Epirojenez-Orojenez...

Konu 'Coğrafya Ders Notları' bölümünde e250 tarafından paylaşıldı.

  1. e250

    e250 Üye

    Katılım:
    3 Kasım 2008
    Mesajlar:
    28
    Beğenileri:
    40
    Ödül Puanları:
    0

    Epirojenez
    KITA OLUŞUMU (EPİROJENEZ) HAREKETLERİ


    Yer kabuğunda meydana gelen geniş alanlı alçalma ve yükselme hareketlerine epirojenez denir.

    Bir yerde epirojenik hareketlerin olabilmesi için izostatik dengenin bozulması gerekir.

    İzostatik denge: Katı haldeki yer kabuğunun sıvı haldeki manto üzerinde batmadan kalabilmesine denir.

    İzostatik Dengeyi Bozan Faktörler

    Karalarda aşınmanın, denizlerde birikmenin fazla olması,

    İklim değişmeleri,

    Dağ oluşumu hareketleri ve volkanizmadır.

    EPİROJENEZ SONUCUNDA;

    Jeoantiklinal (Kıta) ve jeosenklinal (okyanus) meydana gelir.

    Deniz ilerlemesi (Transgrasyon) ve deniz gerilemesi (Regrasyon) meydana gelir.

    Deniz gerilemesi var ise akarsuyun yatak eğimi ve aşındırma gücü artar.

    Kıyı şekilleri yüksekte veya kara içlerinde kalmış ise deniz gerilemesi olmuştur.

    Deniz ilerlemesinin görüldüğü yerde akarsuyun ağız kısmı deniz suları altında kalır. Akarsuyun enerji potansiyeli azalır ve biriktirme yapar.

    Eğer bir yerde akarsu vadisi deniz içinde de devam ediyorsa; deniz ilerlemesinden bahsedilebilir.

    Türkiye’de epirojenez sonucunda , Anadolu yarım adası yükselirken; çevresindeki Akdeniz ,Ege, Karadeniz çanakları ile Ergene havzası ve Çukurova çökmektedir.

    Dördüncü zamanın başında bugünkü Ege Denizinin yerinde bulunan Egeid karasının epirojenik hareketlerle çökmesiyle Ege Denizi oluşmuştur.

    Dünya üzerinde ise İskandinavya yarımadası ve Kanada yükselirken , Almanya ve Hollanda çökmektedir.

    Epirojenez yer yüzünü en uzun sürede şekillendiren iç kuvvettir.

    Epirojenez sonucunda yer şekillerinin genel yapısında değişme olmaz.

    Yurdumuzun iç kesimlerinde yüksek düzlüklerin bulunması, III. Zaman sonlarında deniz seviyesine yaklaşan yerlerin (peneplen), IV. Zaman başlarında tekrar yükselmesinin sonucudur.
    Orojenez
    Dağ Oluşumu

    Enerjisini magmadan alarak yer kabuğunda değişiklik oluşturan iç kuvvetlerden biri orojenezdir. Yer kabuğundaki hareketler devam ederken, karalar üzerinde akarsular, buzullar rüzgarlar ve dalgalarla aşınan ve taşınan Maddeler zaman içerisinde binlerce metre kalınlığa ulaşır. Bu tortul tabakaların biriktiği büyük ve derin çukurluğa jeosenklinal veya dağ beşiği adı verilir.Dağ beşiğinde biriken tortullar, levhaların birbirlerine doğru ilerlemesiyle sıkışırlar.

    Sıkışma sonucunda kıvrılma ve yükselmeler olur ve bu hareketler kıvrımlı dağ sıralarını oluştururlar. Kıvrılma ile yükselen yere Antiklinal, çukurlaşan yere de Senklinal denir.Yer hareketleri sırasında orojenezle kıvrılma özelliği taşımayan sert tabakalar kırılmaya uğrarlar. Kırılan tabakalar yatay ve düşey doğrultuda yer değiştirir. Yerde oluşan kırığa fay kırık hattı)denir. Faylar boyunca blok halinde bir kütlenin çökmesi diğer kütlelerin yükselmesiyle horst-graben sistemi oluşur. Çöken kütlenin oluşturduğu çukurluğa graben, yüksekte kalan bloğa horst denir.Dünyanın en uzun graben çukurluğu Doğu Afrika Grabeni, Mozambik sınırlarından başlar,Karadeniz ve Lut Gölü üzerinden yurdumuzda Hatay çukurluğuna kadar uzanır (5000 km).

    Türkiye’de Horst ve Graben oluşumu en fazla Ege Bölgesinde görülür. Ege Bölgesi'ndeki Aydın Dağları ve Bozdağlar birer horst iken, Küçük Menderes, Büyük Menderes ve Gediz ovaları birer grabendir. Amik Ovası da Dünya'nın en uzun graben sisteminin kuzey ucunu oluşturmaktadır.Dünya üzerindeki başlıca kıvrım dağları III. zamanda oluşmuş Alp-Himalaya kıvrımları ile Amerika kıtasının batısındaki Kayalık ve And dağlarıdır.Türkiye’deki dağların büyük bir kısmı III. zamanda Alp-Himalaya kıvrımları ile oluşmuştur. Bunlar kuzeyde Kuzey Anadolu Dağları ve güneyde Toros Dağlarıdır.
  2. sementa.38

    sementa.38 Üye

    Katılım:
    17 Kasım 2009
    Mesajlar:
    645
    Beğenileri:
    363
    Ödül Puanları:
    64
    Yer:
    kayseri
    EPIROJENEZ

    (KITA OLUSUM HAREKETLERI)

    Yerkabugunun genis sahalarinin yavas yavas dikey ve düsey dogrultuda yükselme ve alçalma hareketlerine epirojenez denir. Epirojenezin orojenik hareketlerden farki, epirojenezde tabaka oynamalarinin ve bozulmalarinin görülmemesidir. Epirojenezin olmasi için yerkabugundaki izostatik dengenin bozulmasi gereklidir.

    IZOSTATIK DENGE :

    Yerkabugunun yogunluklari ve kalinliklari oraninda birbirinden farkli, manto üzerindeki hareketli parçalari arasindaki dengeye izostatik denge denir. Yerkabugu parçalari agirliklari oraninda magma üzerinde yüzerken çesitli faktörlerin etkisiyle alçalmalara ve yükselmelere ugrarlar. Bu faktörler: iklim degisikligi, yeni bir dag olusumu, buzullarin erimesi, tortulanma gibi olaylardir. Yerkabugu bu faktörlerin etkisiyle magmaya gömülür veya yükselmeye ugrar.

    EPIROJENIK HAREKETLERE ÖRNEKLER:

    --- Venedik sehri yilda 4mm batmaktadir.

    --- Tokyo yilda 1.8 cm’lik batmaktadir.

    --- Ülkemizde Karadeniz ve Akdeniz havzalari çökmektedir.

    --- Iskandinavya üzerindeki buzullarin erimesiyle her yil yükselmektedir.



    REGRASYON:

    Epirojenez olayi sonunda karalarin yükselmesiyle deniz seviyesi geriler . Buna deniz gerilemesi denir.
    seda bunu beğendi.

Sayfayı Paylaş