Sened-i İttifak

Konu 'Tarih - İnkılap Tarihi (Soru-Cevap-Konu Anlatım)' bölümünde karamelek tarafından paylaşıldı.

  1. karamelek

    karamelek Özel Üye Özel Üye

    Katılım:
    26 Ekim 2007
    Mesajlar:
    2.692
    Beğenileri:
    458
    Ödül Puanları:
    36

    17 Şaban 1223 (1808)
    Elhamdü lillâhillezi eyyidül islâmi biricâlin kaamu alâ sakîn vahidu ve ittifak ves-salâtu vesselâmu alâ seyyidina Muhammedillezi refea an ümmetihin nifâku veşşikak ve alâ âlihi veasnabihillezi içtehidu fi sebllihi bilvifak.
    (Amma b'ad) Sebebi tahriri kitabı meyamin nisâb oldur ki cümlenin velinimeti olan Devleti Aliyei Osmaniye Saltanatı Muhammediye olup bâavni Hazreti Huda ibti-dai zuhurundan ilâ yevminâ hazâ mazhar olduğu fütuh ve galibiyet ve şanu şevket itti had ve ittifak ve ref'i nefsaniyet ve şikak ile hâsıl olduğu varestei kaydı işaret iken bir müddetten beru iktizai gerdişi cerhi gerdan ile şirazei eczai nizam perişan ve-vükelâi devlet beyninde ve taşra memalik hanedanları meyanında esbabı şittadan nâşi nefsa- . niyet ve şikak hâlâtı nümayân olmak mülabesesi ile Saltanatı Seniye'nin kuvveti sureti teşettüte mübeddel ve dâhilen ve haricen nüfuzu muhtel ve bu halet bâyü gedâ ve alâ ve edna hakkına yâni umumen Milleti Beydai Ahmediye'ye murisi vehnü halel ol-mağla refte refte ne sureti keriheyi müntec olduğu ve bigayri hakkın vaki olan fezâyjhi mâlûme takribiyle esası saltanat münderis olmak rütbesine vardığı itiraf kerdei sıgaru kibar olup (fa'tebirû yâ ulil ebsar) nassı celilüşşanı üzere sevâbıkı muamelâttan ahzı ibret ve deaimi nizamı dinü devleti ikame ve ihyai kelimettullahilulyâ niyeti hayriye-siyle bu teşettütün ittifaka tebdiline ve ol veçhile Devleti Aliye'nin kuvveti kâmilesi esbabını istihsal ve izhara bezli makderet eylemek uhdei diyanet ve zimmeti sadakate mütehattim ve vacib olduğunu cümlemiz derkü iz'an birle mecalisi müteahhide akdolunarak cümlemiz yekvücûd ve ittihad ve ittifak ileihyai dinü devlete sârifi vüs'u mec-Mıd olup ikmâli kuvveti ve mevaddı sairei mülkiyeyi müzakere ve zevabıtı hasene-sini şlraze bendi istişare ettiğimize mebnl işbu ittifak şeraitini dahi berveçhi âti senede rabt ve tevsik etmişizdir.
