Harita Hesaplamaları

Konu 'Coğrafya (Soru-Cevap-Konu Anlatım)' bölümünde Toгgαи tarafından paylaşıldı.

  1. Toгgαи

    Toгgαи Özel Üye Özel Üye

    Katılım:
    25 Ekim 2007
    Mesajlar:
    4.730
    Beğenileri:
    1.809
    Ödül Puanları:
    38

    Harita Hesaplamaları



    Gerçek Uzunluğu Hesaplama



    Gerçek uzunluk, diğer bir deyişle arazi üzerindeki uzunluk,



    Gerçek Uzunluk = Ölçek (Payda) * Harita Uzunluğu



    formülü ile ya da doğru orantı kurularak hesaplanır.



    Örnek : 1 / 850.000 ölçekli bir haritada A - B kentleri arası 8 cm ölçülmüştür. Buna göre iki kent arasındaki kuş uçuşu uzaklık kaç km'dir?



    Orantıyla Çözüm :



    Ölçeğe göre, arazi üzerindeki 850.000 cm haritada 1 cm gösterilmiştir.

    1 cm 850.000 cm'yi gösterdiğine göre

    8 cm x cm'yi gösterir.

    ----------------------------------------------------------------

    x = 8 * 850.000 / 1 = 6.800.000 cm



    cm'yi km'ye çevirmek için 5 basamak sola doğru gitmek gerekir.



    6.800.000 cm = 68 km'dir.



    Formülle Çözüm :



    Gerçek Uzunluk = Ölçek * Harita Uzunluğu

    Gerçek Uzunluk = 850.000 * 8

    Gerçek Uzunluk = 6.800.000 cm = 68 km'dir.



    Haritadaki Uzunluğu Hesaplama



    Harita üzerindeki uzunluk



    Harita Uzunluğu = Gerçek Uzunluk / Ölçek (payda)



    formülü ile ya da doğru orantı kurularak hesaplanır.





    Örnek : Arazi üzerindeki 180 km'lik uzunluk 1 / 900.000 ölçekli haritada kaç cm ile gösterilir?



    Orantıyla Çözüm :



    1 / 900.000 ölçeğinde,



    1 cm 9 km'yi gösteriyorsa

    x cm 180 km'yi gösterir.

    ----------------------------------

    x = 1* 180 / 9 = 20 cm'dir.



    Formülle Çözüm :



    Ölçeğe göre, arazi üzerindeki 900.00 cm haritada 1 cm gösterilmiştir.



    Harita Uzunluğu = Gerçek Uzunluk / Ölçek (payda)

    Harita Uzunluğu = 18.000.000 / 900.000

    Harita Uzunluğu = 20 cm'dir.



    Haritadaki Uzunlukların Karşılaştırılması



    İki harita uzunluğunun karşılaştırılması esasına dayanan sorular ters orantı kurularak ya da iki aşamalı olarak çözülür.



    Örnek : 1 / 750.000 ölçekli bir haritada A-B noktaları arasındaki uzaklık 12 cm ölçülmüştür. Aynı uzaklık

    1 / 1.500.00 ölçekli bir haritada kaç cm ile gösterilir.



    Çözüm l :



    1 / 750.000 ölçekli haritada 12 cm'lik uzaklık, 1 / 1.500.000 ölçekli haritada x cm gösterilir.



    Ölçekler arasında 750.000 / 1.500.000 oranı bulunduğuna göre harita uzunlukları arasında 12 / x oranı vardır.

    x = 750.00 * 12 / 1.500.000 = 6 cm'dir.



    Çözüm 2:



    1. haritadan yararlanarak gerçek uzaklığı bulalım



    1 cm 7.5 km'yi gösteriyorsa,

    12 cm x km'yi gösterir.

    -----------------------------------------------------

    x = 12 * 7.5 / 1 = 90 km'dir.



    2. haritadan yararlanarak haritadaki uzunluğu bulalım :



    15 km'yi 1 cm gösteriyorsa

    90 km'yi x cm gösterir

    ---------------------------------

    x = 90 * 1 / 15 = 6 cm'dir.



    İzdüşümsel Alanın Hesaplanması



    İzdüşümsel alan, yer şekillerinin izdüşümünün alınması ile hesaplanan alandır. Arazi üzerindeki gerçek alan hesaplamalarında ise yer şekilleri yüzölçümü dikkate alınır. Bu nedenle bir yerin izdüşümü alanı ile gerçek alanı arasındaki fark yardımıyla arazinin engebeliliği hakkında bilgi edinilebilir.

    İzdüşüm alanı ile gerçek alan arasındaki fark fazla ise, arazinin engebesi de fazladır.

    İzdüşümsel alan,



    İzdüşümsel Alan = Ölçek (Payda)2 * Haritadaki Alana



    formülü ile ya da doğru orantı kurularak hesaplanır.





