geçiş elementleri(b grubu elementleri)

Konu 'Kimya 10. Sınıf' bölümünde şerivan tarafından paylaşıldı.

  1. şerivan

    şerivan Üye

    Katılım:
    4 Nisan 2009
    Mesajlar:
    4
    Beğenileri:
    0
    Ödül Puanları:
    0

    yha arkadaşlar lütfen yarına kadar bana geçiş metallerinin özelliklerini bulun ben kaynaklara baktım ayrıntılı değildi nettede bulamıyorum lütfen bana yardımcı olabilir misiniz????:confused::(
  2. Okeanus

    Okeanus Forumdan Uzaklaştırıldı

    Katılım:
    26 Ocak 2010
    Mesajlar:
    907
    Beğenileri:
    636
    Ödül Puanları:
    0
    Atoma son yerleşen elektronu d orbitallerinde bulunan elementlere B grubu ya da geçiş elementleri denir. Bunlar periyodik cetvelin ortasında, IIA ile IIIA grupları arasında, 4., 5., 6. periyotlarda bulunur. Tamamı metaldir.

    B grubu elementlerinin büyük çoğunluğu bileşik oluştururken önce s sonra d orbitallerindeki elektronlarını vererek birkaç farklı değerlikte iyon oluştururlar. Cu+1, Cu+2; Fe+2, Fe+3 vb.

    Atoma en son yerleşen elektronları f orbitallerinde bulunan elementlere iç geçiş elementleri (lantanitler ve aktinitler) denir. Bunların 6. ve 7. periyotta IIA ile IIIB grubu arasında yer alması gerekir. Ancak periyodik cetvelin şeklinin bozulmaması için cetvelin altında iki sıra halinde gösterilir.

    ---

    Geçiş Elementleri

    01. Vanadyum (V)
    01.01. Vanadyum (V) oksit
    02. Krom (Cr)
    02.01 Krom (III) iyon içeren bilesiklerinin reaksiyonlari
    02.02. Cr (III)'ün Cr (VI)'ya yükseltgenmesi
    02.03. Kromat (VI) -Dikromat (VI) Dengesi
    02.04. Dikromat iyonunun indirgenmesi
    03. Mangan (Mn)
    3.1 Mn (III) Iyonunun Sulu Çözeltilerinin Reaksiyonlari
    3.2. Potasyum Permanganat (VII) Kimyasi
    04. Demir
    04.01. Demir iyonunun sulu çözeltilerinin reaksiyonlari

    01. Vanadyum (V)
    Periyodik tablonun 5B grubu elementi olan vanadyum, redoks tepkimesinden dolayi bir çok proseste katalizör olarak kullanilmaktadir.
    Vanadyumun +5, +4, +3, +2 oksidasyon basamagina sahiptir. Vanayumun +5 oksidasyon basamagi amonyum metavanadat (NH4VO3) bilesiginde mevcuttur.
    Vanadyum(V)'in çinko ve asit yardimi ile Vanadyum (II)'ye indirgenir. Bu reaksiyon iki basamakta gerçeklesir.
    Amonyum metavanadat sodyum hidroksitte çözüldükten sonra ortama çinko eklenerek ve derisik asit kullanarak ortam asidik hale getirilir. Bu sartlarda ortamdaki vanadyum iyonu, dioksovanadyum(V) iyonuna dönüsür (VO2+) . Eger bu reaksiyon agzi yün pamuk ile kapatilmis bir erlende gerçeklestirilirse, bu yün pamuk açiga çikan H iyonunun ortamda uzaklasmasina izin verirken ayni zamanda içeriye hava girisini engelliyecektir.



    Yukaridaki tepkimenin redoks tepkimesi asagidaki gibidir.



    Daha sonra vanadyum +4 ikinci bir basamakla vanadyum +2'ye indirgenir.




    01.01. Vanadyum (V) oksit
    Sülfürik asit eldesi prosesinde, sülfür dioksidin sülfür triokside dönüstürülmesi gerekmektedir. Bu ara basamakta sülfür dioksit oksijen ile vanadyum(V) oksit katalizörü esliginde reaksiyona girerek sülfür trioksit elde edilir.
    Yukaridaki örnek geçis metallerinin ve onlarin bilesiklerinin iyi bir katalizör oldugunu açiklayabilmek için çok iyi bir örnektir. Bu bilesiklerin reaksiyona giren maddelerin oksidasyon sayisini degistirme özelligine sahiptirler. Söyle ki sülfür dioksit vanadyum(V) oksit tarafindan sülfür triokside yükseltgenirken ayni zamanda kendiside vanadyum (IV) oksit formuna indirgenir.

    Daha sonrada ortamdaki oksijen ile tekrar vanadyum(V) oksit formuna yükseltgenir. Bir katalizör reaksiyon süresince geçici olarak degisiklige ugruyabilir. Fakat reaksiyonun sonunda basladigi yapida olmak zorundadir.


    02. Krom (Cr)
    Geçis elementlerinden krom 6B grubu elementidir. Krom bilesiklerinde Cr(III) veya Cr(VI) halinde bulunur.
    02.01 Krom (III) iyon içeren bilesiklerinin reaksiyonlari
    Krom (III) iyonu en basit hali ile hekzaa**uakrom(III) bilesiginde bulunur [Cr(H2O)6]3+. Hekzaa**uakrom(III) kompleksinin su ile reaksiyonunda, hekzaa**uakrom(III) asit oldugu için donör görevini üstlenip bir protonunu baz olarak davranan su molekülüne verir.

