Tanzimat edebiyatı genel özellikleri

Konu 'Edebiyat 10.Sınıf' bölümünde sementa.38 tarafından paylaşıldı.

  1. sementa.38

    sementa.38 Üye

    Katılım:
    17 Kasım 2009
    Mesajlar:
    645
    Beğenileri:
    363
    Ödül Puanları:
    64
    Yer:
    kayseri

    TANZİMAT EDEBİYATI GENEL ÖZELLİKLERİ
    1-Tanzimat edebiyatı sanatçıları divan edebiyatında bulunan bazı
    türleri (şiir,tarih,mektup)geliştirmiş bunun yanı sıra ise batı
    edebiyatından yeni türleri (makale,roman,hikaye,tiyatro,anı,eleştiri)
    edebiyatımıza sokmuşlardır.
    2-Tanzimat edebiyatının özellikle ilk dönem yazar ve sanatçıları
    Fransız devrimci yazarlarından (j.j.Rousseau,Montesqiue,
    vb.)yazarların etkisinde kalmışlardır.Bu görüşlere bağlı olarak
    hak,adalet,hürriyet,eşitlik, vatan, millet gibi kavramları ülkede
    yaymaya çalışmışlardır.
    3-Tanzimat edebiyatı sanatçıları iki kuşağa ayrılır:
    a)Toplum için sanat anlayışını benimseyenler Şinasi,Namık
    Kemal,Ziya Paşa,Ahmet Mithat Efendi
    b)Sanat sanat için görüşünü benimseyenler Recaizade Mahmut Ekrem,
    Abdülhak Hamit Tahran,Sami Paşazade Sezai
    4-Tanzimat edebiyatı sanatçıları batılı yazarların etkisiyle klasisizmin
    etkisinde(Şinasi,Ahmet Vefik Paşa,Ali Bey)romantizmin etkisinde
    (Namık Kemal,Recaizade Mahmut Ekrem,Ahmet Mithat
    Efendi,Abdülhak Hamit Tahran)realizmin etkisinde (Beşir
    Fuad,Sami Paşazade Sezai, Nabizade Nazım) eserler
    vermişlerdir.Ama bu dönemde bu akımların kuralları tamamen
    uygulanmamıştır.
    5-Tanzimat edebiyatı seçkin kesim için değil halk tabakası için ortaya
    getirilmiş bir edebiyattır ama Tanzimat edebiyatının ikinci dönem yazar
    ve şairleri bu görüşten uzaklaşmışlardır.
    6-Halk için yazma düşüncesinin bir sonucu olarak çoğu yazar
    konuşma diline yönelmek gerektiğini savunmuş ama hiçbiri eski
    alışkanlıklarından kopamamışlardır.
    7-Tanzimat edebiyatında en büyük yenilik nesirde anlatımın
    kuruluşunda yapılmıştır.Amaç hüner göstermek değil halka bir şeyler
    vermek olmuş bu nedenle kısa anlatım tercih edilmiştir.
    8-Nesirde ilk defa noktalama işareti kullanılmıştır.
    9-Şiirin konusu genişletilmiş günlük hayatla ilgili her türlü konu şiirin
    konusu olmuştur.
    10-Beyitlerin başlı başına bir bütün olmasından vazgeçilmiş şiirin
    bütününde bir anlam bağının olmasına dikkat edilmiştir.
    11-Şiirde aruz ölçüsünün kullanılmasına devam edilmiş olup hece
    ölçüsünün Türklerin milli ölçüsü olduğu savunulmuş başarısız bir iki
    denemeden ileriye gidilememiştir.
    12-Dilden yabancı kelimelerin atılmaya başlanması Türkçe’nin aruz
    kalıbına uydurulmasını zorlaştırmış bu nedenle nazımda eski
    kelimelerin kullanımına aynen devam edilmiştir.
    Tanzimat Şair ve Yazarlarının Ortak Özellikleri
