harname

Konu 'Edebiyat 9.Sınıf' bölümünde beerin tarafından paylaşıldı.

  1. beerin

    beerin Üye

    Katılım:
    4 Nisan 2011
    Mesajlar:
    116
    Beğenileri:
    14
    Ödül Puanları:
    19

    arkadaşlar harnamenin özellikleri nedir bu akşumu kadar gönderir misiniz :shy: :confused: :mad:7:eek:
  2. Adenozin

    Adenozin Üye

    Katılım:
    4 Ekim 2011
    Mesajlar:
    960
    Beğenileri:
    276
    Ödül Puanları:
    64
    Harnâme

    Bir eşek var idi zaif ü nîzar
    Yük elinden katı şikeste vü zârGâh odunda vü gâh suda idi
    Dün ü gün kahr ile kısuda idi
    Ol çeker idi yükler ağır
    Ki teninde tü komamıştı yağır

    Dudağı sarkmış u düşmüş enek
    Yorulu arkasına konsa sinek

    Kargalar derneği kulağında
    Sineğin seyri gözü yağında

    Arkasından alınca palanı
    Sanki it artuğıydı kalanı

    Bir gün ıssı eder himayet ana
    Ya’ni kim gösterir inayet ana


    Aynı zamanda bir hekim olan Şeyhi; Çelebi Mehmed’i tedavi edince, Çelebi Mehmed ona bir köy (Tokuzlu Köyü) hediye eder. Köye doğru yola koyulan Şeyhi, yolda eşkiyalar tarafından soyulur ve dövülür. Bunun üzerine Harnâme’yi kaleme alır. Eserde toplumun kötü yönlerini hicvetmekte; fakat bunu mizahi bir üslub ile yapmaktadır.

    1)Harname’deki olaylar ve olay örgüsü şunlardır:
    -Eşeğin tanıtılması,
    -Eşeğin sahibinin,onu serbest bırakması,
    -Eşeğin otlağa gitmesi,orada otlayan öküzLeri görmesi,
    -Eşeğin pir eşeğe gitmesi,
    -Tarla sahibinin eşeği görmesi,
    -Eşeğin pir eşekle karşılaşması.

    2)Harname’de belirli bir zaman ve ifadesi yoktur.Mesnevide ”birgün” şeklinde bir zaman ve ”otlak,bugday tarlası” şeklinde de mekan ifadeleri vardır.Bu durum mesnevideki zamanın ve mekanın belirsiz olduğunu göstermektedir.

    3)Harname’deki kahramanlar ”eşek,eşeğin sahibi,pir eşek ve tarla sahibi”dir.Bu kahramanlar ve bunların etrafında şekillenen olay örgüsü doğal gerçeklikle değil,kurmaca gerçeklikle ilişkilidir.
    Şair yaşadığı olaylarla ilişkilendirilirse,kendisi yerine eşeği,hükümdar yerine,eşeğin sahibini,pir eşeği mürşidi;tarla sahibini ise köylüler veya eşkıyalar için sembol olarak kullanmıştır.

    4)Harname’deki temel çatışma ”adalet-adaletsizlik” çatışmasıdır.Metnin teması ise ”elindekilerle yetinmek”tir.

    5)Metindeki tema ve tema etrafında şekillenen olaylar,sosyal hayattaki bireylerin ellerindekilerle yetinme,onlara rıza göstermek,daha fazlasını elde etmek için birtakım yollara sapmama ilkeleriyle örtüşmektedir.

    6)Harname’nin ritmi aruz ölçüsüyle sağlanmıştır.Metin aruzun ”feilatün / mefailün” kalıbıyla yazılmıştır.Nazım birimi beyit olan Harname’nin her beyti kendi arasında kafiyelidir.

