I.dÜnya savaŞi(1914 -1918)

Konu 'Tarih - İnkılap Tarihi Ders Notları' bölümünde tömbk tarafından paylaşıldı.

  1. tömbk

    tömbk Üye

    Katılım:
    17 Kasım 2008
    Mesajlar:
    84
    Beğenileri:
    66
    Ödül Puanları:
    0

    I.DÜNYA SAVAŞI(1914 -1918)
    Genel Sebepleri:
    1-Büyük devletlerin arasındaki hammadde ve pazar arayışları ile sömürgecilik yarışı
    2-Milliyetçilik akımının güçlenmesi

    Özel Sebepler:
    1)Milli birliğini geç tamamlayan Almanya’nın sömürgecilikte İngiltere ile rekabeti, Alsas-Loren bölgesini Fransa’dan alması
    2)Mili birliğini geç tamamlayan İtalya’nın sömürgecilikten pay kapma isteği
    3)Rusya’nın Avusturya-Macaristan ve Osmanlı egemenliğindeki Slavları kendi çatısında birleştirme arzusu
    4)Osmanlıların ve Bulgarların Balkan Savaşları’nda kaybettiği toprakları geri kazanma arzusu
    Not: ABD savaş öncesi tarafsız kalmıştır.

    Dünya Savaşı Öncesi Gruplaşmalar
    Üçlü İtilaf Grubu:
    İngiltere
    Fransa
    Rusya
    Savaş sırasında İtalya, Sırbistan, Japonya, Romanya, Yunanistan ve ABD İtilaf grubunun yanında savaşa katılmıştır.

    Üçlü İttifak Grubu:
    Almanya
    Avusturya-Macaristan
    İtalya
    Savaş sırasında Osmanlı Devleti ve Bulgaristan İttifak grubunda savaşa katılmıştır.
    Not: İtalya önce İttifak grubunda iken Avusturya ile toprak anlaşmazlığı ve gizli antlaşmalarda kendisine Ege ve Akdeniz bölgelerinin vaat edilmesi üzerine İtilaf grubuna geçmiştir.


    Savaşın Başlaması
    Avusturya-Macaristan veliahdının Saraybosna’da bir Sırplı tarafından öldürülmesi(28 Haziran 1914) savaşı başlatan kıvılcım olmuştur.
    Osmanlı Devleti Almanya’nın başlangıçtaki başarısı ve İtilaf devletlerinin toprak bütünlüğünü garanti etmemesi sebebiyle İttifak grubuna katılmıştır.
    Savaşa ise kendisine sığınan iki Alman gemisinin (Goben=Yavuz, Breslav=Midilli) satın alındıklarının ilanını müteakip Karadeniz’e çıkarak Rus limanlarını bombalamasıyla girmiştir.
    Bu gelişme savaşın daha geniş cephelere yayılması, İngilizleri sömürgeleri vasıtasıyla rahatsız etme imkânı vermesi, askeri yükünün hafiflemesi gibi sebeplerle Almanya’nın işine yaramıştır.
    Not: Osmanlı padişahının “cihad” ilan etmesi İslam ülkelerinin sömürge durumunda olması, cehalet, fakirlik gibi sebeplerle yeterince başarılı olmamıştır.
    Bu gelişme karşısında İngiltere zaten fiilen elinde bulundurduğu Kıbrıs’ı ilhak ettiğini ilan etti.

    Osmanlıların Savaştığı Cepheler
    Kafkas cephesi
    Çanakkale cephesi
    Kanal cephesi
    Irak cephesi
    Suriye-Filistin cephesi
    Hicaz-Yemen cephesi
    Osmanlı Devleti ayrıca müttefiklerine yardım için sınırları dışında:
    Galiçya
    Romanya
    Makedonya cephelerinde de savaşmıştır.