    1-Hepsi batıcı ilim ve fen taraflısı gelişmeyi isteyen aydınlardır.Yurdu
    gerilikten kurtarmak isterken Türk halkının manevi değerlerine de bağlı
    görünürler.Hepsi dindardır.Din hükümleri ile medeniyeti karıştırmaya
    çalışırlar.
    2-Hemen hepsi Fransız kültürüyle yetişmişleridir.Batı dendiği zaman
    onlar için ilk akla gelen Fransa’dır.
    3-Genellikle bütün Tanzimat edebiyatı sanatçıları Fransızca’yı mektep
    medrese görmeden öğrenmişlerdir.Bu yönleriyle onlar didaktik
    sanatçılardır.
    4-Tanzimat sanatçılarının hemen hepsi yüksek makam (paşa,vali vb.)
    sahibi devlet memurlarıdır. İç ve dış siyaseti çok iyi bilirler.
    5-Sanattan çok ülkü ve fikir peşinde koşmuşlardır.Her türlü haksızlığa
    ve zulme karşı savaş açmışlardır.
    10
    6-Toplumumuzda o güne kadar kullanılmayan bir takım kavramları
    (hak adalet,meşrutiyet,eşitlik,reisicumhur) kullanmaya başlamışlardır.
    7-Divan edebiyatıyla yetiştikleri için divan edebiyatının iyi ve kötü
    yanlarını çok iyi bilirler;Divan edebiyatına sırt çevirirken sırtlarını
    halka dayarlar ve güçlerini halktan alırlar.
    8-Batıdan aldıkları türlerin sadece bir tanesiyle uğraşmakla yetinmezler
    hemen hemen bütün türlerde eser verirler.
    9-Tanzimat sanatçılarının hemen hepsi çok yönlü kişilerdir.Edebiyatçı,
    devlet memuru,siyasetçi ve mücadele adamıdırlar.
    ---Tanzimat Edebiyatının Amacı---
    1-Eski edebiyatı yıkmak yerine sosyal hayatla geniş ölçüde ilgili yeni
    ve inkılapçı bir edebiyat getirmek.
    2-Halka halk diliyle hitap ederek yeni edebiyatı ve yeni fikirleri çok
    büyük sosyal ve siyasi buhran içerisinde bulunan millete geniş ölçüde
    tanıtmak.
    3- Millet,vatan,hürriyet,eşitlik,adalet,fikir,meşrutiyet rejimi gibi
    kavramları tanıtarak bunları yeniden kurmak.
    Tanzimat Edebiyatının Dönemleri
    1.Dönem Tanzimat Edebiyatı
    Özelikleri
    1-Bu dönem sanatçıları ‘Sanat toplum için ‘görüşünü benimsemişlerdir.
    2-Dilde sadeleşme amaçlanmış ama uygulanmamıştır.
    3-Fransız yazarlardan etkilenmişlerdir
    4-Romantizm akımından etkilenmişler bu nedenle eserlerdeki kişiler
    hastalıklı ve veremli kişilerdir.
    5-Şiirde estetik güzellik yerine işlenen konu ön plana çıkmıştır. Yani
    içerik ön plandadır.
    6-Bu dönemde yazılan romanlar roman tekniği açısından zayıftırlar.
    Romanda yer yer konu kesilip okura ansiklopedik bilgi verilir.
    7-Noktalama işaretleri ilk defa bu dönemde kullanılmıştır.
    8-Batı edebiyatından yeni türler edebiyatımıza sokulmuş ayrıca bizim
    edebiyatımızdaki türlerde yenileştirilmiştir.
    9-Şiirde eski şekiller kullanılmış yeni konular işlenmiştir.
    10-Bu dönem sanatçılarının çoğunluğu devlet adamıdır.
    11-Hece ölçüsünü ve halk edebiyatını savunmuşlar ama
    uygulayamamış lardır.
