Örnek CümLe ÇözümLemeLeri

Konu 'Dil ve Anlatım Konu Testleri' bölümünde Moderatör Güleda tarafından paylaşıldı.

  1. Moderatör Güleda

    Moderatör Güleda Özel Üye Özel Üye

    Katılım:
    10 Ocak 2009
    Mesajlar:
    7.623
    Beğenileri:
    4.563
    Ödül Puanları:
    113




    ÖRNEK CÜMLE ÇÖZÜMLEMELERİ

    ÖRNEK CÜMLE ÇÖZÜMLEMELERİ:
    1.“Züleyha, dayısı ile babası arasında geçen bu konuşmayı
    Özne Belirtili Nesne (Yan cümlecik)

    (aradan bu kadar sene geçmiş olmasına rağmen)
    Ara söz (Edat grubu) Cümle dışı unsur

    gülmeden, kızmadan hatırlayamazdı.”
    Zarf Tümleci Z.T. Yüklem
    Yükleminin yeri bakımından kurallı, yükleminin türüne göre fiil, anla¬mına göre olumsuz, yapısına göre girişik birleşik cümledir.
    2.“Bilmezdim şarkıların bu kadar güzel,
    Kelimelerinse kifayetsiz olduğunu
    Bu derde düşmeden önce”

    Şiiri kurallı cümle hâline getirirsek:

    (Ben) Şarkıla¬rın bu kadar güzel, kelimelerinse kifayetsiz
    G.Ö. Belirtili Nesne (Yan cümlecik)

    olduğunu bu derde düşmeden önce bilmezdim.
    Zarf Tümleci Yüklem
    Bu cümle yükleminin yeri bakımından devrik, yükleminin türüne göre fiil, anl***** göre olumsuz, yapısına göre girişik birleşik cümledir.
    3 .(Sen) Hiçbir zaman çıktığın kapıyı hızla çarpma, ,
    Ortak G.Ö. Z.T. B.’li Nesne Z.T. Yüklem

    geri dönmek isteyebilirsin.
    B.’siz Nesne Yüklem

    Bu iki cümle yükleminin yeri bakımından kurallı, yükleminin türüne göre fiil cümlesidir, anl***** göre birinci cümle olumsuz, ikinci cümle olumludur,yapısına göre özneler ortak olduğu için bağımlı sıralı cümledir.
    4. (Sen) Yarın bambaşka bir insan olacağım, diyorsun.
    G.Özne B.’siz Nesne(İç cümle) Yüklem

    (sen) Niye bugünden başlamıyorsun?
    G.Özne Z.T. Z.T. Yüklem

    Bu iki cümle yüklemin yerine göre kurallı, yüklemin türüne göre fiil cümlesidir. Anl***** göre ilk cümle olumlu, ikinci cümle olumsuz soru cümlesidir.Yapısına göre ise ilk cümle iç içe birleşik cümle, ikinci cümle basit bir cümledir
    5.”Bu satırları yazmak; gazetelerin dahili işlerine karışmak ve Özne (Yan cümlecik)
    tenkit yazmak değildir.”
    (Temel cümle) Yüklem
    Yüklemin yerine göre kurallı,yüklemin türüne göre isim cümlesi,anl***** göre olumsuz,yapısına göre girişik birleşik cümledir.

    6.”Cihanın yurdu hep çiğnense, çiğnenmez senin yurdun.”
    Zarf Tümleci (Yan cümlecik) Yüklem Sözde Özne

    Yüklemin yerine göre devrik, yüklemin türüne fiil cümlesi, anl***** göre olumsuz, yapısına göre şartlı birleşik cümledir.

    7.”Artık demir almak günü gelmişse zamandan
    Zarf Tümleci (Yan cümlecik)

    kalkar bMeçhule giden bir gemi u limandan”
    Özne Yüklem Dolaylı Tümleç

    Şiiri kurallı cümle haline getirirsek: Artık zamandan demir almak günü gelmişse, bu limandan meçhule giden bir gemi kalkar.

    Yüklemin yerine göre devrik, yüklemin türüne göre fiil cümlesi, anl***** göre olumlu, yapısına göre şartlı birleşik cümledir.

