Kelime vurgusu

Konu 'Dil ve Anlatım 9. Sınıf' bölümünde fbibofb tarafından paylaşıldı.

Konu Durumu:
Mesaj gönderimine kapalı.
  1. fbibofb

    fbibofb Üye

    Katılım:
    3 Ekim 2010
    Mesajlar:
    10
    Beğenileri:
    2
    Ödül Puanları:
    0

    ''KELİME VURGUSU''nu net olrak acıklarsanız cok sewnırım ornekler werrek flan.:)
  2. Özlem

    Özlem Bu ülke sizi de unuttu(!) - SOMA Özel Üye

    Katılım:
    15 Ekim 2009
    Mesajlar:
    4.040
    Beğenileri:
    3.106
    Ödül Puanları:
    113
    Yer:
    Konya
    Kelime Vurgusu


    1) Tek heceli kelimelerde vurgu aranmaz.
    2) İki heceli kelimelerde vurgu genellikle son hecede olur.
    Osman , Okul , Kapı
    3) Pekiştirme ekleri alan sıfatlardaki pekiştirme ekleri vurguludur.
    Dümdüz, Sapsarı, Masmavi
    4) Birleşik sözcüklerde vurgu birimi sözcük üzerindedir.
    Anayasa, Hanımeli
    5) İki heceli yer adlarında vurgu ilk hecededir. Sinop, Urfa
    6) (de) bağlacı vurgu olmaz. “De” bağlacının bulunduğu cümlelerde “de” den önceki sözcüğün son hecesi vurguludur.
    Halk şiirinden koşmayı da öğrendik.
    Gecede sizi de bekliyoruz.
    7) (ki) bağlacı vurgusuz ilgi zamiri olan ve sıfat türeten –ki vurguludur. Vurgu, ki bağlacından önceki sözcüğün son hecesidir.
    8) Üç veya daha çok heceli yer adlarında vurgu ya harf sayısı çok olan hecededir, yada
    Sessiz harf ile biten hece üzerindedir.
    Kastamonu, Pütürge
    9) Köklere eklenen ( ile, iken, ise, idi, imiş) ekleri vurgu almazlar. Bu ekleri alan Sözcüklerde vurgu bu eklerden bir önceki hece üzerindedir.
    Okurken sevgiyle yaşarmış.
    10) Ek fiilin geniş zaman ekleri (im, sın,dir,iz,sinir,dirl er) ekleri vurgu almazlar.
    bu ekleri alan sözcüklerde vurgu bu eklerden önceki hece üzerindedir.
    Kardeşimdir. Kardesiz.
    11) ( - leyin) eki zaman anlamında kullanılmışsa vurguludur.
    geceleyin kırmızıleyin
  3. !!emine!!

