tamlamalar

Konu 'Türkçe 6. Sınıf' bölümünde beyzanur_879 tarafından paylaşıldı.

  1. beyzanur_879

    beyzanur_879 Üye

    Katılım:
    2 Nisan 2010
    Mesajlar:
    1
    Beğenileri:
    0
    Ödül Puanları:
    0

    tamlama nedir?
  2. shewaa

    shewaa Üye

    Katılım:
    10 Şubat 2010
    Mesajlar:
    1.113
    Beğenileri:
    463
    Ödül Puanları:
    0
    İSİM TAMLAMALARI
    İki veya daha fazla ismin, yeni bir anlam meydana getirecek şekilde birlikte kullanılmasıyla oluşan söz gruplarına isim tamlaması denir. Ad takımı şeklinde de söylenebilir.
    İsim tamlamalarında ilk isme tamlayan; ikinci isme tamlanan denir. Bu kural iki isimden oluşan tamlamalar için geçerlidir. İkiden fazla isimden oluşan tamlamalarda genellikle son isim tamlanan diğerleri tamlayan olur. Fakat bu kurala uymayanlar da vardır.
    Bahçenin duvarı. Bahçenin duvarının boyasının rengi. Bizim okulun tahta kapısı
    Tamlayan Tamlanan Tamlayan Tamlanan Tamlayan Tamlanan
    İsim tamlamalarının çeşitleri ve özellikleri şöyledir:
    1-BELİRTİLİ İSİM TAMLAMASI
    Tamlayan –ın, -in, -un, -ün , tamlanan –ı, -i, -u, -ü eklerinden birini alır. Tamlayan sesli harfle biterse –n kaynaştırma harfi; tamlanan sesli harfle biterse –s kaynaştırma harfi kullanılır. Bahçe-n-in kapı-s-ı
    NOT :* “Su” ve “ne” kelimeleri bu kurala uymaz. Örnek: Su-y-un tad-ı, ne-y-in tad-ı.
    o
    Zamirler tamlayan veya tamlanan olabilir. Örnek: Bizim evimiz. Çocukların birkaçı…
    o
    Tamlanan isim sayı veya belirsizlik bildiren bir kelime olursa, tamlayan eki –ın, -in, -un, -ün yerine-den, -dan eki gelebilir. (Adamların ikisi….Adamlardan ikisi)
    o
    Bazı belirtili isim tamlamaları, sıfat tamlamasının ters çevrilmesiyle oluşur. (Taze balık…Balığın tazesi)
    o
    Bazı b.isim tamlamalarında tamlayan ve tamlanan yer değiştirir. (Çok verimlidir ovası Konya’nın…) (Konya’nın ovası…)
    2-BELİRTİSİZ İSİM TAMLAMASI
    Tamlayan, tamlama eklerini almaz. Tamlanan –ı, -i, -u, -ü eklerini alır. Bahçe kapısı, gönül dostu…
    Tamlayan somut veya soyut isim olabilir: Kitap kabı, duygu yoğunluğu
    Tamlanan somut, soyut isim veya isimleşmiş olabilir: Masa örtüsü, gurbet düşüncesi, dünya güzeli.(İsimleşmiş sıfat)
    Tamlayan çoğul eki alabilir: Öğretmenler odası…
    “Kendi” kelimesi, belirtisiz isim tamlamalarında tamlayan olabilir. Bunun dışındaki zamirler belirtisiz isim tamlamalarında tamlayan ve tamlanan olmaz.: Kendi evi…
    İsim-fiiller tamlanan olabilir: Gece yürüyüşü…
    Bazı belirtisiz is.tamlamaları kendisinden sonra gelen ismi niteler ve sıfat görevi kazanabilir: Deniz mavisi gömlek….
    Bazı belirtisiz isim tamlamalarında tamlama eki günlük konuşmada düşebilir: Hatay sokağı…Hatay sokak. Bu durumun yazıda gösterilmesi yanlıştır. (Lokanta Bahar) veya (Bahar Lokanta) yanlıştır. Doğrusu (Bahar Lokantası) şeklinde olacaktır.
    Bu tamlamalarda mecazlı anlatım görülebilir: Laf salatası, ömür törpüsü…
    Bazı belirtisiz isim tamlamaları kalıplaşarak birleşik kelime olmuştur: Kuşadası, hanımeli..
    Bazı belirtisiz isim tamlamalarının başına bir sıfat gelebilir: Kırmızı kadın ceketi…
    Bazen belirtisiz isim tamlamalarında sıfatın başa gelmesi dil yanlışlığına yol açar: Devlet Eski Bakanı (Doğru)… Eski Devlet Bakanı (Yanlış)
    3 . TAKISIZ İSİM TAMLAMASI
    Tamlayan ve tamlanan, tamlama eklerini almaz. Tamlayan, taml*****n hangi maddeden yapıldığını veya neye benzediğini bildirir. Takısız isim tamlamaları ile sıfat tamlamaları birbirine karıştırılmamalıdır.
    Takısız İsim Tamlaması Sıfat Tamlaması
    Tahta çanta Güzel çanta
    Demir kapı Büyük kapı
    Demir yumruk Sert yumruk
    Badem göz Siyah göz
    Çini vazo süslü vazo
    Altın bilezik Burgulu bilezik
    ZİNCİRLEME İSİM TAMLAMASI
    En azından üç isimden oluşan tamlamalara denir. Dedemin dedesinin dedesi, Ayşe’nin kardeşinin okul çantası.


    tesekkur et butonu;)

Sayfayı Paylaş