    .....................parası

    4- Cinaslı uyak:Dize sonlarında yazılışı ve okunuşu aynı ama anlamları farklı olan sözcüklerdir.
    Böyle yazılmış yazıma(alın yazısı)
    Hiç benzemez kışım yazıma (mevsim)

    5- Tunç uyak: Uyaklı sözcüklerden birinin, diğer sözcüğün içinde tümüyle yer almasıdır.
    Telli sazdır bunun adı
    Ne ayet dinler ne kadı

    NOT:

    Bütün bu vesikalardan anlaşılıyor ki Türkler Avrupa'da yağmacı olmamışlardır.
    (Fiil, duymaya dayanan bir olmuşluğu, bitmişliği değil gerçekleştiği görülmüş kadar kesin olan bir durumu bildirir.)
    Halkımız Türk hâkimiyeti altında yaşayan halkı kıskanıyor. (Fiil konuşma esnasında sürmektedir)

    kerememre bunu beğendi.

Sayfayı Paylaş