FİİLDE KİP:

Konu 'Dil ve Anlatım Ders Notları' bölümünde aylin_özge tarafından paylaşıldı.

  1. aylin_özge

    aylin_özge Üye

    Katılım:
    18 Şubat 2008
    Mesajlar:
    413
    Beğenileri:
    6
    Ödül Puanları:
    16

    Kipler, haber(bildirme) ve dilek (isteme) kipleri olmak üzere ikiye ayrılır.



    a)Haber Kipleri: Zaman eklerinin hepsine birden haber kipleri denir.Haber kipleri şunlardır:



    1)Öğrenilen(duyulan) (miş'li) Geçmiş Zaman: Fiillere -miş ,-mış, -muş,-müş ekleri getirilerek sağlanır.Bu eylemler daha çok başkasından duyulma, aktarılma anlamı taşırlar. Bazen de farkında olmadan yapılma bildirir.



    *Evleri yanmış.(başkasından duyma)

    *Seni sormuşlar. (başkasından duyma)

    *Aaa ! çorabım kaçmış. (sonradan farkına varma)

    *Mutfakta elimi kesmişim. (sonradan farkında olma)

    *Bu solmuş elbiseleri giymemelisin.(sıfat fiil eki)





    2)Görülen (di'li) Geçmiş Zaman: Eylemlere "dı,di,du,dü,tı,ti,tu,tü" ekleri getirilerek yapılır. Anlatan kişi harekete bizzat tanık olmuştur, eylemi görmüştür.



    *Evleri yandı.

    *Hep birlikte geziye gittik.

    *Sınavı kazanabileceğini söyledi.

    *Kalbim Ege'de kaldı.

    *Beraber yürüdük bu sahillerde.

    *Burada her zaman tanıdık insanlara rastlayabilirsiniz.(sıfat-fiil eki)



    3)Şimdiki Zaman: Eyleme -yor eki getirilerek yapılır.Eylem ile anlatış aynı zamanda gerçekleşir.



    *Ders çalışıyorum.

    *Ne diyor?

    *Çocuklar yine kavga ediyor.

    Not: -makta,-mekte eki de fiile şimdiki zaman anlamı katar.

    *Bir soğuk yatakta büzülmekteyim.

    *Lütfen sessiz olun şu an ders çalışmaktayım.



    4)Geniş Zaman: Eylemlere -r, -ar, -er ekleri getirilerek yapılır.



    *Senden sana sığınırım.

    *Her sabah yürürüm.

    *Bu yolun sonu nereye çıkar?

    *Hep böyle güler yüzlü müsün? (sıfat-fiil eki)

    Not: Geniş zamanın olumsuzu -mez, -maz'dır. Ancak 1.tekil ve 1.çoğul çekimlerde -me ,-ma

    şeklini alır.

    *Gelmezsiniz ___ gelirsin *gelmem____gelirim



    5)Gelecek Zaman: Eylemlere -ecek , -acak eki getirilerek yapılır.



    *Sana olan aşkımı haykıracağım.

    *Gelecek de bir gün gelecek.

    *Mektuba yazacak sözüm kalmadı.

    *Okuyacak da adam olacak.

    *Açacak nerede?

    b)Dilek Kipleri: Fiilin gerçekleşmesini ya da gerçekleşmemesini dilek,istek,gereklilik veya emir kavramları içerisinde veren kiplerdir.Bunlar haber kipleri gibi belirli bir zaman anlamı taşımazlar.

    1)Dilek-şart kipi: Fiillerin kök ya da gövdelerine -se ,-sa eki getirilerek yapılır.Dilek- şart kipi cümleye bazen ‘şart(koşul)' anlamı katarken bazen de ‘dilek' anlamı katar.

    *Ah şu sınavı bir kazansam!

    *Sana olan duygularımı açıkça bir söyleyebilsem!

    *Çalışırsan kazanırsın.

    *Yaramazlık yaparsan bir daha seni getirmem.



    2)İstek kipi:Fiil kök ya da gövdelerine -e, -a, -ayım, -eyim, -alım, -elim getirilerek yapılır.

    *Sana duyduklarımı anlatayım

    *Seninle yine görüşelim. *Bunu böyle bilesin

    3)Gereklilik Kipi: Fiil kök ya da gövdelerine -meli,-malı getirilerek oluşturulur.

    *Bu deneme sınavında birinci olmalıyım.

    *Bu sorunun bir çözüm yolu olmalı.

    *Şimdiye eve varmış olmalı. (olasılık, ihtimal)



    4)Emir Kipi:Eylemin gösterdiği hareketin emir biçiminde yapılması gerektiğini ifade eder.

    *Söyle yanıma gelsin.(3.tekil kişi emir eki)

    *İçeri buyrunuz. (2.tekil kişi emir eki)

    *Lütfen işlerinizi iyi yapınız. (2.çoğul kişi emir eki)

    *Çeneni kapa. (2.tekil kişi emir eki)

    *Beni beklesinler (3.çoğul kişi emir eki)

    Not: Emir ekleri ile şahıs eklerini birbiri ile karıştırmamak gerekir.Şahıs ekleri hiçbir zaman fiilin üzerine direkt olarak gelmez; ancak bir kip ekinden sonra gelebilir.Emir ekleri ise fiilin üzerine direkt olarak gelir.

    *Geliyorsun ,gitmelisin (şahıs eki)

    *Gelsin ,gitsin (emir eki)



    FİİLLERDE BİRLEŞİK ZAMAN:

    Fiillere kip eklerinden sonra -idi ,-imiş, -ise ekeylemlerinden biri getirilerek yapılır.Kısacası, iki kip ekinin üst üste gelmesi durumudur.

    *Yüzüme bu türlü bakmayacaktın. (Gelecek zamanın hikayesi)

    *Gözünden akan bir damla yağmur olsaydım.(Şart kipinin hikayesi)

    *Sen de gelecekmişsin.(Gelecek zamanın rivayeti)

    *Bunu daha önce yapmalıymışım. (Gereklilik kipinin rivayeti)

    *Bu konuyu anlarsanız netleriniz de artar. (Geniş zamanın şartı)

    *Gülüyorsam mutlu olduğumdan değildir. (Şimdiki zamanın şartı)

    *Bu köyde iki genç yaşarmış.(Geniş zamanın rivayeti)
    prensessss ve senel bunu beğendi.
  2. fatma 464

    fatma 464 Üye

    Katılım:
    6 Aralık 2011
    Mesajlar:
    21
    Beğenileri:
    0
    Ödül Puanları:
    0
    arkadaşlae tşk ederi sizlere::::)))))
  3. fatma 464

    fatma 464 Üye

    Katılım:
    6 Aralık 2011
    Mesajlar:
    21
    Beğenileri:
    0
    Ödül Puanları:
    0
    güle güleeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee
    [/COLOR]
  4. -ALEYNA-

    -ALEYNA- Üye

    Katılım:
    29 Kasım 2011
    Mesajlar:
    80
    Beğenileri:
    36
    Ödül Puanları:
    0
    Lütfen kısaltma kullanmayalım.

Sayfayı Paylaş