    Şartı evvel: Şevketlû mehabetlû velinimeti âlem velinimetimiz efendimiz hazretleri kutbi dairei devleti ebed müddet olmalarıyla gerek zâtı şevket simatı mülükânelerine ve gerek teşyidi bünyanı Saltanatı Seniyelerine Hazreti Rabbelâleminin lütfü ihsanına istinad ve imdadı ruhaniyeti Cenabı Risaletpenâhiye tevessülen cümlemiz müteahhid ve zâmin olup vakten minel evkaat gerek vüzera ve ulema ve rical ve gerek haneda-nan ve gerek bilcümle ocaklar taraflarından kavlen ve fiilen, sırren ve alenen bir gûna ihatıet ve hilafı emrü rıza tavru hareket zuhur ederse bâdettahkik cesaret edenin te'dip ve ibret kılınmasına dâhilen ve haricen cümlemiz bilittifak ikdam ve gayret edüp bu maddede müsamaha zuhur ederse anın dahi bilittifak te'dip ve tenkiline ciddi tâm oluna ve bu dairei ittifaka dahil olmayan bulunur ise cümlemiz ana davacı olup kavlen ve fiilen şartı ittihada riayet eylemesine ve dahil olmasına cümlemiz tarafından cebro-luna. Velhasıl Şevketmeâb Efendimizin gerek zâtı hümâyunlarına ve gerek mülk ve kuvveti Saltanati Senjye ve evamiri aliyelerinin ve merazii aliyelerinin muhafazasına ve fesat ve ihanetten vikayesine mâlen ve bedenen cümlemiz umumen taahhüd ve te¬keffül edüp kendûlerimiz hayatta oldukça zatlarımız ve hayatta olmadıkça evlâd ve ha¬nedanlarımız zâmin ola ve bu veçhile cümle hakkında hüsni teveccüh! Hazreti Padi> şâhiderkârolmağla ifai levazımı şükrgozari ve hidmetkâriye aleddevam sarfi yârâi liyâkat kılına,
    Şartı sani: Devleti Aliye'nln bekası ve kuvvet ve şevketinin tezayüdü cümlemizin zat ve hanedanlarımıza mabihilbekâ olduğuna binaen cümlemiz beyninde bilmüza-kefe karar verildiği üzere tezayüdi kuvveti saltanat için Memaliki Hakaniye'den tahriri1 tertlb olunan asakir ve neferatın mecalisl müzakeratta verilen nizam mucibince devlet askeri olarak tahrir ve tekmiline ve aleddevam bekasına cümlemiz sayii ikdam edüp nizam ve rabıtalarına dâhilen ve haricen mecmu'i erkân ve hademe ve hanedan ciddi tam eyliyeler ve işbu asakir tertibi maddesini kıvamı'dinü devlet içün İttifakı ârâile karar bulmuş olduğuna mebni inkılâbı zaman ile bu hüsrandır yahut şöyledir böyledir deyu tahriki erbabı fesad ve hased ile tağyirini kimesne tecviz eder ve ocaklar tarafından iti¬
    Cevdet Paşa, Tarihi Cevdet, Cilt: 9, s.278, Dersaadet 1309. Server Feridun, Anayasalar ve Siyasal Belgeler, s. 1. İstanbul 1962.
    raz ve muhalefet olunursa cümlemiz aleddevam davacı olup takbih ve feshü tağyirine cesaret değil fethi şefe edeni hain bilüp alelittifak te'dip ve def'u ref'ine cümlemiz ikdam ve gayret eyliye ve bu babda birimiz muhalefet eylemiye ve Devleti Aliye'nin her ne taraftan olursa olsun düşmeni zuhurunda umûmin mukabelesine sür'ati azi¬met def'ü tenkiline sarfı makderet etmek esası nizamdan olmağla bu usulün bir vakitte mugayiri hareket vaki olmaya.
    Şartı salis : Kıvam ve feri saltanat cümlemizin akdemi âmâli olup bu babda alelitti¬fak gayret eylemeğe müteahhid olduğumuza mebni tezayüdi kuvvet içün teksiri askere ikdamımız mlsillü gerek Beytülmâli müslimin'in ve gerek varidatı Devleti Aliye'nin
    muhafazasına müteahhid olup mahallerinden tahsil ve tediyesine ve telef ve haşarattan
    vikayesine ve evâmiri Padişahî'nin infaz ve icrasına ve herkim muhalefet ve ademi
    itaat ederse bilittifak tedibine cümlemiz müteahhid ve mütekeffil olmağla bu usûle
    daima riayet oluna. ;
    Şartı râbi : Devleti Âliye'nin ötedenberi usûlü nizam ve kanunu kâffei emrü neyhi Padişahî hariç ve dahil cümle erkânı vükelâya Makamı Vekâleti Mutlaka'dan sudur etmek sureti olmağla bâd'ezin herkes büyüğünü bilüp vazifesinden hariç umura ta.-saddi eylemiye. Ve kâffei emrü nehiy Makamı Sadareti Uzma'dan sudur eyliyen ve ol emrü nehiy rhahzâ emrü neyhi Padişahî olmağla hilâfına kimesne cesaret eylemiye ve her kim umurundan hariç memuriyeti olan maslahattan ziyade aharın memuriyetine tasaddi eder ise cümlemiz davacı olup,filân maslahat filânın memuriyeti iken filân zat şu vech ile müdahale etmiş deyû ol memuriyetten ref olunmasına ve taarruzâtın alelû-mum reffyle her umur Makamı Vekâleti Mutlaka'ya arzu istizan olunarak emrû reyi Sadaret penâhi üzere hareket olunmağa cümlemizin taahhüdünden başka Makamı Sadareti Uzmadan dahi hilafı kanun ve muhilli taahhüd irtikâb ve irtişa ve gerek taş¬raya ye gerek umuru dahiliyeye müteallik Devleti Aliyeye acilen ve acilen muzır ola¬cak sair gûna mekârihe ibtidar olunur ise cümlemiz davacı olup bilittifak men'ine ikdam eylemimiz şart ola ve men'ini bana söylediler diye ol vekili mutlak söyleyenler¬den birisine azvi mûfteriyât ile nefsaniyet eder ise anın dahi men'ine ve muhafazasına cümle tarafından taahhüd olunmağın bunlara dahi dâima müraat oluna.