    1-Kafkas Cephesi
    O. Asya Türleri ile irtibat kurmak ve Rusya’yı sıkıştırmak için açılmış, ancak Enver Paşa’nın hayalciliği, kış şartları ve ordunun kötü yönetimi sebebiyle başarılı olunamamıştır.
    • Yaklaşık 90.000 Türk askeri soğuktan donarak şehid oldu.
    • Ruslar Erzincan’a kadar olan yerleri ele geçirdiler.
    • Ruslarla işbirliği yapan Ermeniler zorunlu göçe tabi tutuldu.(Tehcir Kanunu -1915)
    • Mustafa Kemal Paşa Muş ve Bitlis’i geri aldı.
    Rusya’da Bolşevik ihtilalinin yaşanması üzerine(1917), savaştan çekilen Rusya ile Brest-Litowsk Antlaşması(3 Mart 1918) yapıldı: Kars, Ardahan ve Batum 30 yıl sonra geri alındı.

    2-Kanal Cephesi
    Süveyş kanalını ele geçirerek İngiltere’nin sömürgelerine giden yolu kontrol altına almak için açılmıştır. Başarılı olunamamıştır.

    3-Çanakkale Cephesi
    İtilaf devletleri tarafından Almanya ile savaşan Rusya’ya yardım götürmek, Osmanlıları derhal savaş dışı bırakmak, Bulgaristan’ın İttifak grubunda savaşa girmesini önlemek amacıyla açılmıştır.
    Deniz savaşları 18 Mart 1915’te, kara savaşları ise 9 Ocak 1916’da Türk tarafının zaferiyle sonuçlanmıştır.

    Çanakkale Cephesinin Sonuçları:
    • I. Dünya savaşı iki yıl uzadı.
    • Çarlık Rusyası yıkıldı.(Bolşevik ihtilali)
    • “Yenilmez armada” ‘nın da yenilebileceği anlaşıldı.
    • Yarım milyona yakın insan hayatını kaybetti.
    • Bulgaristan ittifak grubuna katıldı.
    • Mustafa Kemal Paşa tanınmaya başladı.


    4-Irak Cephesi
    İngilizler tarafından Irak petrollerini ele geçirmek ve Osmanlıların doğu ile irtibatını kesmek için açılmıştır.
    Önceleri Türk kuvvetleri üstünken (Kutü’l Amare zaferi-General Towsend esir alınmıştır.) İngilizlerin zaferiyle sonuçlanmıştır.
    Musul’a kadar ilerlemişlerdir.

    5-Suriye-Filistin Cephesi
    İngilizler Kudüs ve Filistin’i ele geçirmişlerdir.
    Yıldırım Orduları Grup Komutanlığı kurulmuş; önce Alman komutan Liman Von Sanders ardından Mustafa Kemal Paşa bu orduya komutanlık etmiştir.
    Savunma hattı daha kuzeye çekilmiştir.

    6-Hicaz-Yemen Cephesi
    İngilizler ve Şerif Hüseyin kuvvetleri ile savaşılmıştır.
    Medine müdafii Fahreddin Paşa’nın yenilmesiyle bölge tamamen kaybedilmiştir.
    Not: Irak, Suriye-Filistin, Hicaz-Yemen cephelerinde Araplarla da savaşılması İslamcılık fikrinin ve ümmet anlayışının yerini milliyetçiliğe bıraktığını göstermiştir.

    Sınır dışındaki cepheler

    7-Makedonya, Galiçya, Romanya Cepheleri
    Osmanlılar bu cephelerde Bulgaristan ve Avusturya’ya yardım için Rus, Sırp, Romen ve Fransız kuvvetleri ile savaşmıştır.
    kelebekk bunu beğendi.
  2. tömbk

