HALK EDEBİYATI

Konu 'Türk Edebiyatı Ders Notları' bölümünde DWL tarafından paylaşıldı.

  1. DWL

    DWL Üye

    Katılım:
    27 Ekim 2007
    Mesajlar:
    339
    Beğenileri:
    14
    Ödül Puanları:
    16

    HALK EDEBİYATI

    Kaynağını geleneklerden, halkın kültüründen alan bir edebiyattır. Halk Edebiyatı üç bölümde incelenir: a) Aşık Edebiyatı b) Tekke Edebiyatı (Tasavvuf Edebiyatı) c) Anonim Halk Edebiyatı
    Aşık Edebiyatı : Aşık edebiyatının kaynağı, İslamiyet’in kabulünden önceki Sözlü Edebiyat’tır. O günden bu güne devam etmektedir. Önemli özellikleri şunlardır:
    1) Nesirden çok şiirin görüldüğü sözlü bir edebiyattır. (Nesir : Düz yazı)
    2) Aşık veya ozan denilen kişilerin, saz eşliğinde söyledikleri şiirlerden oluşur.
    3) Genelde sözlü olmasına rağmen şairler, şiirlerini “cönk” dedikleri yassı defterlerde toplamışlardır.
    4) Şairler, sazlarını omuzlarına alarak köy köy, kasaba kasaba, şehir şehir dolaşmışlardır.
    5) Şiirlerde anlatım içten, canlı ve yalındır.
    6) Şairler, halkın içinden çıktığından halk dilini kullanmışlardır. Bu sade dil 18. ve 19. yüzyıllarda bazı şairler tarafından Divan Edebiyatı’nın etkisinde kalmasıyla eski arılığını kaybetmiştir.
    7) Nazım birimi dörtlüktür.
    Koşma, semai, varsağı gibi nazım şekilleri kullanılmıştır.
    9) Hece ölçüsünün 7’li, 8’li ve 11’li kalıplarına ağırlık verilmiştir.
    10) Aşk, tabiat, gurbet, ayrılık, ölüm, özlem, kıskançlık, yiğitlik, toplumun sorunları, insan davranışları, bunlarla ilgili eleştiriler konu olarak işlenmiştir.
    11) Şiirlerin son dörtlüğünde şairin adı veya mahlası geçer.
    12) Göz kafiyesi anlayışı yerine, kulak kafiyesine ağırlık verilmiştir. Yani kafiye için aynı sesin kullanılmasına gerek yoktur. Buna göre p/b , ç/ş, t/d, l/ n gibi seslerle de kafiye yapılmıştır.
    13) Genellikle yarım ve cinaslı kafiye kullanılmıştır.
    14) Benzetme (teşbih) ve kişileştirme (teşhis) dışında edebi sanatlara fazla yer verilmemiştir.
    15) Bazı ürünlerde yöresel özellikler görülür.
    16) Şiirler genellikle hazırlık olmaksızın irticalen yani içe doğduğu gibi söylenir.
    17) Divan Edebiyatı’nda görülün kalışlaşmış benzetmeler (mazmun) Halk Edebiyatı’nda da vardır. Buna göre sevgili anlatılırken yeşil başlı ördek, inci diş, elma yanak, badem göz, kiraz dudak, keman kaş, sırma saç, selvi boy gibi benzetmeler kullanılmıştır.
    1 Divan Edebiyatı daha çok düşünceye önem verdiği için soyut bir edebiyattır. Halk Edebiyatı’nda ise şair gördüğünü, yaşadığını anlatır. Bu nedenle Aşık Edebiyatı, somut bir edebiyattır. Ayrıca Divan Edebiyatı’nda sevgilinin tipi çizilir, adı söylenmez. Halk Edebiyatı’nda ise sevgilinin adı (Elif, Ayşe...) vardır.
    19) Şiirler, işlenen konulara göre “koçaklama, güzelleme, taşlama, ağıt” gibi adlar alır.
    20) Aşık Edebiyatı hayali olaylardan çok, gerçekçiliğin ön plana çıktığı bir edebiyattır.
    21) Aşık Edebiyatı’nın yüzyıllara göre en önemli temsilcileri şunlardır:
    16. yüzyıl: Köroğlu, Kul Mehmet, Aşık Garip, Aşık Kerem
    17.yüzyıl: Karacaoğlan, Kayıkçı Kul Mustafa, Aşık Ömer, Kuloğlu, Ercişli Emrah
    18.yüzyıl: G evheri
    19.yüzyıl: Dertli, Dadaloğlu, Erzurumlu Emrah, Bayburtlu Zihni, Seyrani, Ruhsati
    20.yüzyıl: Aşık Veysel, Aşık Ali İzzet, Aşık Murat Çobanoğlu, Aşık Reyhani, Aşık Şeref Taşlıova.
    NOT : 19. yüzyıl halk şairlerinden Dadaloğlu, Divan şiirinden etkilenmemiş, böylece aynı yüzyıldaki Halk şairlerinden ayrı yol izlemiştir.