    Örnek : 1 / 700.000 ölçekli bir haritada bir adanın kapladığı alan 15 cm2 olduğuna göre adanın izdüşümsel alanı kam km2 dir?



    Orantıyla Çözüm :



    Ölçeğe göre, 1 cm 700.000 cm'yi göstermektedir.



    1 cm2 49 * 1010 km2 yi gösterdiğine göre,

    15 cm2 x km2'yi gösterir.

    --------------------------------------------------------------

    x = 15 * 49 * 1010 = 735 * 1010 cm2 dir.

    cm2'yi km2'ye çevirmek gerekir. 735 * 10 cm2 = 735 km2'dir.



    Formülle Çözüm :



    İzdüşümsel Alan = (Ölçek Paydası)2 * Haritadaki Alan

    İzdüşümsel Alan = (700.000)2 * 15

    İzdüşümsel Alan = 49 * 1010 * 15 = 735 * 1010 cm2

    cm2'yi km2'ye çevirmek gerekir. 735 * 1010 cm2 = 735 km2'dir.



    Haritadaki Alanı Hesaplama



    Haritadaki alan,



    Haritadaki Alan = Gerçek Alan / Ölçek (Payda)2



    formülü ile ya da doğru orantı kurularak hesaplanır.



    Örnek : Gerçek alanı 590.4 km2 olan göl 1 / 1.200.000 ölçekli haritada kaç cm2 gösterilir.



    Orantıyla Çözüm :



    Ölçeğe göre ;



    1 cm 12 km'yi göstermektedir.



    1 cm2 144 km2'yi gösteriyorsa

    x cm2 590.4 km2'yi gösterir.

    --------------------------------------------------------

    x = 590.4 / 144 = 4.1 cm2 dir.



    Formülle Çözüm :



    Haritadaki Alan = Gerçek Alan / Ölçek2 (Payda)



    Haritadaki Alan = 590.4 / (12)2



    Haritadaki Alan = 590.4 / 144 = 4.1 cm2



    UYARI : Haritalardaki alan hesaplanırken ölçek paydasının karesi mutlaka alınmalıdır.



    Ölçek Hesaplama



    Harita ve arazi üzerindeki uzunlukların verildiği sorularda ölçek,



    Ölçek (Payda) = Harita Uzunluğu / Gerçek Uzunluk



    formülü ya da doğru orantı kurularak hesaplanır.



    Örnek : Arazi üzerindeki 84 km'lik uzunluk, ölçeği bilinmeyen haritada 7 cm gösterildiğine göre, haritanın ölçeği nedir?



    Orantıyla Çözüm :



    84 km cm'ye çevrilir.

    7 cm 8.400.000 cm'yi gösteriyorsa

    1 cm x cm'yi gösterir.

    -----------------------------------------------

    x = 1 * 8.400.000 / 7 = 1.200.000 cm'dir.

    Ölçek : 1 / 1.200.000'dir.



    Formülle Çözüm :



    Ölçek (Payda) = Harita Uzunluğu / Gerçek Uzunluk

    Ölçek (Payda) = 7 / 8.400.000

    Ölçek (Payda) = 1.200.000 cm

    Ölçek : 1 / 1.200.000'dir.



    Ölçek Hesaplama



    Harita ve arazi üzerindeki alanların verildiği sorularda ölçek



    Ölçek (Payda) = Haritadaki Alan / Gerçek Alan kesrinin karekökü



    formülü ya da doğru orantı kurularak hesaplanır.



    Örnek : Gerçek Alanı 4375 km2 olan bir göl, ölçeği bilinmeyen haritada 7 cm2 gösterildiğine göre haritanın ölçeği nedir?


    UYARI : Harita ve arazi üzerindeki alanların verildiği sorularda ölçeği hesaplarken kare kök almayı unutmayınız.



    Eğim Hesaplama :



    Eğim : Topoğrafya yüzeyinin yatay düzlemle yaptığı açıya eğim denir.



    Eğim,



    Eğim = Yükseklik (m) * 100 / Yatay Uzaklık



    formülü ile hesaplanır.



    Örnek : A - B arasındaki uzaklık 1 / 600.000 ölçekli haritada 4 cm gösterilmiştir. Aralarındaki yükselti farkı 1200 m. olduğuna göre, A ile B arasındaki eğim binde (%o) kaçtır?



    Çözüm A B arasındaki gerçek uzaklık;

    4 * 6 = 24 km olduğuna göre,



    Eğim = Yükseklik Farkı (m) / Yatay Uzaklık (m) * 1000



    Eğim = 1200 / 24.000 * 1000



    Eğim = %o 50'dir.



    UYARI : Eğim yüzde (%) olarak hesaplanırken 100 ile, binde (%o) olarak hesaplanırken 1000 ile çarpılır.

Sayfayı Paylaş