Kıtaların Oluşum Kanunu

Konu 'Coğrafya 11. Sınıf' bölümünde beni_bırakma tarafından paylaşıldı.

  1. beni_bırakma

    beni_bırakma Üye

    Katılım:
    29 Nisan 2009
    Mesajlar:
    902
    Beğenileri:
    248
    Ödül Puanları:
    0

    Kıtaların oluşum kanunu hakkında bilgi lazım bir yardımcı olurmusunuz?
  2. arzu_asi

    arzu_asi Özel Üye Özel Üye

    Katılım:
    29 Eylül 2008
    Mesajlar:
    1.141
    Beğenileri:
    254
    Ödül Puanları:
    36
    KITA OLUŞUMU HAREKETLERİ (EPİROJENEZ)



    Kara ve denizlerde düşey doğrultudaki alçalma yükselme hareketlerine epirojenez denir. Başka bir ifade ile, yer kabuğunun geniş alanlı yaylanma hareketleridir.



    Farklı yoğunluktaki yer kabuğu parçaları manto üzerinde dengeli bir biçimde dururlar. Bu olaya izostazi, dengeye ise izostatik denge denir. Herhangi bir yerde epirojenez olayının olabilmesi için, izostatik dengenin bozulması gereklidir.



    İzostatik dengeyi bozan olaylar şunlardır:



    İklim değişiklikleri

    Yeni bir dağ oluşumu

    Engebeli yüksek yerlerin fazla aşınması

    Deniz çukurluklarında tortulanmanın fazla olması



    İzostatik dengeyi bozan yukarıdaki olaylar sonucu karalar hafiflemekte ve yükselmektedir. Karalar yükselince deniz seviyesi gerilemekte, deniz altındaki alanlar kara haline gelmektedir. Bu şekilde, deniz seviyesinin alçalması olayına regresyon denir.



    Karalardaki, lâvlar, birikmeler, buzullaşma, vb. olaylar sonucunda da karaların yükü artmakta ve ağırlaşarak ya da iç kuvvetlerin etkisiyle çökmektedir.



    Bu alçalma sonucunda denizler karalara doğru ilerlemekte ve kara parçaları sular altında kalmaktadır. Bu şekilde, deniz seviyesinin yükselmesi olayına da transgresyon adı verilir.



    Epirojenik hareketlere örnek olarak, İskandinav Yarımadası ve Kanada verilebilir. Buzul çağında buralarda 1 – 2 km kalınlığında bir buz tabakası vardı. Sonradan buzullar eriyince, karaların üzerindeki yük azaldı ve mağmaya doğru gömülen bu kara parçaları tekrar yükselmeye başladı. Bu yükselme, günümüzde de yavaş yavaş devam etmektedir.



    Epirojenik hareketler, Türkiye’de de olmaktadır. Anadolu milyonlarca yıldır yükselmekte, buna karşılık Karadeniz ve Doğu Akdeniz havzaları çökmektedir. Buna bağlı olarak, Çukurova Havzası ile Ergene Ovası hızlı bir çökme içine girmişler ve tortulanma alanı olmuşlardır.



    beni_bırakma bunu beğendi.
  3. S. Moderatör Uğur

    S. Moderatör Uğur Özel Üye Özel Üye

    Katılım:
    4 Şubat 2008
    Mesajlar:
    8.241
    Beğenileri:
    6.155
    Ödül Puanları:
    36
    Buda Yardımcı olur :)


    KITA OLUŞUMU (EPİROJENEZ) HAREKETLERİ

    Yer kabuğunda meydana gelen geniş alanlı alçalma ve yükselme hareketlerine epirojenez denir.
    Bir yerde epirojenik hareketlerin olabilmesi için izostatik dengenin bozulması gerekir.
    İzostatik denge: Katı haldeki yer kabuğunun sıvı haldeki Manto üzerinde batmadan kalabilmesine denir.
    İzostatik Dengeyi Bozan Faktörler:
    1)Karalarda aşınmanın, denizlerde birikmenin fazla olması,
    2)İklim değişmeleri,
    3)Dağ oluşumu hareketleridir.
    Epirojenez yer yüzünü en uzun sürede şekillendiren iç kuvvettir.
    Epirojenez sonucunda;
    1)Jeoantiklinal (Kıta) ve jeosenklinal (okyanus) meydana gelir.
    2)Deniz ilerlemesi (Transgrasyon) ve deniz gerilemesi (Regrasyon) meydana gelir.
    Türkiye’de epirojenez sonucunda , Anadolu yarım adası yükselirken; çevresindeki Akdeniz ,Ege, Karadeniz çanakları ile Ergene havzası çökmektedir.
    Dünya üzerinde ise İskandinavya yarımadası yükselirken , Almanya ve Hollanda çökmektedir.
    Deniz ilerlemesinin görüldüğü yerde akarsuyun ağız kısmı deniz suları altında kalır. Akarsuyun enerji potansiyeli azalır ve biriktirme yapar. Deniz gerilesi var ise akarsuyun yatak eğimi artar ve aşındırma gücü artar.
    Eğer bir yerde akarsu vadisi deniz içinde de devam ediyorsa; deniz ilerlemesinden bahsedilebilir. Kıyı şekilleri yüksekte veya kara içlerinde kalmış ise deniz gerilemesi olmuştur.

    beni_bırakma bunu beğendi.

Sayfayı Paylaş