    8. “Bahçenin ana kapısından, üstü başı perişan, zavallı bir adam,
    Dolaylı Tümleç Özne

    elinde eski, yırtık bir torbayla içeriye girdi.”
    Zarf Tümleci D.T. Yüklem

    Yüklemin yerine göre kurallı, yüklemin türüne göre fiil cümlesi, anl***** göre olumlu, yapısına göre basit cümledir.
    9. Çetin, kantinde bizi bekliyormuş, hemen
    Ortak Özne D.T. B’li Nes. Yüklem Z.T.

    yanımıza geldi , kolumuzdan tutup bizi masasına götürdü.
    D.T. Yüklem Zarf Tümleci B.’li N. D.T. Yüklem

    Buradaki üç cümle yüklemin yerine göre kurallı, yüklemin türüne göre fiil cümlesi, ve anl***** göre olumlu cümledir. Üç cümle birbirine virgülle bağlandığı için ve özne ortak olduğu için yapısına göre bağımlı sıralı cümledir.
    10.”Hakkıdır hür yaşamış bayrağımın hürriyet.”
    Şiiri kurallı cümle hâline getirirsek:

    “Hürriyet hür yaşamış bayrağımın hakkıdır.”
    Özne Yüklem

    Bu cümle(ilk haliyle) yüklemin yerine göre devrik, yüklemin türüne göre isim cümlesi, anl***** göre olumlu, yapısına göre içinde fiilimsi bulunduğu için girişik birleşik cümledir.
    11." (Siz) Biliyorsunuz ki sanat herkese yarar sağlar.”
    Gizli Özne Yüklem Belirtili Nesne

    (Bu cümleyi “Sanat’ın herkese yarar sağladığını biliyorsunuz” şeklinde düşünebiliriz.)
    Ki bağlacıyla bağlanan bu cümleler yüklemin yerine göre kurallı(düz cümle), yüklemin türüne göre fiil cümlesi, anl***** göre olumlu, yapısına göre ki’ li birleşik cümledir.
    12. “Sabah olunca, güneşin ilk ışıkları
    Z.T.(Yan cümlecik) Özne

    dağların doruklarını aydınlattı.”
    Belirtili Nesne Yüklem

    Bu cümle yüklemin yerine göre kurallı, yüklemin türüne göre fiil, anl***** göre olumlu, yapısına göre basit cümledir.

    13. “Dalgalan sen de şafaklar gibi ey şanlı hilal!
    Mısrayı kurallı cümle haline getirirsek:

    Ey şanlı hilal! Sen de şafaklar gibi dalgalan.
    Hitap(CDU) Özne CDU Zarf Tümleci Yüklem

    Bu cümle yüklemin yerine göre devrik,türüne göre fiil cümlesi, anl***** göre olumlu, yapısına göre ise basit cümledir.

    14. “Emin olun ki sizi mahcup etmeyeceğim.”
    Yüklem (T.C.) Dolaylı Tümleç (Yan cümlecik)
    (Sizi mahcup etmeyeceğimden emin olun)
    Bu cümle yapısına göre “Ki’li” birleşik cümledir.

    15.” (Ben) Toplantıya sen de geleceksin sanıyordum.”
    Gizli Özne Belirtisiz Nesne(Yan cümlecik) Yüklem(T.C.)
    İç cümle yüklemin yerine göre kurallı, türüne göre fiil, anl***** göre olumlu cümledir.Temel cümle ise yüklemin yerine göre kurallı, türüne göre fiil cümlesi, anl***** göre olumlu cümledir. Bu iki cümle yapısına göre iç içe birleşik cümledir ve yan cümle temel cümlenin belirtisiz nesnesidir.







    asi95 bunu beğendi.
  2. Moderatör Güleda

    Moderatör Güleda Özel Üye Özel Üye

    Katılım:
    10 Ocak 2009
    Mesajlar:
    7.623
    Beğenileri:
    4.563
    Ödül Puanları:
    113
    1) İskambil destesinin en sevdiğim kağıtlarından biri, üzerine The Jolly Jocker yazılı, o ****şmen, o uçarı, o biraz cambaz, biraz sihirbaz, bir miktar da düzenbaz, ama neşe dolu, hayat ve hareket dolu, kanısıcak ****kanlıdır.