    tömbk Üye

    Katılım:
    17 Kasım 2008
    Mesajlar:
    84
    Beğenileri:
    66
    Ödül Puanları:
    0
    Savaş öncesi gizli antlaşmalar
    1-Boğazlar Antlaşması(1915=İngiltere-Fransa-Rusya)
    2-Londra Antlaşması(1915İng.-Fransa-Rusya-İtalya)
    3-Sykes-Picot Antlaşması(1916=İng.-Fransa)
    4-Mc Mahon Antlaşması(1916=İng.-Şerif Hüseyin)
    5-Petrograd Protokolü(1916=İng-Fransa-Rusya)
    6- St. Jean de Maurienne Antlaşması(1917=İtalya-İngiltere-Fransa)
    Not: Osmanlı topraklarını paylaşma amacıyla yapılan bu antlaşmalar Rusya’nın onayı olmadığı için uygulama imkânı bulamamıştır.
    ABD’nin İtilaf Devletlerinin yanında savaşa girmesi Rusya’nın çekilmesi ile oluşan boşluğu doldurmuş, savaşın İtilaf Devletleri lehine sonuçlanmasında etkili olmuştur.

    Wilson İlkeleri(8 Ocak1918):
    ABD Başkanı W. Wilson tarafından yayınlanan bildiride:
    • Yenen devletlerin yenilenlerden toprak almayacağı
    • Gizli Antlaşmaların yapılmayacağı
    • Osmanlı topraklarında Türklerin ve azınlıkların çoğunlukta oldukları bölgelerde kendi geleceklerini belirleyebilecekleri belirtilmiştir.
    Not: İngiltere ve Fransa Wilson İlkelerinde kendi aleyhlerindeki hükümleri kurdukları Manda Yönetimleri ile aşmışlardır.

    Savaşın Sonuçlanması
    Savaş İttifak Devletlerinin yenilgisiyle sonuçlanmış:
    • Bulgaristan Selanik Ateşkesi(29 Eylül 1918)
    • Osmanlı Devleti Mondros Ateşkesi(30 Ekim1918)(Limni adasının Mondros limanı)
    • Avusturya-Macaristan Villa Gusti Ateşkesi(3 Kasım 1918)
    • Almanya Rethondes Ateşkesi(11 Ekim 1918) ile savaştan çekilmiştir.

    Paris Barış Konferansı(18 Ocak 1918)
    İtilaf Devletleri tarafından barış antlaşmalarının şartlarını görüşmek üzere toplanmıştır. Cemiyet-i Akvam(Milletler Cemiyeti) kurulmuştur. Fakat bu cemiyet büyük devletlerin haklarını koruduğu için Dünya barışını sağlayamamıştır.
    Konferansta İzmir ve çevresi İtalya yerine Yunanistan’a bırakıldığı için İtilaf devletleri arasında anlaşmazlıklar çıkmıştır.
    ABD Wilson İlkelerine uyulmadığını görünce kıtasına geri dönmüştür.

    I. Dünya Savaşı’nın Sonunda:
    • Almanya ile Versay(28 Haziran 1919)
    • Avusturya ile St. Germain(10 Eylül 1919)
    • Macaristan’la Trianon(4 Haziran 1920)
    • Bulgaristan’la Neully(27 Kasım 1919)
    • Osmanlı ile Sevr(10 Ağustos 1920) barış antlaşmaları imzalanmıştır.
    Not: Versay Ant. 2. Dünya Savaşının başlıca sebebidir.
    Avusturya-Macaristan ikiye bölünmüş,
    Bulgaristan Ege Denizi ile bağını kaybetmiştir.
    Sevr Meclis-i Mebusan tarafından onaylanmamış ve Türk milleti tarafından reddedilmiş olduğu için bu antlaşmalar içinde uygulanamayan tek antlaşmadır.

    Dünya Savaşının Sonuçları:
    1-Çok uluslu imparatorluklar parçalandı. Milli devletler(Yugoslavya, Macaristan, Polonya, Ukrayna, Türkiye) kuruldu.
    2-Sömürgeciliğin yerini mandacılık aldı.
    3-Cemiyet-i Akvam (Milletler Cemiyeti) kuruldu.
    4-Ekonomik bunalımlar yaşandı.
    5-Komünizm, Nazizm gibi akımlar ortaya çıktı.
    kelebekk bunu beğendi.

Sayfayı Paylaş