    Şartı hâmis : Zâti Hümayûn'un ve kuvveti Saltanatın ve nizamı devletin muhafaza¬sına cümlemiz kefil ve müteahhid olduğumuz misillû gerek memalik hanedanları vü-cûhunun Devleti Aliye'den ve gerek dahilde olan rical ve erkânı devletin birbirinden emniyeti şartı a'zam ve tahsili emniyet ve itminan dahi cümlenin ittihad ve ittifakıyla birbirlerine kefalet ve zımana mütevakkıf idüğü emri gayri mübhem olmağla dairei ittifaka dahil olan gerek hanedan ve âyân ve gerek vükelâ ve rical birbirlerinin zâtına ve hanedanına kefil ve zamin ola. Şöyle ki: hanedanlardan birisinin hilafı şart; ittihad bir hareketi tebeyyün etmedikçe tarafı Devleti Aliye'den yahut taşralarda vüzerâ ve bir¬birlerinden taarruz ve ihanet ve sui kasid vukua geliriseuzak ve yakın denilmeyip cüm¬lemiz davacı olarak mütecasir olanın te'dip ve define bilittifak ikdam oluna ve kendü-leri hayatta iken kendûlerine ve ba'del vefat hanedanlarının bekaı muhafazasına cümle vükelâ zamin ve müteahhid olmalarıyla ol hanedanlar dahi zîri idarelerinde olan ayan¬lara ve vücûha zamin olalar. Ö makûle âyân ve vücûha hanedanlardan birisi tamamen veya vechi ahar ile nefsaniyet ve bir gûna sui kasid etmeyüp eğer htlâfı taahhüd ve rıza bir gûna cünha ve cinayeti zahir olur ise ba'dettahkik Makamı Vekâleti Mutlakadan bilistizan def'ü ref'ine ol hanedan ikdam edüp yerine aharini intihab eyliye. Ve herkes uhdesine muhavvel mahal hududundan hariç bir karış mahalle taarruz ve tasaddi et¬meyip her kim tecavüz eder ise uzak ve yakın denilmeyerek cümleten davacı olup men-eyliyeler ve mütenebbih olmaz ise baisi şikaak olanın def'ü tenkiline bilittifak ikdam oluna ve cümle vücuh ve hanedanlar ve âyânı memalik yekvücud olup alelittifak defi ihtilâli şikaka şeddi nitak eyliyeler. Ve her kim fukaraya zulmü taaddi eder ve-şeriatı Mutahhara'nın icrasına muhalefet eyler ise anın dahi te'dip ve terbiyesine bilittihad sây oluna ve cümle hanedanlar ve ayanlar hakkında bu veçh ile tekeffül olunduğu misillû vükelâ ve ulemâ ve rical ve hademei Saltanata dahi vakten minel evkaat tahrik ve ifsad ile bir taraftan bir gûna ihanet ve sui kasid vukua gelmesine ve te'dibini mucip cünhası cümle indinde gereği gibi taayyün etmedikçe nefsaniyeten tekdir olunmamasına ve zât ve hanedanlarına cümle hanedanın ve vücuh kefil ve müteahhid olmalarıyla bir va¬kitte hilâfına hareket olunmaya ve eğer hasbelbeşeriye birinin cünhası zuhur eder ise ol cünha cümle indinde ba'dettaayyün Makamı Sadaretten töhmetine göre te'dip oluna.
