Mikroskobu Tanıyalım

Konu 'Fen Bilgisi 6. Sınıf' bölümünde :::SanDora::: tarafından paylaşıldı.

  1. :::SanDora:::

    :::SanDora::: Üye

    Katılım:
    3 Kasım 2010
    Mesajlar:
    51
    Beğenileri:
    12
    Ödül Puanları:
    0

    Canlıların Ortak Özellikleri


    Çevremizdeki varlıklar, canlı ve cansızlar olarak iki grupta incelenebilir.
    Bütün canlı varlıklarda bulunan özelliklere de canlıların ortak özellikleri denir. Bu özellikler 8 grupta incelenir:
    1. Canlılar hücrelerden oluşur.
    2. Canlılar beslenir.
    3. Canlılar solunum yapar.
    4. Canlılar boşaltım yapar.
    5. Canlılar hareket eder.
    6. Canlılar büyür ve gelişir.
    7. Canlılar uyarıcılara tepki gösterir (irkilir).
    8. Canlılar ürer.

    Hücre Nedir?
    Bütün canlılar hücrelerden meydana gelmiştir. Canlıların, canlılık özelliği gösteren en küçük yapı birimine hücre denir. Hücreler, genelde gözle görülemeyecek kadar küçüktür. Hücrelerin iç yapısı, büyütme gücü yüksek mikroskoplar sayesinde ayrıntılı olarak incelenebilir.

    Bilinen en küçük hücre, bakteridir. En büyük hücreye deve kuşu yumurtasının sarısı, en uzun hücreye de yaklaşık 1 m uzunluğunda olan sinir hücreleri örnek olarak verilebilir.


    Hücre, temel olarak üç bölümden oluşur. Bunlar; hücre zarı, çekirdek ve sitoplazmadır. Genelde hücreler, yapı ve özelliklerine göre, bitki ve hayvan hücresi olmak üzere iki grupta incelenir. İncelenmesi en kolay hücrelerden biri soğan zarı hücresidir. Çünkü, soğan zarı saydam ve hücreleri büyüktür. Üzerine iyot çözeltisi damlatılan soğan zarı, basit bir mikroskop yardımıyla incelendiğinde hücrenin temel kısımları görülebilir. İyot çözeltisi, hücrenin kısımlarını boyayarak belirginleşmesini sağlar.
    Soğan zarı hücreleri

    Hücre Zarı:
    Bütün bitki ve hayvan hücrelerinde bulunan canlı, saydam, esnek ve seçici geçirgen bir zardır.
     Seçici geçirgenlik, hücre zarının bazı maddeleri hücre alıp bazılarını almamasıdır.
    Hücre zarının görevleri;
     Hücreye sekil verme,
     Hücreyi dış etkilerden koruma,
     Hücrenin madde alış-verişini sağlama.

    Akıcı-mozaik zar modeline göre hücre zarı, iki sıra yağ tabakasıyla bu tabakalarda yüzen farklı büyüklük ve yapıdaki proteinlerden oluşur.

    Hücre Duvarı
    Bitki hücrelerinde hücre zarının dışında selülozdan yapılı, ikinci bir tabaka bulunur, buna hücre duvarı ya da hücre çeperi denir. Hücre zarına destek olur. Bitki hücresine belirli bir şekil kazandırır. Hücre duvarı; Cansızdır, Tam geçirgendir. Dayanıklı ve sert yapılıdır.
     Mantarlarda ve bazı bakterilerde de hücre duvarı bulunur. Hücre duvarı hayvan hücrelerinde bulunmaz.

    Sitoplâzma
    Sitoplâzma, hücre zarı ile çekirdek arasını dolduran, yumurta akı kıvamında renksiz bir sıvıdır. Canlılık olaylarının tamamı sitoplâzma içinde gerçekleşir. Sitoplâzma canlıdır, bozulduğunda hücre ölür. Sitoplazmanın yapısında genellikle %60–95 oranında su bulunur. Ayrıca yağ asidi, karbonhidratlar, proteinler, vitaminler, madensel tuzlar, enzimler ve hormonlar bulunur.

    Hücredeki hayatî olaylar, sitoplâzmadaki organel adı verilen çok küçük yapılar üzerinden gerçekleştirilir. Başlıca organeller; endoplâzmik retikulum, ribozom, golgi cisimciği (aygıtı), mitokondri,
    lizozom, sentrozom, koful ve plâstitlerdir.





    Hücrenin Yapısı ve Görevleri

    A- CANLILIK HÜCREYLE BAŞLAR :

    1- Canlıların Ortak Özellikleri :
    Çevremizdeki varlıklar canlı ve cansız varlıklar olarak iki grupta toplanırlar.
    Cansız varlıklar katı, sıvı ve gaz halindeki maddelerden oluşur.
    Canlı varlıklar insanlar, hayvanlar ve bitkilerden oluşur. Canlı varlıkların tamamında görülen özelliklere canlıların ortak özellikleri denir. Bütün canlılarda görülmeyen özellikler ise ortak değildir. (Fotosentez yapma, yer değiştirme, iskelete sahip olma…).