    1) İskambil destesinin en sevdiğim kağıtlarından biri, üzerine The Jolly Jocker yazılı, o ****şmen, o uçarı, o biraz cambaz, biraz sihirbaz, bir miktar da düzenbaz, ama neşe dolu, hayat ve hareket dolu, kanısıcak ****kanlıdır.

    iskambil destesinin en sevdiğim kağıtlarından biri, "sevdiğim" kelimesinde sıfat yapan dığı eki var. Dığı eki bazen de zarf fiil eki olur. Burada kağıtların kelimesinin sıfatı olmuştur. Eğer bir cümlede yüklemin dışında eylem belirten bir kelime varsa yani isim fiil, sıfat fiil, zarf fiil eki almış bir kelime, o cümle girişik birleşik cümledir.

    o ****şmen, o uçarı, o biraz cambaz, biraz sihirbaz, bir miktar da düzenbaz, ama neşe dolu, hayat ve hareket dolu, kanısıcak ****kanlıdır. Bu kısım cümlenin yüklemi oluyor ve temel cümle burasıdır. Diğer kısmı özne oluyor hatta öznenin açıklaması da var onu da özneye dahil ediyoruz. Öznenin içinde de fiilimsi olduğu için girişik birleşik cümle oluyor. Özne de yan cümlecik oluyor
  3. Moderatör Güleda

    Moderatör Güleda Özel Üye Özel Üye

    Katılım:
    10 Ocak 2009
    Mesajlar:
    7.623
    Beğenileri:
    4.563
    Ödül Puanları:
    113
    2) Belki kendim hiçbir zaman As olamadığım, As olamayacağım için.



    2) Belki kendim hiçbir zaman As olamadığım, As olamayacağım için. Burada da iki cümle virgülle bağlanmıştır.


    "Belki kendim hiçbir zaman" bu ifade iki kısmında ortak öğeleridir. virgülle bağlandığı için ve ortak bir kısmı bulunduğu için sıralı bağlı bir cümledir. Bu cümlede kanaatimce gizli bir özne olması lazım. Çünkü olan ne sorusuna " bu durum" gibi bir cevap oluşuyor. Cümleyi yendiden kurarsak Bu durum, belki kendim hiçbir zaman as olamadığım içindir, bu durum belki kendim hiçbir zaman as olamayacağım içindir. Cümleyi böyle düşününce sıralı bağlı olduğuna karar verebiliriz.



    3) Buna rağmen öylesine asil ve kibar bir havası vardır ki, bu damga bile onu çirkinleştirmez, inadına daha bir açar, daha bir sevimli yapar. Öyle ki, damgası olmayan bir Karo beyi görsek, bayağı yadırgar, bir eksiklik duyarız.



    3) Buna rağmen öylesine asil ve kibar bir havası vardır ki, bu damga bile onu çirkinleştirmez, inadına daha bir açar, daha bir sevimli yapar. Öyle ki, damgası olmayan bir Karo beyi görsek, bayağı yadırgar, bir eksiklik
    duyarız.

    Buna rağmen öylesine asil ve kibar bir havası vardır ki, bu damga bile onu çirkinleştirmez, inadına daha bir açar, daha bir sevimli yapar.

    Çirkinleştirmez
    Açar
    Yapar
    kelimeleri cümlelerin yüklemleridirler. Dolayısıyla üç cümle var ve bunlar virgüllerle bağlandığı için öncelikle sıralı cümlelerdir.

    Buna rağmen öylesine asil ve kibar bir havası vardır ki cümlesini şöyle düzenlersek çirkinleştirmez yüklemini zarf tümleci yaparız. Buna rağmen öylesine asil ve kibar bir havası olduğu için bu damga bile onu çirkinleştiremez. Cümleyi böyle düzenleme imkanımız var. Hal böyle olunca virgüllerle bağlanmış üç cümle çıkıyor bu da sıralı olduklarını gösteriyor.

    Öyle ki, damgası olmayan bir Karo beyi görsek, bayağı yadırgar, bir eksiklik
    duyarız.

    Öyle ki, damgası olmayan bir Karo beyi görsek, bayağı yadırgar,ız olacak

    Öyle ki, damgası olmayan bir Karo beyi görsek, bir eksiklik duyarız.

    yadırgarız ve duyarız da iki yüklem olduğu için iki cümle oluşturmuşlar. ortak kısımları olduğu için de sıralı bağlı cümle yapsına aittir. virgülle bağlanmışlardır.
  4. Moderatör Güleda

    Moderatör Güleda Özel Üye Özel Üye

    Katılım:
    10 Ocak 2009
    Mesajlar:
    7.623
    Beğenileri:
    4.563
    Ödül Puanları:
    113
    4) Kupa kızı, etine dolgun, duru beyaz, hanım hanımcık bir tazedir.


    4) Kupa kızı, özne olan kısım
    etine dolgun, duru beyaz, hanım hanımcık bir tazedir. yüklem olan kısım
    Bu cümlede ikinci bir yargı olmadığı için cümle, basit bir cümledir.

Sayfayı Paylaş