    12-Divan edebiyatına şiddetle karşı çıkmışlar fakat ondan
    kopamamışlardır.
    13-Tanzimat edebiyatında her alanda ikilik görülür:
    sade dil savunulur,ağır dil kullanılır
    hece ölçüsü savunulur,aruz ölçüsü kullanılır
    divan edebiyatı kötülenir,o tarzda eserler verilir vb.
    14-Bu dönemin sanatçıları;Şinasi,Namık Kemal,Ahmet Mithat Efendi,
    Ahmet Vefik Paşa’dır.
    NAMIK KEMAL (1840-1888)(ROMANTİK)
    Edebiyatımızda “vatan şairi” olarak bilinir.Eserlerinde çoğunlukla
    toplumsal konuları işlemiştir.(vatan,millet,hürriyet vb.) Sanat toplum
    için görüşüne bağlı kalmıştır.Edebiyatımızda ilk edebi romanı İntibah
    ve ilk tarihi roman Cezmi ’yi yazmıştır.
    Namık Kemal yeni edebiyatı savunmakla birlikte şiirde şekil
    bakımından yenici olmayan bir şairdir.Divan edebiyatı nazım şekilleri
    ve aruz ölçüsünü kullanmıştır.Konu olarak yenilikçidir.
    Namık Kemalin bütün edebi türlerde eseri vardır.Tiyatro alanında altı
    eser vermiştir.Bunlar;Vatan Yahut Silistre,Gülnihal,Akif Bey,Zavallı
    Çocuk,Kara Bela,Celaleddin Harzemşah’dır. Celaleddin Harzemşah on
    beş perdelik bir oyun olup oynanmak için değil okunmak için
    yazılmıştır.
    Namık Kemal eski edebiyat ve yeni edebiyat konularında görüş
    ayrılığına düştüğü Ziya Paşa’nın Harabat’ını tenkit etmek için Tahrib-i
    Harabat’ı ve Takib-i Harabat’ı yazmıştır.
    Tarih konusunda yazmış oldukları ise Kanije Muhasarası,Evrak-ı
    Perişan,Devr-i İstila,
    Renan Müdafaanamesi islamiyeti savunan bir eleştirdir.
    İNTİBAH:Bu eserde Ali Bey adındaki bir kişinin Mahpeyker adındaki
    bir kadına aşık olması anlatılmaktadır.
    CEZMİ:Bu eserinde İslam birliği düşüncesi vardır.
    II.Dönem Tanzimat Edebiyatı (1878-1896)
    Özellikleri:
    1-Sanat sanat içindir görüşü benimsenmiştir.
    2-Bu dönem sanatçıları toplum sorunlarından ve siyasetten uzak kalmış
    sadece edebiyatla uğraşmışlardır.
    3-Bu dönem eserlerin dili ağırdır.Şairler divan edebiyatına karşı batı
    edebiyatını savunmuşlardır.
    4-Batı edebiyatının örneklerini başarıyla uygulamışlardır.
    5-Roman ve hikayelerde realizm,şiirde ise romantizm akımının etkisi
    görülür.Kölelik cariyelik bu dönem romanlarında da işlenir.
    6-Şiirin konusu genişletilmiş ve hayattaki her güzel şeyin şiirin konusu
    olabileceği görüşü esas alınmıştır.Ölüm.yokluk,hiçlik gibi soyut
    kavram lar bu dönem şiirlerinin konusu olmuştur..
    7-Eserlerin dili gayet ağırdır.Bu özelliklerinden dolayı Servet-i Fünun
    Edebiyatının hazırlayıcısı olmuşlardır.
    Bu dönemin başlıca yazar ve şairleri: Abdülhak Hamit Tarhan,
    Recaizade Mahmut Ekrem,Nabizade Nazım,Sami Paşazade Sezai’dir.
    *****Muallim Naci her ne kadar bu dönemde yaşasa da yenicilere
    karşı divan edebiyatını savunduğu için dışarıda kalır.
  2. sementa.38

