EK-FİİL

Konu 'Dil ve Anlatım Ders Notları' bölümünde DWL tarafından paylaşıldı.

  1. DWL

    DWL Üye

    Katılım:
    27 Ekim 2007
    Mesajlar:
    339
    Beğenileri:
    14
    Ödül Puanları:
    16

    EK-FİİL



    Ek-fiil, isim soylu kelimelerin sonuna gelerek onların yüklem olmasını sağlayan ya da basit zamanlı fiillerin sonuna gelerek bu fiilleri birleşik zamanlı fiile dönüştüren ek hâlindeki fiildir. "imek" fiilinin ek olarak kullanımıdır.

    Genellikle bitişik yazılır.

    Ek-fiilin dört kipi vardır.

    İsim
    Ek-fiil
    Şahıs eki
    Ek-fiil almış şekli

    memur
    -du
    -m
    memurdum


    1- Geniş Zaman



    İsim soylu kelimelere kişi ekleri getirilerek yapılır. Bunlar geniş zaman eklerinin yerini tutar. Üçüncü kişilere "-dir" eki getirilir.



    "öğretmenim, öğretmensin,öğretmen(dir), öğretmeniz, öğretmensiniz, öğretmendirler/ öğretmenlerdir"

    Olumsuzu "değil" kelimesi getirilerek yapılır: "yorgun değilim, yorgun değilsin, yorgun değil, yorgun değiliz, yorgun değilsiniz, yorgun değiller"



    "Öğretmenim yurtdışına gitti." cümlesinde "öğretmen" kelimesi iyelik eki almıştır. "Ben Kadıköy'de öğretmenim." cümlesinde ek-fiil almış ve yüklem olmuştur.

    Üstümüze doğan bir güneşsin sen.

    Her taraf bugün bir başka güzel(dir).

    Uyarı: Ek-fiilin en zor anlaşılan ve karıştırılan kipi şimdiki zaman kipidir.



    2- Görülen Geçmiş Zaman



    Ek-fiilin görülen (bilinen) geçmiş zaman çekimi, kavramların ve varlıkların bilinen geçmişteki durumuna şahit olunduğunu gösterir.



    "sevinçli idim, sevinçli idin, sevinçli idi, sevinçli idik, sevinçli idiniz, sevinçli idiler"

    "sevinçli değildim, sevinçli değildin, sevinçli değildi, sevinçli değildik, sevinçli değildiniz, sevinçli değildiler (değillerdi)"

    Uyarı: ek-fiilin üçüncü çoğul şekli iki türlü de çekilir: sevinçli değildiler (değillerdi)"

    Bir güzelin hayranıydım.

    Dün daha heyecanlıydın.

    Dayım çok merhametli biriydi.



    3- Öğrenilen Geçmiş Zaman



    Ek-fiilin öğrenilen (duyulan) geçmiş zaman çekimi, kavramların ve varlıkların öğrenilen geçmişteki durumunun başkasından duyulduğunu anlatır.



    "küçük imişim, küçük imişsin, küçük imiş, küçük imişiz, küçük imişsiniz, küçük imişler"

    Genellikle bitişik yazılır, burada ek-fiil daha iyi görülsün diye ayrı yazılmıştır.

    "küçük değilmişim, küçük değilmişsin, küçük değilmiş, küçük değilmişiiz küçük değilmişsiniz küçük değilmişler (değillermiş)"



    Suçlanan sadece benmişim.

    Meğer sen ne çalışkanmışsın.

    Adam yirmi yıldır evine hasretmiş.



    Ben iyi bir okurum. Ek-fiilin geniş zamanı

    Hep iyi kitaplar okurum. Geniş zaman 1. tekil şahıs eki

    Benim okurum anlayışlıdır. İyelik eki

    Uyarı: Yukarıdaki cümlelerde "-um" ekinin farklı üç görevde kullanıldığını görüyoruz. Aralarındaki farkı kavradıysa ek-fiil konusunu öğrenmişiz demektir.

    4- Şart Kipi

    İsimler -se eki alarak dilek-şart bildirdiklerinde ek-fiil almış olurlar. Diğer ek-fiil ekleri ismi yüklem yaptığı halde şart kipi ismi yüklem yapmaz. Devamında isim veya fiil mutlaka bir yüklem bulunur. Sadece eksiltili cümlelerde yüklemi olmayabilir.

    "memnunsam, memnunsan, memnunsa, memnunsak, memnunsanız, memnunlarsa"

    olumsuzunda ise ek-fiil "değil" kelimesinden sonra gelir.

    "memnun değilsem, memnun değilsen, memnun değilse, memnun değilsek, memnun değilseniz, memnun değillerse"

    EK-FİİLİ ÖRNEK ÇEKİMİ Şahıslar
    Görülen Geçmiş Zaman
    Öğrenilen Geçmiş Zaman
    Dilek-Şart Kipi
    Geniş Zaman

    Ben

    Sen

    O

    Biz

    Siz

    Onlar
    Tüccardım

    Tüccarsın

    Tüccardı

    Tüccardık

    Tüccardınız

    Tüccardılar/Tüccarlardı
    Tüccarmışım

    Tüccarmışsın

    Tüccarmış

    Tüccarmışız

    Tüccarmışsınız

    Tüccarlarmış
    Tüccarsam

    Tüccarsan

    Tüccarsa

    Tüccarsak

    Tüccarsanız

    Tüccarlarsa
    Tüccarım

    Tüccarsın

    Tüccar (dır)

    Tüccarız

    Tüccarsınız

    Tüccardırlar/Tüccarlardır


    Bazı dil bilgisi uzmanları ek-fiilin yukarıdaki tanımında da olduğu gibi basit zamanlı fiillerin sonuna gelerek bu fiilleri birleşik zamanlı fiile dönüştüren ek olarak da kabul etmektedir.
  2. Toгgαи

    Toгgαи Özel Üye Özel Üye

    Katılım:
    25 Ekim 2007
    Mesajlar:
    4.730
    Beğenileri:
    1.809
    Ödül Puanları:
    38
    Teşekkürler.
  3. ♥mooŋ_girℓ♥

    ♥mooŋ_girℓ♥ Özel Üye Özel Üye

    Katılım:
    5 Aralık 2007
    Mesajlar:
    960
    Beğenileri:
    63
    Ödül Puanları:
    16
    teşekkürler....

Sayfayı Paylaş