Karakter ve tip

Konu 'Türk Edebiyatı Ders Notları' bölümünde karamelek tarafından paylaşıldı.

Konu Durumu:
Mesaj gönderimine kapalı.
  1. karamelek

    karamelek Özel Üye Özel Üye

    Katılım:
    26 Ekim 2007
    Mesajlar:
    2.692
    Beğenileri:
    458
    Ödül Puanları:
    36

    Karakter: Kişileştirme işleminde derinlemesine ele alınan oyun kişisi; kendine özgü nitelikler içinde ruhsal gelişimi olan oyun kişisi. Karakterlerin, dış görünüşleri ötesinde iç yaşamları vardır.
    Örn: Hamlet, Lear, Tartuffe, Treplev, Galile vb.

    Tip: Tiyatroda, günlük hayatta karşımıza çıkan ve seyirciye yüzeysel özellikleri ile sunulan klasik canlandırma. Örneğin fötr şapkalı, pardösülü, kendi kendine bir ofiste konuşan bir dedektif. Ancak ne zaman onunla ilgili özel bir olgu öğrenirsek karakterleşmeye başlar.
    Dramatik Süreçlerde Karakter
    Karakter: Güçlü istekleri var, kariyer var, geri dönüşü olmayan yollar var, risk var, baht dönüşü ( baht kırılması) var.
    Karakterlerin her yaş dönemine gidilebilir ancak tiplerin gidilmez.

    Geleneksel Türk tiyatrosunda karakter yoktur!

    TİP VE KARAKTER AYRIMI
    "Tip, geneldir; karakter, özel." ifadesi doğru. Ama buradan vardığınız sonuç yanlış. Bunu ifadeden önce şunu bilmekte yarar var. Modern edebiyatta artık fazla TİP ele alınmıyor. TİP, klasisizm akımında önemli bir yer ediniyordu. Bu akımda insanların iç doğaları anlatıldığından ele alınan kahramanlar "TİP"leştiriliyordu. "CİMRİ" tipi gibi. Tipte kahraman tek yönüyle ele alınır. o yönleri, kuvvetle vurgulanır. Böylece ele alınan kahraman "GENEL"LEŞİR. Ama bu genellik, -"CİMRİ" tipi üzerinden konuşacak olursak- sadece "CİMRİ"ler için söz konusudur. Bu yüzden mesela destan kahramanları çoğunlukla "TİP"tir. Çünkü onlar eserlerde sadece "kahramanlık" yönleriyle işlenir. Dürüstlük, gözüpeklik, adil olma, şahsi menfaatlerini toplumun çıkarlarının gerisine atma... gibi özellikleriyle işlenir. Bu özellikler de bütün "kahraman"larda olduğu için "TİP" sözkonusu olur.
    Türk edebiyatında üç büyük tip vardır: "Bihruz, Efruz, Zübük" gibi.

    Eğer kahraman bir yönüyle ele alınmıyor, bütün yönleriyle bir insan ortaya konuyorsa "ÖZEL"leşir. Çünkü her insan aşık olur, ama aşkı farklı yaşar; çünkü "karekter"i farklıdır. İyisiyle-kötüsüyle, güzeliyle çirkiniyle, doğrusuyla yanlışıyla, hiçbir yönü belirginleştirilmeden ele alınanlar "KARAKTER" DİR.
    ***
    AŞAĞIDAKİ TERİM SÖZLÜKLERİNİN İNCELENMESİNDE YARAR VAR:
    ***
    Gösterim Sanatları Terimleri Sözlüğü
    TİP:
    Kişileştirme işleminde genel olarak ele alınan oyun kişisi. Seyirci tarafından özellikleri bilinen ve kavramları getiren derinliği olmayan oyun kişisi. Hiçbir ruhsal gelişimi yoktur. Davranışlarıyla anlaşılır ve her oyunda aynı yolda hareket eder. Örnek : Kavuklu, Pişekâr, Pantalone, Arlekino, vb.
    ***
    TİP: Sinema ve Televizyon Terimleri Sözlüğü
    Sinem./TV. Bir topluluktaki belirli özellikleri taşıyan bir kimseyi, bilinen kalıplar içinde yansıtan oyun kişisi.
    ***
    Ruhbilim Terimleri Sözlüğü TİP:
    Benzerlerinin ana özelliklerini kendinde topladığı için örnek olarak ele alınan birey.
    ***
    Tiyatro Terimleri Sözlüğü TİP:
    İnsanları genellemesine yansıtan, kendine özgü kişiliği olmayan, daha çok bilinen kalıplardaki insanları gösteren oyun kişisi.
    ---------------------------------------------------------------------
    farklı kaynaklardan