    7)Harname’nin yazılış amacı,yaşanan bazı olayları edebi bir biçimde ifade etmektir.Bu nedenle eserde,şiir dilinin ifade biçimleri kullanılmıştır.
    Mesnevinin şiirle benzer yönleri,ritim,ahenk ve yapı unsurlarıdır.
    Mesnevinin şiirden farklı yönleri ise olay örgüsü ve bu olay örgüsüne bağlı olarak kişiler,zaman ve mekan unsurlarıdır.

    8)Harname’de kahraman olarak eşek ve öküzün seçilmesi birbirleriyle kıyaslanabilecek farklılıklarının olmasıdır.Bu farklılık,elindekilerle yetinme teması ve onun etrafında gelişen olay örgüsüyle,elindekilere rıza göstermeyen eşek ve eşekten üstün lan öküzün eksiklik ve fazlalıkları üzerinde durulmuştur.

    9)Verilen beyitlerden ilki,kahramanların halini ve ruh durumunu bilen ”ilahi bakış açısı”na sahip anlatıcıya;
    İkinci beyitte ise kahramanın ağzından yazıldığı için ”kahraman anlatıcının bakış açısı”na sahiptir.

    10)Anlatıcı,olay örgüsünü oluşturmada ve kahramanların ruh hallerini yansıtmada etkilidir.

    11)Verilen beyitlerde günümüz Türkçesine göre farklılıklar bulunmaktadır.Beyitlerde yabancı kökenli sözcükLer ve tamlamalar kullanılmış,bazı sözcüklerde ve eklerde ses değişimleri meydana gelmiş kullanımdan düşmüştür.

    12)
    ”Yok mudur gökde bizim ılduzumuz
    K olmadı yir yüzünde” boynuzumuz” beytindeki ”ılduz” sözcüğü günümüzde ”yıldız” şeklinde kullanılmaktadır.

    13)Harname’de Şeyhi’nin yaşadığı bir olay sembolik olarak anatılmıştır.Şair döneminin mesnevi nazım şeklini kullanan şairlerinin en usta olanıdır.Mutasavvıf olmasına karşın tasavvufi unsurları kullanılmıştır.Rahat ve lirik bir söyleşi vardır.

    14)Şeyhi’nin sembolik anlatımı tercih etmesi hem durumunu hem de sosyal eşitlik konusunu daha rahat ve etkili,aynı zamanda edebi ve dikkat çekici bir tarzda ifade etmek istemesindendir.
    beerin bunu beğendi.
  3. Adenozin

    Adenozin Üye

    Katılım:
    4 Ekim 2011
    Mesajlar:
    960
    Beğenileri:
    276
    Ödül Puanları:
    64
    Yük çekmekten şikayetçi, zayıf ve hasta bir eşek var. Oduna ve suya gitmekten bıkmış. Gece-gündüz üzüntü ve dert içinde. Öyle ağır yükler çekiyor ki, sırtında tüy kalmamış. Tüy şöyle dursun et ve deriden de eser yok.Dudakları sarkmış, çenesi düşmüş. O kadar zayıf ki arkasına bir sinek konsa yoruluyor. Kulağında kargalar, gözünde sinekler dernek kurmuş. Arkasından palanı alınsa, kalanı it artığından farksız.

    Birgün, sahibi ona acır, sırtından palanını alarak otlağa salıverir. Eşek orada öküzleri görür. Öküzlerin kılını çeksen yağı damlayacak kadar semizdirler. Bir devlet tacı gibi gördüğü öküzlerin boynuzlarına hayran kalır. Üstelik yular ve palan dertleri de yok. Şaşar ve kendi hallerini tasavvur ederek düşünür. Yaratılışta eşit oldukları halde, kendilerinin boynuzdan mahrum olmalarını manasız ve haksız bulur. Bu müşkülünü, ancak eşeklerin piri tanınan,gün görmüş, akıllı ve hakim eşeğin çözeceğini anlayarak ona başvurur. İhtiyar eşek kendisine şu cevabı verir : “Bu işin aslı basittir.Allah öküzü rızık sebebi olarak yarattı. Gece-gündüz arpa buğday işler, bunların hasıl olmasında uğraşırlar. Başlarında devlet tacı olması bundandır. Halbuki bizim işimiz, odun taşımaktır. Bunu göz önünde tutarsan bize boynuz şöyle dursun, kuyruk ve kulağın da fazla olduğunu anlarsın.”