    Tekke (Tasavvuf) Edebiyatı : Dini konuların öne çıktığı bir edebiyattır. En belirgin özellikleri şunlardır:
    1) Kurucusu 12. yüzyılda Doğu Türkistan’da yetişen Hoca Ahmet Yesevi’dir.
    2) Tekke Edb., Anadolu’da 13. y.y.’dan itibaren gelişmiştir.
    3) Bu edebiyat şairleri tarikat merkezi olan tekkelerde yetişmiştir.
    4) Nazım birimi genellikle dörtlüktür.
    5) Allah, insan, felsefe, doğruluk, ibadet gibi konular işlenmiştir.
    6) İlahi, nefes, nutuk, devriye, şathiye, deme gibi nazım şekilleri kullanılmıştır.
    7) Dili Aşık Edebiyatı’na göre ağır, Divan Edb.’na göre sadedir.
    Yüzyıllara göre bu edebiyatın en önemli temsilcileri şunlardır:
    12.yy.: Hoca Ahmet Yesevi
    13.yy.:Yunus Emre, Hacı Bektaş-ı Veli
    14.yy.aygusuz Abdal
    15.yy.: Hacı Bayram-ı Veli, Eşrefoğlu Rumi
    16.yy.: Pir Sultan Abdal
    17.yy.: Niyaz-ı Mısrî, Sinân-ı Ümmî, Hüdâi
    18.yy.: Sezai
    19.yy.: Kuddusi, Turâbi

    Anonim Halk Edebiyatı : Söyleyeni belli olmayan, ağızdan ağıza, kulaktan kulağa yayılan, halkın ortak malı olan ürünlerin oluşturduğu edebiyattır. Özellikleri şunlardır:
    1) Belli bir sahibi yoktur. Halkın ortak malı olan ürünlerden oluşur.
    2) Dili sade, akıcı bir halk Türkçesidir.
    3) Şiirlerde hece ölçüsünün 7’li, 8’li, 11’li kalıpları ağırlıklı olarak kullanılır.
    4) Somut ve gerçeklerle iç içe bir edebiyattır.
    5) Şiirlerinin nazım birimi dörtlüktür.
    6) En çok yarım kafiye kullanılmıştır.. Bazı manilerde cinaslı kafiye görülür.
    7) Mecazlara ve edebi sanatlara fazla yer verilmez.
    Ölüm, aşk, tabiat sevgisi, ayrılık acısı, özlem, yiğitlik, toplumsal aksaklıklar gibi konular işlenir.
  2. nisan

    nisan Üye

    Katılım:
    2 Kasım 2007
    Mesajlar:
    150
    Beğenileri:
    1
    Ödül Puanları:
    16
    teşekkürler...
  3. samet_fen

    samet_fen Üye

    Katılım:
    1 Aralık 2007
    Mesajlar:
    367
    Beğenileri:
    5
    Ödül Puanları:
    16
    paylaşımın için teşekkürler.
  4. adnuf

    adnuf Üye

    Katılım:
    11 Şubat 2008
    Mesajlar:
    1
    Beğenileri:
    0
    Ödül Puanları:
    1
    çooooooooooooooookkkkkkkk teşekkürler.....
  5. matter

    matter Üye

    Katılım:
    30 Ekim 2007
    Mesajlar:
    16
    Beğenileri:
    0
    Ödül Puanları:
    1
    paylaşım için çok teşekkürler...
  6. фуля

    фуля Forumdan Uzaklaştırıldı

    Katılım:
    2 Kasım 2007
    Mesajlar:
    804
    Beğenileri:
    474
    Ödül Puanları:
    0
    teşekkür etmiyoruz teşekkür et yazan yere basmanız yeterli aksi taktirde ceza alırsınız

Sayfayı Paylaş