    KARAKTER: Zamanın,çevrenin ve içinden çıktığı toplumun izlerini taşır ya da onların karışımıyla hayat bulur.Başkalarına benzemekten çok,başkalarından farklılıkları ve sadece kendine özgü değer ve nitelikleriyle metinde belirginlik kazanır.Olay örgüsü boyunca yaşanan gelişmelere bağlı olarak sürekli değişir.Karakter,tipe nazaran insan gerçeğine daha yakındır.
    Duydu,düşünce,konuşma ve davranış yönüyle bireysel özellikler gösteren;kendine özgü özellikleriyle diğer insanlardan ayrılan,yer aldığı eserin olay örgüsü ve içeriği ile birlikte ele alınıp çözümlenebilen bu bakımdan başka eserlerdeki benzerlerinden ayırt edilebilen kahramanlara denir.Karakterler tek yönlü değildir.Farklı davranış özellikleri sergilerler

    TİP:Hikaye,roman tiyatro gibi uzun anlatıma dayalı edebi eserlerde kişi kadrosu içinde yer alan ve belli bir düşüncenin ya da topluluğun zihniyetinin temsilciliğini yüklenen kişidir.Bunlar,insanları yücelten ya da bayağılaştırıp gülünç duruma sokan bazı davranışları ve ruh hallerini abartılı biçimde üzerlerinde toplarlar.Ne yaparlarsa yapsınlar,hangi ortamda bulunurlarsa bulunsunlar her zaman tek bir fikrin veya niteliğin sembolü olarak kalır,bu nedenle de gerçek yaşamdaki kişilere benzemezler.
    Kalıplaşmış davranışlar ve konuşmalar sergilerler,benzerleri başka eserlerde de karşımıza çıkar.Tipler ya tamamen iyi ya da tamamen kötüdür,yani tek yönlüdür.

    -------------------------------------------------------------

    TİP: Belli bir sınıfı ya da belli bir insan eğilimini temsil eden kişidir. Tip evrenseldir, genel özelliklere sahiptir. Tipler "sevecen tip, alıngan tip, kıskanç tip, sosyal tip" gibi, bireysel olmaktan çok; başkalarında da bulunan ortak özellikler taşıyan ve bu özellikleri en belirgin şekilde temsil eden şahıs veya şahıs grubudur.

    KARAKTER: Romanda olumlu, olumsuz yönleri ile verilen, belirli bir tip özelliği göstermeyen kişilerdir. Karakter, kendine özgüdür. Karakterler genel temsil özelliği göstermez. Karakterler, birden fazla özelliği belirlenmiş, tipik olan birkaç özelliği ile insanın iç çatışmaları ve çıkmazlarını verme görevini yüklenmiş roman şahıslarıdır. Karakterler çok yönlü olup, değişkenliğe sahip kişiler oldukları için bunlara "yuvarlak roman kişisi" de denmektedir


    alıntıdır.
    Son düzenleyen: Moderatör: 21 Şubat 2009
    burak1994, cenan ve bir yolcu bunu beğendi.
  2. ezgisbilir

    ezgisbilir Üye

    Katılım:
    11 Eylül 2008
    Mesajlar:
    1
    Beğenileri:
    0
    Ödül Puanları:
    1
    cok cok cok sağolun aklıma takılmıstı ciddi manada yardmcı oldnz (h5)
Konu Durumu:
Mesaj gönderimine kapalı.

Sayfayı Paylaş