    Zavallı eşek oradan dert içinde ayrılır. Fakat bu işin aslı kolaymış diye aslında memnun da olur . “ Artık ben de buğday işler, yazımı ve kışımı orada geçiririm.Ne zamana kadar odun ile dayak yiyeceğim, bundan sonra buğday işlemekle izzetler bulayım.” Şeklinde düşüncelerle dolaşırken yeşermiş bir ekin görür. Aşk ile yemeye başlar. Öyle saldırır ki , az zamanda tarla kara toprak haline gelir. Doyduktan sonra yuvarlanır ve sevincinden terennüme başlar. Tiz perdeden bağırması durumdan ekin sahibinin haberdar olmasına sebep olur. Tarla sahibi gelip de tarlasını mahvolmuş görünce, biçare eşeği döver. Bununla da hırsını alamaz; kuyruğunu ve kulağını keser.
    Eşek canı acı---rütük--- kaçarken yolda akıl danıştığı pir eşeğe rastlar. İhtiyar eşek halini sorar. Zavallı inleyerek der ki “ Boynuz umarak kulaktan oldum.”

    Şeyhi’nin Harname isimli risalesinin Türk Edebiyatında önemli bir yerinin olmasının ilk hiciv metni olarak kabul edilmesinin yanında Şeyhi’nin kuvvetli şairliği ile de ilişkisi vardır. Bir mesnevinin ihtiva etmesi lazım gelen tevhit, naat, padişah methiyesi, telif sebebi, esas hikaye, dua gibi kısımların bu küçük eserde mevcut bulunması ve kısımların şaşılacak derecede bir nisbet ve tenasüb ile yazılmış olması Şeyhi’nin şairlik başarısının göstergesidir. Şeyhi’nin eserde vermiş olduğu tasvirler çok güçlüdür. Eşeğin zayıflığı ve öküzlerin otlaktaki görünüşleri çizilirken göze,kulağa, zihne hitap eden canlı ve hareketli sahneler oluşturulmuştur. Bu yönü ile eski edebiyatımızda eşi az bulunur realist bir örnektir.
    Şeyhi, Harname’de tarihin başlangıcından beri insanların tartıştıkları kader kavramı ve bu kavramın insan hayatının seyrindeki yeri ve insanların bu kavrama bakışlarını, kadere karşı gelme ve bunun sonuçlarını işlemiştir. Bu konu insanların farklı derecelerle (karakter, bilgi, güç, sosyal statü, servet,vb. yönünden) yaratılmalarının önemli değil herkesin kendi yaratılmış olduğu ortamda herkesçe kabul edilmiş ortak değerlere göre davranmasından önemli olduğudur.
    İnsanların davranış ve hareketlerini kabul edilmiş değerlere göre değil de yaratılışın ve dolayısıyla kaderin getirdiği farklılıklara karşı çıkarak yapmaları halinde kaybedilenlerden olacakları anlatılmıştır.
    beerin bunu beğendi.
  4. beerin

    beerin Üye

    Katılım:
    4 Nisan 2011
    Mesajlar:
    116
    Beğenileri:
    14
    Ödül Puanları:
    19
    Çok Teşekkür ederim gerçekten çok işime yaradı...
  5. Adenozin

    Adenozin Üye

    Katılım:
    4 Ekim 2011
    Mesajlar:
    960
    Beğenileri:
    276
    Ödül Puanları:
    64
    Ben teşekkür ederim. :)
    beerin bunu beğendi.

Sayfayı Paylaş