    Canlıların Ortak Özellikleri Şunlardır ;
    1- Hücrelerden oluşma.
    2- Beslenme.
    3- Büyüme ve gelişme.
    4- Hareket etme.
    5- Solunum yapma.
    6- Boşaltım yapma.
    7- Çoğalma yani üreme.
    8- İrkilme yani tepki verme.


    2- Hücrenin Yapısı ve Görevleri :
    Bir canlıyı oluşturan en küçük yapı birimine hücre denir. (Bir canlının canlılık özelliği gösteren en küçük yapı birimine hücre denir).
    Doğada yaşayan canlıların tamamı hücrelerden oluşmuştur. Canlılardan bazıları tek bir hücreden, bazıları da çok sayıda hücreden oluşmuştur. Her canlıyı oluşturan hücrelerin sayısı ve büyüklüğü aynı değildir. Canlıyı oluşturan hücrelerin görevlerine göre şekli ve büyüklüğü farklı olabilir. (Bilinen en küçük hücre, bakteridir. En büyük hücre deve kuşu yumurtasının sarısı, en uzun hücre de yaklaşık 1 m uzunluğunda olan sinir hücreleri örnek olarak verilebilir).
    Hücre gözle görülemeyip mikroskopla incelenir. Mikroskopla canlıları ilk inceleyen bilim adamı Lövenhuk’ tur. (16.yy da terzilik yaparken büyüteçte kumaşları incelerken mikroskobu bulmuştur). Lövenhuk incelediği göl suyunda tek hücreli canlıları görmüştür.
    Hücre ilk defa 1665 yılında İngiliz bilim adamı Robert Hook tarafından bulunmuştur. Robert Hook şişe mantarını incelerken gördüğü boş odacıklara (bal peteği şeklinde) hücre adını vermiştir.

    a) Hücre Sayısına Göre Canlı Çeşitleri :
    Doğada yaşayan canlıların tamamı hücrelerden oluşmuştur. Canlılardan bazıları tek bir hücreden, bazıları da çok sayıda hücreden oluşmuştur. Bu nedenle canlılar hücre sayısına göre tek hücreli canlılar ve çok hücreli canlılar olarak iki grupta toplanırlar.

    1- Tek Hücreli Canlılar :
    Tek bir hücreden oluşan canlılara tek hücreli canlılar denir. Bakteriler, amip, mantarlar, öglena, terliksi hayvan (paramesyum) ve mavi – yeşil algler tek hücreli canlılardır.

    2- Çok Hücreli Canlılar :
    Çok sayıda hücreden oluşan canlılara çok hücreli canlılar denir. İnsanlar, hayvanlar, bitkiler çok hücreli canlılardır. Çok hücreli canlılarda dokular bulunur).

    b) Hücre Çeşitleri :
    Hücreler gelişmişlik düzeyine göre prokaryot (ilkel) hücreler ve ökaryot (gelişmiş) hücreler olmak üzere ikiye ayrılır.

    1- Prokaryot (İlkel) Hücreler :
    En basit yapılı hücrelerdir. Prokaryot hücrelerde çekirdek zarla çevrilmemiştir ve kalıtsal madde (DNA) sitoplazma içinde dağınık haldedir. Prokaryot hücrelerde hücre zarı, sitoplâzma ve zarsız organel olan ribozom bulunur. Ribozom dışında organelleri bulunmaz. Bakterilerin ve mavi – yeşil alglerin (su yosunlarının) hücreleri prokaryot hücredir.

    2- Ökaryot (Gelişmiş) Hücreler :
    Çekirdeği ve organelleri zarla çevrilmiş olan hücrelere ökaryot (gelişmiş) hücreler denir. Ökaryot hücreler hücre zarı, sitoplâzma ve çekirdek olmak üzere üç kısımdan oluşurlar.
    Bazı tek hücreli canlıların, mantarların, bitkilerin, insanların ve hayvanların (çok hücreli canlılar) hücreleri ökaryot hücredir.

    c) Hücrenin Görevleri :
    Canlıların yaşamlarını sürdürebilmek için yaptığı beslenme, solunum, dolaşım, boşaltım, sindirim, üreme, büyüme, gelişme, gibi faaliyetlere yaşamsal faaliyetler denir. Canlılarda gerçekleşen yaşamsal faaliyetlerin tamamı hücre tarafından yapılır. Yani hücrenin görevi, yaşamsal faaliyetleri gerçekleştirmektir.



    d) Hücrenin Yapısı :
    Hücre dıştan içe doğru hücre zarı, sitoplâzma ve çekirdek olmak üzere üç kısımdan oluşur.





    Soruların ve Cevapları ile İnsanlarda Üreme

    1.Üreme canlının yaşamını devam ettirmesi için gerekli midir?
    Hayır. Üreme yalnızca canlıların nesillerini devam ettirmelerini sağlar.

    2.Üreme nedir?
    Canlıların kendilerine benzer yeni bireyler meydana getirmelerine üreme denir.

    3.Dişi üreme hücresine ne ad verilir?
    Yumurta denir.

    4.Erkek üreme hücresine ne ad verilir?
    Sperm denir.

