FİİLLERDE KİP

Konu 'Dil ve Anlatım Ders Notları' bölümünde DWL tarafından paylaşıldı.

  1. DWL

    DWL Üye

    Katılım:
    27 Ekim 2007
    Mesajlar:
    339
    Beğenileri:
    14
    Ödül Puanları:
    16

    FİİLLERDE KİP

    Fiillerin, zaman ve anlam özelliklerine göre, türlü eklerle biçimlenmelerine kip denir. Fiil kipleri iki çeşittir: Bildirme (haber) kipleri ve dilek (isteme) kipleri.

    HABER (bildirme) KİPLERİ Zamanlar
    Kip eki
    Örnek

    Görülen Geçmiş Zaman
    -di
    yaz-dı

    Öğrenilen Geçmiş Zaman
    -miş
    yaz-mış

    Şimdiki Zaman
    -yor
    yaz-ı-yor

    Gelecek Zaman
    -ecek
    yaz-acak

    Geniş Zaman
    -r, -ar
    yaz-ar


    a) Görülen geçmiş zaman kipi: Fiil kök ya da gövdelerine -di (-dı, -du, -dü) eki getirilerek yapılır: gel-di, al-dı, bul-du, gör-dü... Bu kip, geçmişte gerçekleşmiş; fakat örülen, bilinen bir eylemi anlatmak için kullanılır.

    b) öğrenilen geçmiş zaman kipi: Fiil kök ya da gövdelerine -miş (-mış, -muş, -müş) eki getirilerek yapılır: bil-miş, al-mış, dur-muş, gör-müş... Bu kip geçmişte gerçekleşmiş; ancak kişinin bunu bizzat görmediğini, başkasından duyduğunu ya da öğrendiğini ifade etmek için kullanılır. -miş eki, eklendiği kelimelere türlü anlamlar katabilir: Elim kanamış (farkında olmama). Biz senin gibileri çok dinlemişiz (övünme) gibi.

    c) Şimdiki zaman kipi: Fiilin bildirdiği işin, oluşun ve hareketin içinde bulunan zamanda başladığını, olduğunu ya da sürdürüldüğünü bildirir. Şimdiki zaman kipi -yor ekiyle yapılır: al-ı-yor, gör-ü-yor, bil-i-yor, tut-u-yor...

    d) Gelecek zaman kipi: Fiilin bildirdiği işin, oluşun, hareketin, içinde bulunulan zamandan sonra olacağını, yapılacağını bildirir. Bu kip -ecek, -acak ekiyle oluşturulur: gel-ecek, al-acak, bil-ecek, sor-acak...

    e) Geniş zaman kipi: Fiilin bildirdiği işin, oluşun ve hareketin eniş bir zaman içinde yapıldığını, yapılacağını bildirir. Geniş zaman kipi fiil kök ya da gövdesine -r, (e)r, (i)r, eklerinden biri getirilerek yapılır: gel-ir, bil-ir, al-ır, sor-ar, gör-ür, oku-r...



    DİLEK (tasarlama) KİPLERİ Kipler
    Kip eki
    Örnek

    İstek kipi
    -e
    yaz-a-yım

    Dilek-şart
    -se
    yaz-sa

    Gereklilik
    -meli
    yaz-malı

    Emir

    okuyun(uz)


    Bu kipler, fiilin bildirdiği işe, oluşa ve harekete dilek, istek, gereklik ya da emir anlamı katar. Dilek kipleri şunlardır:

    a) Dilek-şart (koşul) kipi: Dilek anlamı taşıyan bu kip fiilin kök ya da gövdesine -se, -sa eki getirilerek yapılır: gel-se, al-sa, bil-se, anla-sa...

    b) İstek kipi: Fiilin bildirdiği işe, oluşa, harekete istek anlamı katan bu kip -e, -a ekiyle yapılır: gel-e, al-a, bul-a, sor-a...

    c) Gereklilik kipi: Fiilin bildirdiği için, oluşun, hareketin olması, yapılması gerektiğini bildiren bu kip -meli (-malı) ekiyle kurulur: gel-meli, al-malı, sor-malı, bil-meli...

    d) Emir (buyurma) kipi: Fiilin bildirdiği işin, oluşun hareketin gerçekleşmesi için kullanılır. Emir kipinin I. tekil ve I. çoğul kişileri yoktur. II. tekil kişisi eksizdir. II. çoğul kişi in, -iniz ekiyle yapılır: gel-in (gel-iniz), al-ın (al-ınız)... gibi. III. tekil kişisi ise -sin (-sın, -sun, -sün) ekiyle yapılır: bil-sinler, al-sınlar, dur-sunlar, gör-sünler... gibi.

    Emir kipinin dilek anlamında kullanıldığı da olur:

    Allah yardımcıları olsun.

    Allah'ım milletimizi koru.

    Siz de insanlara acıyın.
  2. 2αн!_∂3

    2αн!_∂3 Özel Üye Özel Üye

    Katılım:
    8 Kasım 2007
    Mesajlar:
    1.350
    Beğenileri:
    454
    Ödül Puanları:
    36
    paylaşım için sağol ;)
  3. elcin06

    elcin06 Üye

    Katılım:
    28 Ekim 2007
    Mesajlar:
    1.058
    Beğenileri:
    105
    Ödül Puanları:
    36
    TEşekkürler!!!
  4. eda_eda

    eda_eda Üye

    Katılım:
    12 Aralık 2007
    Mesajlar:
    5
    Beğenileri:
    0
    Ödül Puanları:
    1
    cok saol bu benım donem odevım dı allah razı olsunn...
  5. zeynep_16

    zeynep_16 Üye

    Katılım:
    27 Kasım 2007
    Mesajlar:
    68
    Beğenileri:
    3
    Ödül Puanları:
    6
    çok teşekkürler...
  6. power_drill

    power_drill Üye

    Katılım:
    22 Mart 2008
    Mesajlar:
    6
    Beğenileri:
    0
    Ödül Puanları:
    1
    çok iyi geldi eyvallah
  7. AyŞeGüL!

    AyŞeGüL! Forumdan Uzaklaştırıldı

    Katılım:
    11 Şubat 2008
    Mesajlar:
    1.193
    Beğenileri:
    19
    Ödül Puanları:
    0
    ÇOK SAĞOLUN YA:).
  8. yıldız***

    yıldız*** Üye

    Katılım:
    24 Ekim 2011
    Mesajlar:
    19
    Beğenileri:
    1
    Ödül Puanları:
    0
    çok teşekkürler ya :)

Sayfayı Paylaş