Haritalarda Yer şekillerinin Gösterilmesi

Konu 'Coğrafya (Soru-Cevap-Konu Anlatım)' bölümünde Toгgαи tarafından paylaşıldı.

  1. Toгgαи

    Toгgαи Özel Üye Özel Üye

    Katılım:
    25 Ekim 2007
    Mesajlar:
    4.730
    Beğenileri:
    1.809
    Ödül Puanları:
    38

    Haritalarda Yer şekillerinin Gösterilmesi



    Haritalarda Kullanılan Çizim Yöntemleri



    Yeryüzü şekillerini harita üzerine aktarmak için kullanılan yöntemler;



    - Kabartma Yöntemi



    Kabartma yöntemi ile yapılan haritalarda, yükseltiler belli oranda küçültülür.

    Yer şekilleri kabartılarak gösterilir.



    - Gölgelendirme Yöntemi



    Gölgelendirme yönteminde, Güneş ışınlarının yer şekilleri üzerine 45 derece açı ile geldiği kabul edilerek arazi yapısı gösterilir. Bu yöntemde gölgelerin açık veya koyu oluşu arazinin eğimi hakkında bilgi verir.

    Gölgelerin koyulaştığı yerlerde eğim azalır. Yer şekilleri ayrıntılı bir şekilde gösterilemediği için günümüzde yardımcı bir yöntem olarak kullanılır.



    - Tarama Yöntemi



    Tarama yöntemi ile yapılan haritalarda, yer şekilleri kısa, kalın, sık ya da ince, uzun, seyrek çizgilerle taranmış olarak gösterilir.

    Eğim arttıkça taramaların boyları kısalır, sıklaşır ve kalınlığı artar. Eğimin az olduğu yerlerde ise taramalar uzar, seyrekleşir ve incelir. Taramanın yapılmadığı yerler ise düzlükleri göstermektedir.

    Tarama yöntemi ile harita yapımının zor olması, yükselti, eğim bulma gibi hesaplamaların yapılamaması gibi nedenlerden dolayı bu yöntem günümüzde kullanılmamaktadır.



    - Renklendirme Yöntemi



    Eşyükselti eğrileriyle birlikte kullanılan bu yöntemde yükselti ve derinlik basamakları renklerle gösterilir. Fiziki haritalarda yükseltiler genellikle, yeşil, sarı ve kahverenginin çeşitli tonları, derinlikler ise açıktan koyuya mavi rengin tonları ile gösterilir.



    UYARI : Fiziki haritalarda kullanılan renkler, yer şekillerini göstermez. Yükselti ve derinlik basamaklarını göstermek için kullanılır.



    - İzohips (Eş yükselti) Eğrisi Yöntemi



    Bu yöntemle yapılan haritalarda yer şekilleri izohipsler yardımıyla gösterilir.



    İzohips (Eş yükselti) Eğrisi



    Deniz seviyesinden aynı yükseklikteki noktaları birleştiren eğriye eş yükselti (izohips) eğrisi, aynı derinlikteki noktaları birleştiren eğriye eş derinlik (izobath) eğrisi denir.



    İzohips Aralığı (Eş Aralık)



    İzohipsler haritaların ölçeğine uygun olarak belirlenen yükselti aralıkları ile çizilir. Bu aralığa izohips aralığı ya da eş aralık denir.



    İzohipslerin Özellikleri



    İzohipsler iç içe kapalı eğrilerdir.
    Her izohips, kendisinden daha yüksek izohipslerin çevresini dolaşır.
    Dik yamaçlarda izohipsler sık geçer
    Eğimin azaldığı yerlerde izohipsler seyrek geçer
    Doruk nokta ya da üçgen ile gösterilir.
    Çevresine göre çukurda kalan yerler yani çanaklar, içe doğru çizilen oklarla gösterilir.


    UYARI : Kıyı çizgisinden 0 m eğrisi geçer. Her eğri, kendisinden daha yüksek izohipslerin çevresini dolaşır. İzohipslerin sıklaştığı yerlerde eğim artar.



    Haritalarda Yer şekillerinin Gösterilmesi



    Yer şekillerinin gösteriminde en çok kullanılan yöntem izohips yöntemidir.

    İzohips yöntemi ile yapılan haritalarda izohipslerin uzanışına göre, tepe, sırt, boyun, yamaç, vadi, delta gibi yer şekillerini harita üstünde tanımlamak mümkündür.



    Tepe : Bir doruk noktası ve onu çevreleyen yamaçlardan oluşmaktadır.



    Sırt : İki akarsu vadisini birbirinden ayıran ve birbirine ters yönde eğimli yüzeyleri birleştiren yeryüzü şeklidir. Sırtların üzeri düz olabileceği gibi keskin de olabilir.



    Boyun : Birbirine ters yönde açılmış iki akarsu vadisinin en yüksek, iki doruk arasındaki alanın en alçak yerine boyun denir. Buralara bel ya da geçit de denir.



    Yamaç : Yeryüzündeki eğimli yüzeylerdir.



    Vadi : Akarsuyun açtığı, sürekli inişi bulunan, uzun, doğal oluktur.



    Delta : Akarsuyun taşıdığı maddeleri denize ya da göle ulaştığı yerde biriktirmesi ile oluşan yeryüzü şeklidir.



    UYARI : İzohipslerin "V" şeklini aldığı yerlerde, açık taraf akarsu akış yönünü gösterir. Akarsuların delta oluşturdukları yerlerde, izohipsler deniz veya göl yüzeyine doğru çıkıntı yapar.

    İzohipsin "V" şeklini aldığı yerlerde yükselti "V" nin açık ucuna doğru artıyorsa sırt, sivri ucuna doğru artıyorsa vadi vardır.

    Boyun olabilmesi için, karşılıklı iki tepe arasında, birbirine ters yönde uzanan iki akarsu vadisinin bulunması gerekir.



    Profil Çıkartma



    Topoğrafya yüzeyinin düşey düzlemde yaptığı ara kesite topoğrafik profil denir.

    Haritalarda yeryüzü kuşbakışı olarak görüldüğü için profil, yer şekillerinin yandan görünüşü hakkında bilgi verir.

    Profil eş yükselti eğrisi yöntemi ile yapılan haritalardan yararlanarak çizilir.

Sayfayı Paylaş