    5.Dişi üreme hücresi olan yumurtanın özellikleri nelerdir?
    Büyük ve hareketsizdir. Hücre zarı sitoplazma ve çekirdekten oluşur. Bol sitoplazmalıdır.

    6.Erkek üreme hücresi olan spermin özellikleri nelerdir?
    Küçük ve hareketlidir. Baş,orta kısım ve kuyruk olmak üzere üç bölümden oluşur. Baş kısmı hücre zarı,sitoplazma ve çekirdekten oluşur. Az sitoplazmalıdır.

    7.Döllenme nedir?
    Üremenin gerçekleşmesi için yumurtanın çekirdeği ile spermin çekirdeğinin birleşmesi gerekir. Bu olaya döllenme denir. Döllenmiş yumurtaya zigot denir.

    8.Dişi üreme yapı ve organları nelerdir?
    Dişi üreme organları vücudun içindedir. Yumurtalık,yumurta kanalı,döl yatağı ve vajina dır.

    9.Yumurtalığın özellikleri nelerdir?
    Dişi bireyde iki yumurtalık vardır. yumurtalıklarda yumurtalar üretilir.

    10.Yumurta kanalını açıklayın.
    Yumurtalıklarda üretilen yumurtanın döl yatağına ulaşmasını sağlayan yapıdır. Döllenme olayı burada gerçekleşir.

    11.Zigotun yerleştiği ve geliştiği yer neresidir?
    Döl yatağıdır.

    12.Döl yatağı ile dış ortam arasındaki bağlantıyı sağlayan yapı nedir?
    Vajinadır.

    13.Erkek üreme yapı ve organları nelerdir?
    Erkek üreme organlarının bir bölümü vücut dışında,bir bölümü vücut içindedir. Bunlar,testis,salgı bezleri,sperm kanalı ve penistir.

    14.Testislerin özellikleri nelerdir?
    Erkek bireyde iki testis bulunur. Testislerde spermler üretilir.

    15.Salgı bezlerinin görevi nedir?
    Spermlere kaygan bir ortam oluşturarak hareketlerini kolaylaştırır.

    16.Spermleri testisten penise taşımakla görevli yapı nedir?
    Sperm kanalı.

    17.Spermlerin ve idrarın erkek vücudundan dışarı atılmasını sağlayan yapıya ne denir?
    Penis.





    Soru ve Cevaplar ile Element ve Bileşik Özellikleri

    18. Element nedir?
    Çok sayıda aynı çeşit atomların bir araya gelerek oluşturduğu maddelere element denir. Elementlerdeki atomlar tek çeşittir ve elementler saf maddelerdir.

    19.Farklı çeşit elementlerdeki atomlar aynı mıdır?
    Hayır. Farklı elementler farklı atomlardan oluşur. Örneğin demir elementini oluşturan atomlar ile bakır elementini oluşturan atomlar farklıdır.

    20.Molekül nedir?
    Atomların oluşturduğu atom kümesi molekül olarak adlandırılır.

    21.Elementler kaça ayrılır?
    Moleküler element ve atomik element olarak ikiye ayrılır. En küçük yapı taşı atom olan elementlere atomik element denir. En küçük yapı taşı molekül olan elementlere ise moleküler element denir.

    22.Moleküller hep aynı cins atomlardan mı oluşur?
    Hayır. Bazı moleküller tek çeşit atomdan oluşurken,bazı moleküller farklı çeşit atomlar içerebilir.

    23.Moleküller kaça ayrılır?
    İkiye ayrılır. Basit yapılı ve karmaşık yapılı molekül olmak üzere. Molekül az sayıda atom içeriyorsa basit yapılı molekül,çok sayıda atomdan oluşmuşsa karmaşık yapılı molekül olarak adlandırılır.

    24.Bileşik nedir?
    En az iki farklı elementin bir araya gelerek oluşturdukları yeni,saf maddelere bileşik denir. Elementler bileşiği oluşturmak için bir araya geldiklerinde farklı özelliklere sahip yeni bir madde oluşturur. Bileşik kendisini oluşturan elementlerden tamamen farklı özelliklere sahiptir.

    25.Bileşikler kaça ayrılır?
    İkiye ayrılır. Moleküler yapılı bileşik ve moleküler yapıda olmayan bileşik olmak üzere.

    26.Fiziksel değişim nedir?
    Maddelerin kimliğini değiştirmeden,sadece görünümünde meydana gelen değişikliklere fiziksel değişim denir. Örneğin bir cam bardağı kırdığımızda cam parçaları yinede cam özelliği taşır.

    27.Fiziksel değişime hangi örnekler verilebilir?
    Erime,buharlaşma,donma,yoğuşma,süblimleşme,kırılma,ufalanma,yırtılma ,parçalanma.
  2. :::SanDora:::

    :::SanDora::: Üye

    Katılım:
    3 Kasım 2010
    Mesajlar:
    51
    Beğenileri:
    12
    Ödül Puanları:
    0
    Teşekkür edenler etsin yoksa boşuna yazmış olabilirim...

Sayfayı Paylaş