    Şartı sâdis : Asitanede ocaklardan ve saireden bir gûna fitne ve fesad hadis olur ise bilâistizan cümle hanedanlar Asitaneye vürûda şitap edüp mütecasir olanların ve ol ocağın kaldırılmasına, eğer sınf ise bu defa baisi fitne olan Boğaz Kafası neferatının kaldırıldığı misillü kendüleri kahru tenkil ve dirlik ve esamileri ref olunmak ve eşhas¬tan ise her ne tabakadan olur ise olsun bittahkik idam kılınmak hususuna cümle hane¬dan ve vücuhi memalik müteahhid ve cümlesi olup Asitane'nin emniyetine ve istihsal esbabına kefil olmağla bu rabıtai kaviyye ne makule esbaba tevakkuf eder ise istihsa¬line bilittifak ve aleddevam ikdam ve gayret oluna.
    Şartı sabi': Fukara ve reayanın himayet ve siyaneti esas olduğuna nazaran haneda-nan ve vücuh tarafından ziri idarelerinde kazaların asayişine ve fukara ve reayanın tekâlifi emrinde haddi itidale riayet hususuna dikkat olunmak lâzimeden olmağın ref'i mezâlim ve taaddi ve tekâlif hususuna vükelâ ve memalik hanedanları beyinlerinde bilmüzakere ne veçh ile karar verilir ise anın devam ve istikrarına ve mugayir olarak zulmü taaddi vukua gelmesine itinâ oluna. Ve her hanedan yekdiğerinin haline neza¬ret birle hilafı emrü rıza ve mugayiri Şeriati Garrâ zulmü taaddi. eden olur ise salimen anilgaraz Devleti Aliyeye ihbar eyleyüp bilittifak men'ine ikdam oluna. Ve işbu şeraiti seb'aya bilmüzakere karar verilüp hilâfına hareket olunmamak üzere kasem billah ve ahd birresül vaki olmağla hıfzen lilmevasik işbu senedi muteber ketbü tenmik olundu. (Femen beddelehu ba'dema semi' ahû feinnemâ ismühu alelleziyne yubeddilunehu innallâhesemi'unalim.)
    Zeyl
    İşbu senedi muteberin havi olduğu şeriatı dinû Devleti Aliye'nin te'yid ve ihyası emri ehemmine esas olup aleddevam düştürül amel tutulması vacib olmağla tebeddüli zaman ve zevat ile tağyiri mümkün olmamak içün Makamı Sadaret ve Mesnedi Fet -vâyı bundan böyle teşrif edecek zevat dahi ibtidai nasb ve mesnedlerine kuudlarında bu senedi hatmü imza edüp harf ve harf icrasına ikdam eyliyeler. Ve hini tebeddülde meşgale takibiyle İşbu hatmi sened maddesi teehhür kesbetmemek içün gerek Vekâ¬leti Mutlaka gerek Meşihati Islâmiyye tebeddül ettiği gibi derakab Beylikçiyi Divanı Hümâyun bulunanlar asıl senedi kalemden alıp kethüda ve reisûlvakt olanlara ihtar birle Vekâleti Mutlaka yahut Meşihatı Islâmiye mesanidine kuud eden zevata hatmü imza ettirmek üzere bu nizam dahi Divanı Hümâyûn Kalemine kayd ile düştürül amel
    tutula ve işbu senedin iktiza edenlere suretleri verileceğine mebni bir sureti Nezdi Alii Taçdâride mahfuz olup daimen ve müstemirren icrasına bizzat Şevketmeab Efendimi¬zin nezareti seniyeieri şamil ola vesselam.

Sayfayı Paylaş