etken,edilgen,geçişsiz,geçişli fiillere örnek

Konu 'Türkçe 8. Sınıf' bölümünde _irem_ tarafından paylaşıldı.

  1. _irem_

    _irem_ Üye

    Katılım:
    4 Ekim 2009
    Mesajlar:
    49
    Beğenileri:
    32
    Ödül Puanları:
    0

    öznesine göre fiil çatıları: 1-etken fiiller
    2-edilgen fiiller
    nesnesine göre fiile çatıları:1-geçişli fiiller
    2-geçişsiz filler

    arkadaşlar (etken,edilgen, geçişli,geçişsiz) fillerin her birine 10'ar tane örnek bulup nesnesine ,öznesine, yüklemine göre ayırmam gerek ben birazını yapdım ama tamamını tamamlayadım .

    yardımcı olursanız sevinirim. ;)

    Mopha, burak1994 ve __IrMaK__ bunu beğendi.
  2. Moderatör Gül

    Moderatör Gül Özel Üye Özel Üye

    Katılım:
    3 Kasım 2009
    Mesajlar:
    2.216
    Beğenileri:
    972
    Ödül Puanları:
    0
    etken fiil

    1. Etken Fiil: Yüklem durumundaki fiilin bildirdiği işi, öznenin kendisi yapıyorsa fiil etkendir.



    Örneğin;



    “Masanın üzerini güzelce temizledi.”



    “Yapan kim?” diye sorduğumuzda yine “o” cevabı geliyor. Yani özne, yüklemin bildirdiği işi kendisi yapmıştır. Öyleyse fiil etkendir.



    “Yağmur yağıyor yine ince ince.”



    “Taş bu yola nereden düşmüş?”



    “Yapraklar gittikçe daha çok sararıyor.”



    “Yaşlı kadının elleri bir hayli buruşmuştu. cümlelerinin yüklemleri de etken fiildir.



    2. Edilgen Fiil: Fiilin bildirdiği işi özne değil de başkası yapıyorsa, özne bu işten etkileniyorsa, fiil edilgendir. Bu fiiller, etken fiillere “-l-” ve “-n-” eklerinin getirilmesiyle yapılır. Etken fiilin nesnesi olan öğe, fiil edilgen yapıldığında özne durumuna geçer ve bu öznelere “sözde özne” adı verilir. Örneğin etken fiilde örnek verdiğimiz cümleyi edilgen yapalım;



    “Masanın üzeri güzelce temizlendi.”cümlesini incelersek; “temizlendi” yüklemdir. “Temizlenen ne?” diye sorduğumuzda “Masanın üzeri” öznesi cevap veriyor. “İşi yapan kim?” diye sorduğumuzda, “başkası” cevabı gelir. Yani işi yapan özne değil başkasıdır. Çünkü masa kendi kendini temizleyemez. Öyleyse fiil edilgendir, öznesi de sözde öznedir.
  3. Moderatör Gül

    Moderatör Gül Özel Üye Özel Üye

    Katılım:
    3 Kasım 2009
    Mesajlar:
    2.216
    Beğenileri:
    972
    Ödül Puanları:
    0
    1. Geçişli Fiil:
    Nesne alabilen fiillerdir. Bir fiilin nesne alıp almadığının nasıl anlaşılacağını cümle öğelerinde “nesne” konusunda işlemiştik. Buna göre, fiil nesne alıyorsa geçişli olacaktır.



    Örneğin;



    “Etrafı daha iyi görebilmek için ışığı yaktı.” cümlesinde “yaktı” yüklemdir; “o” gizli öznedir. Nesneyi bulmak için “O neyi yaktı?” diye soruyoruz. “ışığı” cevabı geliyor. Öyleyse yüklem nesne almıştır; “yakmak” fiili geçişli bir fiildir.



    Fiilin geçişli olması için cümlede mutlaka nesnesinin bulunması gerekmez. Bazen fiil geçişli olduğu halde cümlede nesne kullanılmamış da olabilir.



    Örneğin;




    “Ahmet mutlaka senden öğrenmiştir.” cümlesinde “öğrenmiştir” yüklemine “Neyi öğrenmiştir?” diye sorduğumuzda cümlede herhangi bir öğenin cevap vermediğini görüyoruz. Ancak biz cümleye “onu” gibi bir nesne ilave edebiliriz. Öyleyse bu cümlenin yüklemi geçişlidir, ancak cümlede nesne yoktur. Böyle cümlelerde bir tür “gizli nesne” nin varlığı söz konusudur. Bu durumun görüldüğü cümleleri daima “onu” sözüyle kontrol edin, çünkü bu söz yalnızca nesne olabilir.




    2. Geçişsiz Fiil:
    Nesne almayan fiillerdir. Bu fiillerin yüklem olduğu cümlelere dışarıdan da herhangi bir nesne getirilemez.



    Örneğin;




    “Eve dönünce, yorgunluktan, uzandığım yerde uyuyakalmıştım.” cümlesinin yüklemine “Neyi uyuyakalmıştım?” diye sorduğumuzda mantıklı bir soru olmadığını görüyoruz. Çünkü bu fiiil nesne almaz; yani geçişsizdir.



    Fiiller değişik eklerle çatı özelliğini değiştirebilir. Bu durumda “oldurganlık, ettirgenlik” durumu ortaya çıkar.
    Mopha, zeynep_1907, bulem71 ve diğer 1 kişi bunu beğendiniz.
  4. yaren neriman

    yaren neriman Üye

    Katılım:
    14 Kasım 2011
    Mesajlar:
    5
    Beğenileri:
    1
    Ödül Puanları:
    0
    tşkler

    yardım için :)
    berat sevinç bunu beğendi.
  5. berat sevinç

    berat sevinç Üye

    Katılım:
    24 Aralık 2013
    Mesajlar:
    1
    Beğenileri:
    0
    Ödül Puanları:
    0
    teşekkür

    bana yardım ettiğiniz için teşşekür ederim...:):):);)

Sayfayı Paylaş