    !!emine!! Üye

    Katılım:
    20 Ağustos 2010
    Mesajlar:
    532
    Beğenileri:
    629
    Ödül Puanları:
    94
    Yer:
    Istanbul
    a) Kelime vurgusu
    Kelimedeki hangi hecenin diğerlerinden daha şiddetli vurgu taşıdığını gösterir. Türkçe’de kelimelerin genellikle son hecesi vurguludur. Yapım ekleriyle kelime genişletildikçe vurgu son heceye kayar: anne, durak, konut, sözlük; düşüncesizlik, çekingen.
    Türkçe’nin bu genel vurgu sistemine uymayan, vurgusu son hecede olmayan kelimeler de vardır. Bunlardan başlıcaları aşağıda sıralanmıştır:
    1. Yer adlarında ve coğrafî adlarda vurgu genellikle ilk hecede olur. Yer adlarından yabancı olanların Türkçe söylenişinde ise vurgu, sondaki heceden öndeki hecelere doğru geçer: Ankara, Kayseri, Erzurum, Türkiye, Asya, Avrupa; Almanya, İngiltere, Münih.
    2. -istan ile biten adlarda (ve yer adlarında) vurgu sondadır: Gülistan; Türkistan, Hindistan, Yunanistan, Kazakistan.
    3. Zarfların çoğu: ahmakça, ansızın, artık, ayrıca, belki, demin, gayet, hâlâ, hatta, iyice, kurnazca, öğleyin, önce, sonra, şimdi, şöyle, yalnız, yarın, yine, zorla.
    4. Ünlem ve ünlem olarak kullanılan adlarla hitaplarda vurgu ilk heceye geçer: acaba, aferin, arkadaş!, Aslan!, baba!, beyefendi!, elbette, evet, garson!, Güler!, haydi, hayır, işte, Mehmet!, peki, yahu.
    5. Dil adları: Almanca, Arapça, Farsça, Rusça, Türkçe.
    6. Küçültme eki almış bazı sıfatlar: alçacık, azıcık, daracık, incecik, kısacık, küçücük, ufacık, yumuşacık.
    7. (Geniş zaman çekimi dışında) -ma, -me olumsuzluk eki almış fiiller: aldatmadılar, gitmemek, istemeyecek, kalkmıyor, konuşmamak, oturmayacaklar, uyumayın.
    8. Yukarıdaki maddelere girmeyen bazı kelimeler: anne, banka, çekirge, görümce, karınca, masa, posta, radyo, teyze, yenge.
    9. Birleşik kelimelerden bazıları: bugün, biraz, birçok, onbaşı, başçavuş, cumartesi, ayakkabı, kahverengi.
    Bu kelimelere vurgulu ek geldiği zaman da (vurgu, kelime tabanının son hecesinde olmadıkça) vurgunun yeri değişmez: annelik, Almanca’dan, Ankara’da, Bolu’dan, karıncaya, masayı, önceki, radyoda, Türkçe’nin, yarınki.
    Çekim eki almış kelimelerde vurgu çoğunlukla çekim eki üzerindedir. Vurgusuz bazı çekim ekleri ise vurguyu kendilerinden önceki heceye atarlar. Vurguyu önceki heceye atan vurgusuz çekim ekleri aşağıda sıralanmıştır:
    1. -n vasıta hâli eki: baharın, güzün, kışın, yazın.
    2. -la / -le eki: atla, babamla, bıçakla, çocukla, kalemle.
    3. -ca / -ce ve bunun genişlemiş şekli –casına / -cesine eki: açıkça, bence, güzelce, onca, yüzlerce; alçakçasına, *****casına, delicesine.
    4. Soru eki: bildi mi?, öğrenecekler mi? sevecek misiniz?; Ankara mı?, güzel mi?, kitap mı?
    5. -dir eki: akıllıdır, bilmiştir, gelecektir, geniştir, kısadır.
    6. Kişi ekleri (Birinci ve üçüncü kişi emir ekleri dışında): geleceğim, görmeliyim, güzelsin, kalkın, kalmışsınız,oturunuz, yazarım, yazasın, yorgunum.
    7. -yor şimdiki zaman eki: alıyor, gülüyor, okuyor.
    8. Birleşik çekimlerde kullanılan hikâye (-di), rivayet (-miş) ve şart (-sa) ekleri: başlardı, çalışırsak, gidermiş, giderse okurdum.
    9. -ken, -madan / -meden gibi bazı zarf-fiil ekleri de vurgusuzdur: almadan, başlarken, durmadan, giderken, uyumuşken, yazacakken.
    10. -ınca ve -dıkça zarf-fiil eklerinde vurgu son hecede değildir: gittikçe, görünce, satınca, okudukça.
    Dilin yapısıyla doğrudan doğruya ilgili olan vurgu, yanlış hecede yapılırsa anlam karışıklığı ortaya çıkar. Yalnız kelimesinin yanlız şeklinde söylenmesi nasıl bir dil yanlışıysa, meselâ okuyan kelimesinin ilk hecesinin vurgulu söylenmesi de aynı derecede önemli, bir dil yanlışıdır. Başka millete mensup insanlardan Türkçe'yi yeni öğrenenlerin Türkçe’deki vurguları kendi dillerindeki gibi vurgulamalarında ve vurgunun yer değiştirmesiyle anlamlarını veya türlerini değiştiren kelimelerde bu durum açıkça görünür:
    bebek: küçük çocuk Bebek: İstanbul'da bir semt
    kurtuluş: kurtulma, istiklâl Kurtuluş: Ankara'da bir semt
    kartal: bir kuş Kartal: İstanbul'da bir semt
    bayat: taze olmayan Bayat: Oğuzların bir boyu
    garson : isim Garson!: Hitap, ünlem
    yalnız: sıfat veya zarf yalnız: bağlama edatı
    okuma: kıraat okuma: okumamaktan emir
    bıçakla: bıçaklamaktan emir bıçakla: bıçak ile
    Türkçe’de asıl vurgu yanında ikinci derecede bir kelime vurgusu daha vardır: Kelimenin asıl vurgusu sonda ise, ikinci derecedeki vurgu ilk hecede; asıl vurgu ilk hecede ise, ikinci derecedeki vurgu son hecede bulunur: annemin, babamın, deminki, evdeki, Kurtuluş.
    Türkçe’de vurgu bakımından en zayıf hece, orta hecedir...
    .ela. bunu beğendi.
  4. fbibofb

    fbibofb Üye

    Katılım:
    3 Ekim 2010
    Mesajlar:
    10
    Beğenileri:
    2
    Ödül Puanları:
    0
Konu Durumu:
Mesaj gönderimine kapalı.

Sayfayı Paylaş