İSLAMİYET ETKİSİNDEKİ TÜRK EDEBİYATI (GEÇİŞ DÖNEMİ EDEBİYATI )(10.-19.yy)

Konu 'Türk Edebiyatı Ders Notları' bölümünde (¯` ¤♥N!$@♥¤ ´¯) tarafından paylaşıldı.

  1. (¯` ¤♥N!$@♥¤ ´¯)

    (¯` ¤♥N!$@♥¤ ´¯) Özel Üye Özel Üye

    Katılım:
    10 Ocak 2009
    Mesajlar:
    738
    Beğenileri:
    404
    Ödül Puanları:
    0


    Türkler onuncu yüzyıldan itibaren kitleler halinde İslamiyet'i kabul etmeye başlamışlardır. İslam kültürünün etkisiyle yavaşa yavaş yeni bir edebiyat ortaya çıkmıştır. Kendine özgü nitelikleri ve kurallarıyla “Divan Edebiyatı” adını verdiğimiz dönemin oluşumu 13.. yüzyıla kadar gelir. Daha sonra bu edebiyat anlayışı 19.yüzyıla kadar etkin bir şekilde varlığını sürdürür.

    Diğer yandan, İslamiyet'ten önceki “Sözlü Edebiyat Dönemi”, İslam kültürünün etkisiyle içeriğinde küçük değişimlere uğrayarak “Halk Edebiyatı” adıyla gelişimini sürdürür. Yani, bir anlamda “Halk Edebiyatı” dediğimiz edebiyat, İslamiyet'ten önceki edebiyatımızın İslam uygarlığı altındaki yeni biçimlenişidir. Oysa “Divan Edebiyatı” tamamen dinin etkisiyle şekillenmiş bir edebiyattır.

    Türklerin Müslüman olduğunu kabul ettiğimiz 10.yüzyılla, Divan edebiyatının başlangıcı olarak kabul edilen 13. yüzyıl arasında İslamiyet'in etkisi altında verilmiş olan, bir anlamda geçiş dönemi ürünlerimiz sayılan eserler yer almaktadır.

    İLK DÖNEM VE İLK ESERLER


    KUTADGU BİLİG

    *11. yy’da (1069-1070) Yusuf Has Hacip tarafından yazılmıştır.

    *Karahanlı hükümdarı Tabgaç Buğra Han’a sunulmuştur.

    *Kutadgu Bilig ‘’saadet veren bilgi.ilim’’ anl***** gelir.

    *Didaktik bir eserdir.

    *Mesnevi şeklinde aruz vezniyle 6645 beyit olarak yazılmıştır.

    *Eserde 173 tane de dörtlük vardır.

    *Eserde,toplum hayatındaki bozuklukları düzeltecek,insanı mutlu edecek yollar bulmak;bu yolları,devrin hükümdarına öğütler halinde göstermektir.

    *Ahlak,dinin, önemi,devlet idaresi gibi konulara da değinilmiştir.

    *Eserde dört sembolik şahsiyet yer alır.

    *Hakaniye lehçesiyle yazılmıştır.


    DİVAN-I LÜGATİ’T TÜRK

    *11.yy’da (1072-1074) Kaşgarlı Mahmut tarafından yazılmıştır.

    *Ebul Kasım Abdullah’a sunulmuştur.

    *Türkçe’nin ilk sözlüğü ve dilbilgisi kitabıdır.

    *7500 Türkçe kelimenin Arapça karşılığı verilmiştir.

    *Türk dilini Araplara öğretmek amacıyla yazılmıştır.Bu nedenle Arapça olarak kaleme alınmıştır.

    *Yazar Türkçe kelimelerin karşılıklarını ve bunu halk dilinden derlediği örneklerle ****llendirmiştir.

    *Türk boyları ve coğrafyası ile Türklerin örf ve gelenekleri üzerine önemli bilgiler vardır.

    *Devrinin Türk dünyasını gösteren bir haritada vardır.

    *Hakaniye lehçesi kullanılmıştır.


    ATABET’ÜL HAKAYIK

    *12.yyde ‘’Edip Ahmet Yükneki’’ tarafından kaleme alınmıştır.

    *Eser Sipehsalar Mehmet Bey adlı birine sunulmuştur.

    *Atabet’ül Hakayık ‘’hakikatler eşeği’’ anl***** gelir.

    *Aruz vezniyle mesnevi tarzında yazılmıştır.

    *Didaktik bir eserdir.

    *Cömertlik,doğruluk,ilim gibi konular işlenmiştir.

    *Eserde 46 beyit ve 101 dörtlükten meydana gelmiştir.

    *Dörtlükler manilerdeki gibi aaxa şeklinde kafiyelenmiştir.

    *Eserin dili biraz ağıdır.Arapça ve Farsça kelimelere rastlanır.

    *Hakaniye lehçesiyle yazılmıştır.


    DİVAN-I HİKMET

    *12.yy’da Hoca Ahmet Yesevi tarafından yazılmıştır.

    *Hikmet: Ahmet Yesevi’nin şiirlerine verdiği isimdir.

    *Eserin dili sadedir.

    *Eserin yazılma gayesi, halka İslamiyet'i hikmetli bir şekilde öğretmektir.

    *Dörtlüklerle ve hece vezniyle yazılmıştır.

    *Hakaniye lehçesi kullanılmıştır.


    KİTAB-I DEDE KORKUT

    *Destan dan halk hikayesine geçiş döneminin ürünüdür.

    *12 hikayeden oluşur.

    *Olağanüstü olaylarla gerçeğe uygun olaylar eserde iç içedir.

    *Türklerin eski yaşam tarzları ile ilgili ayrıntılar yanında İslam dini ile ilgili özelliklerde vardır.

    *Eserde geçen ‘’Dede Korkut’’meçhul bir halk ozanıdır.

    *Hikayelerde oğuzların çevredeki boylar ile aralarındaki savaşlar ve kendi iç mücadeleleri yer alır.

    *Hikayelerin konuları;aşk,yiğitlik gösterisi,karamanlık,boylar arasındaki savaştır.

    *15. yy’da kaleme alınmıştır.

    *Eserin yazarı belli değildir.

    *Nazım ile nesir iç içedir.

    *Hakaniye lehçesi kullanılmıştır.

Sayfayı Paylaş