    Hekzaa**uakrom(III) bilesiginin renk degistirmesini çesitli reaksiyonlarla açiklanabilir.
    Bunlardan ilki bu kompleks çözeltinin ligand degistirmesi ile baslangiç renginde degisiklik gözlenir. Hekzaa**uakrom(III) bilesigindeki bir su molekülünün ortamdaki eksi yüklü sülfat (SO4) molekülü ile renk degistirmesi sonucunda renk degisimi gözlenir.



    Fakat bu renk degisimi sadece ligand yer degistirmesi ile olusmamaktadir. Hekzaa**uakrom(III) bilesiginin hidronyum (OH-) iyonu ile reaksiyonu sonucunda çözeltinin renginde degisim olmaktadir. NaOH ile reaksiyona sokulan komplekste 3 su molekülü yapidan ayrilarak yerine 3 tane OH molekülü girer ve dikkat edilirse yüksüz bir bilesik elde edilir. Bu bilesik çöker. Ortama NaOH fazlasi eklendigi zaman olusan bu çökelek suda çok iyi çözündügü için tekrar çözülür ve OH iyonun fazlasi ile [Cr(OH)6]3- kompleksini olusturur.





    Hekzaa**uakrom(III) bilesiginin diger bir renk degisimi reaksiyonu ise amonyak ile verdigi kompleks reaksiyonudur. Amonyak hem baz hem ligand gibi davranma özelligine sahiptir. Hekzaa**uakrom(III) bilesiginin amonyakla verdigi reaksiyon sonucunda nötr bir bilesik olusur ve bu olusan bilesik çökelek olarak elde edilir.

    Daha sonra amonyak çözeltisinin fazlasi eklenerek bilesikteki su molekülleri amonyak ile yer degistirerek hekzaaminkromat(III) kompleksini olustururlar.



    02.02. Cr(III)'ün Cr(VI)'ya yükseltgenmesi
    Hekzaa**uakrom(III) çözeltisine NaOH çözeltisinin fazlasinin eklenmesi sonucunda olusan [Cr(OH)6]3- kompleksine hidrojen peroksit eklenerek çözelti isitilir. Böylelikle Krom (III) Krom (VI)'ya yükseltgenir.






    02.03. Kromat (VI) -Dikromat (VI) Dengesi
    Kromat(VI) (CrO42-) çözeltisine seyreltik sülfürik asit eklenmesi ile dikromat(VI) (Cr2O72- ) elde edilebilir. Bu reaksiyonun terside geçerlidir. Yani dikromat(VI) çözeltisine sodyum hidroksit eklenmesi ile Kromat(VI) elde edilebilir.




    02.04. Dikromat iyonunun indirgenmesi
    Dikromat(VI) iyonu (örnegin potasyum dikromat(VI) çözeltisi), krom (III) iyonuna çinko ve seyreltik hidroklorik veya sülfürik asit kullanilarak indirgenebilir.





    03. Mangan (Mn)
    Geçis elementlerinin 7B grup elemani olan mangani en önemli bilesigi titrasyonlarda oksitleyici ajan olarak kullanilan permanganattir.
    3.1 Mn(III) Iyonunun Sulu Çözeltilerinin Reaksiyonlari
    Mn(III) iyonu, hekzaa**uamangan(II) ([Mn(H2O)6]2+) kompleks bilesiginde bulunmaktadir.
    Bu çözeltinin hidroksi (OH-) iyonu iler reaksiyonu su sekilde gerçeklesir.

    Hidroksi iyonu bilesikte ligand olarak bulunan su molekülünden hidrojen atomunu alarak mangana baglanir. Reaksiyonun sol tarafinda olusan bilesik yüksüzdür, suda çözünmez ve çökelek formunda bulunur.



    Hekzaa**uamangan (II) kompleks bilesiginin amonyak ile reaksiyonunda amonyak baz olarak davranir ve su ligantindaki bir protonu koparir.




    3.2. Potasyum Permanganat(VII) Kimyasi
    Potasyum permanganat çok kuvvetli bir oksitleyici ajandir. Organik kimyada da bir çok reaksiyonda kullanilmaktadir.




    Yari tepkimesi ile bir çok redoks tepkimesine katilmaktadir.

    04. Demir
    Geçis elementlerinden demir bir çok proseste katalizör görevi görmektedir. Bunlardan en önemlisi amonyak üretiminde üstlendigi katalizör görevidir.




    Diger bir reaksiyon ise persülfat iyonu ( S2O82-) ile iyot arasindaki reaksiyonda Fe(III) ve Fe(II) katalizör olarak kullanilir.

    Yukaridaki reaksiyonun gerçeklesmesi için gerekli olan ara basamaklar asagidaki gibidir.



    04.01. Demir iyonunun sulu çözeltilerinin reaksiyonlari
    Demirin +2 ve +3 formda bulundugu bilesikler hakza**uademir(II) ( [Fe(H2O)6]2+) ve hekza**uademir(III) ([Fe(H2O)6]3+) bilesikleridir. Bu kompleks bilesiklerin su, hidroksi iyonu ve amonyak ile verdigi reaksiyonlar diger geçis elementlerin reaksiyonu ile benzerdir.
    Fe(II) ve Fe(III) kompleks bilesigi sirasi ile hidronyum (OH-) iyonu ile reaksiyon verirken bilesikteki su ligandinin bir protonunu çekerek yapiya baglanir.





    Amonyak bu tür kompleks bilesikleri ile reaksiyonunda hem baz hemde ligand gibi davranabilir fakat bu reaksiyonda su molekülünden proton uzaklastirmak için baz gibi davranir.
    Demir(II) nin amonyak ile reaksiyonu asagidaki sekilde gerçeklesir.




    Demir(III) nin amonyak ile reaksiyonu ise seklindedir.


    Kaynak: kimyaevi.org

Sayfayı Paylaş