Ek fiil

Konu 'Türkçe 7. Sınıf' bölümünde Smhmmc98 tarafından paylaşıldı.

  1. Smhmmc98

    Smhmmc98 Üye

    Katılım:
    1 Mayıs 2011
    Mesajlar:
    5
    Beğenileri:
    1
    Ödül Puanları:
    0

    Ek-fiil, eski Türkçe'de dilimizde kullanılan “i” eylemine bağlı olarak ortaya çıkmıştır. Bugün, tek sesle bir fiil oluşmamaktadır. Fakat, bu “i” eylemi görevini iki şekilde sürdürmektedir:
    1) İsim veya isim soylu sözcüklere gelip, yüklem olarak kullanılabilmelerini sağlar.
    İlk geçen araba sarıydı. (sarıydı:yüklem)
    Günlerdir hastayım. (hastaydım: yüklem)

    2) Basit zamanlı fiillere gelip, bileşik zamanlı filer oluşturur. Bileşik zamanlı fiilleri işlerken, ikinci kip ekinin aslında ek-fiil olduğunu belirtmiştik.
    Ben de sizi soruyordum.
    (Sor:fiil kökü, yor:şimdiki zaman eki, du:ek-fiilin görülen geçmiş zaman çekimi)

    Kitap için bir yayınevi ile anlaşacakmış.
    (Anlaş: fiil kökü, acak: gelecek zaman eki, mış:ek-fiilin öğrenilen geçmiş zaman çekimi)


    Not: İsimlere gelen ek-fiilin olumsuzu “değil” edatı ile de yapılır.
    Koşmama rağmen yorgun değilim.
    Kaleci değilim ama kaleye geçebilirim.

    İpucu: Ek-fiili bulmak için; ekleri, sözcükten ayrı idi, imiş, ise şeklinde yazıp, okuyabiliriz. Bu ayrım yapılabiliyorsa ek-fiil vardır.


    EK-FİİLİN DÖRT ÇEKİMİ VARDIR:

    A)Görülen Geçmiş Zaman Çekimi: (idi)
    Seyrettiğimiz film güzeldi. (güzel idi.)
    Daha önce öğretmendim. (öğretmen idim.)
    Yaptığı paket sağlam gibiydi. (gibi idi)
    Pastayı kendi elleri ile yapmıştı. (yapmış idi)

    B)Öğrenilen Geçmiş Zaman Çekimi: (imiş)
    Sivribiberler çok acıymış.
    Halasının oğlu kimyagermiş.
    Gözü kör gibiymiş.
    Teslim almadan önce gözden geçirseymiş.

    C)Şart Çekimi: (ise)
    Durumu kötüyse evde kalsın.
    Şoförsem günahım ne?
    Erkeksen dışarı çık.

    Dikkat: Ek-fiilin şart çekiminde, eki alan sözcüğün, temel cümlenin yüklemi olmadığına dikkat edin. Bu bizi şaşırtmamalı.

    D)Geniş Zaman Çekimi: ( -im, sin, -dir, -iz, -siniz, -dirler)
    Ben öğretmen-im.
    Sen öğretmen-sin.
    O öğretmen-dir.
    Biz öğretmen-iz.
    Siz öğretmen-siniz.
    Onlar öğretmen-dirler.

    Hastayım, Güzelsin, İyiyiz, Hoşsunuz, Yeşildir, Üçgendirler

    Not: “-dir” eki bazen cümleden düşürülebilir. Bu durumda yüklem, ek-fiilin geniş zaman çekimindedir. Ama ek yoktur.
    Bugün hava güzel. (-dir)
    Aldığı gömlek harika. (-dır)

    Not: “-dır” eki bazı kaynaklarda “bildirme eki” olarak geçer ve kesinlik yada ihtimal anlamı katacak şekilde kullanılır.
    Evde olmadığına göre, arkadaşına gitmiştir. (ihtimal)
    İnce ünlüden sonra, ince ünlüler kullanılmalıdır. (kesinlik)

Sayfayı Paylaş