    sementa.38 Üye

    Katılım:
    17 Kasım 2009
    Mesajlar:
    645
    Beğenileri:
    363
    Ödül Puanları:
    64
    Yer:
    kayseri
    TANZİMAT EDEBİYATI (1860-1895)
    ***61692; Tanzimat Edebiyatını Hazırlayan Koşullar
    ***61692; 1839***8217;da Gülhane Parkı***8217;nda, Mustafa Reşit Paşa tarafından okutulan Tanzimat Fermanı ile yönetim, adalet, maliye askerlik alanlarında batılı anlamda değişiklikler gerçekleşmiştir.
    ***61692; Tanzimat adlı bu yenileşme hareketi 1860***8217;tan itibaren edebiyatta da kendisini göstermeye başlamıştır.
    I. DÖNEM TANZİMAT EDEBİYATI
    Bu dönem, 1860***8217;ta Şinasi***8217;nin Tercüman-ı Ahval***8217;i çıkarmasıyla başlar,1876***8217;ya kadar sürer.
    En Önemli Temsilcileri:
    ***61692; ŞİNASİ
    ***61692; AHMET VEFİK
    ***61692; ŞEMSETTİN SAMİ
    ***61692; AHMET MİTHAT EFENDİ
    ***61692; NAZIM HİKMET
    ***61692; ZİYA PAŞA

    Genel Özellikleri:
    ***61692; Bu dönemin sanatçıları edebiyatı halkı eğitmekte bir araç olarak görmüştür.
    ***61692; Bu dönemin sanatçıları hem yazar, hem şair, hem gazeteci, hem tiyatrocu olmuştur.
    ***61692; ***8220;Sanat toplum içindir.***8221; İlkesi benimsenmiştir. Toplumu aydınlatmak görev sayılmıştır.
    ***61692; Edebiyatta ***8220;hak, özgürlük, vatan, millet, eşitlik***8221; gibi kavramlar yer almıştır.
    ***61692; Roman, öykü, makale, fıkra, eleştiri, tiyatro gibi türler kullanılmaya başlanmıştır.
    ***61692; Dilde sadeleşme amaçlanmış; fakat bu konuda başarı gösterilememiştir.
    ***61692; Divan şiirinin nazım biçimleri aynen kullanılmış; şiirin içeriği ise değişmiştir.
    ***61692; Genelde aruz ölçüsü kullanılmış, hece ölçüsü denenmiştir.
    ***61692; Ortaya konan eserler teknik bakımdan başarılı değildir.
    ***61692; Şiirde konu bütünlüğü büyük ölçüde sağlanmıştır.
    ***61692; Duygudan çok düşünce önemsenmiştir.
    ***61692; Fransız edebiyatı örnek alınmıştır.
    ***61692; Şinasi ve Ahmet Vefik Paşa klasizmden; Namık Kemal, Ahmet Mithat Efendi, Şemsettin Sami romantizmden etkilenmiştir.
    ***61692; Şiir bireycilikten toplumculuğa doğru gider.

    II. DÖNEM TANZİMAT EDEBİYATI
    En Önemli Temsilcileri:
    ***61692; Samipaşazade Sezai
    ***61692; Recaizade Mahmet Ekrem
    ***61692; Nabizade Nazım
    ***61692; Abdülhak Hamit Tarhan
    ***61692; Direktör Ali
    ***61692; Muallim Naci

    Genel Özellikleri:
    ***61692; ***8220;Sanat sanat içindir.***8221; İlkesi benimsenmiştir.
    ***61692; Sade dil anlayışı terk edilmiş, sanatlı söyleyişe önem verilmiş, Fransızcadan kelimeler kullanılmaya başlanmıştır.
    ***61692; Şiirin konusu genişletilmiştir.
    ***61692; Tiyatro eserleri oynanmak için değil, okunmak için yazılmıştır.
    ***61692; A. Hamit Tarhan, romantizmden; R. Mahmut Ekrem realizmden, Nabizade Nazım ise natüralizmden etkilenmiştir.
    ***61692; Şiirde estetik yapı ön plana alınmıştır.
    ***61692; Bu dönem şiiri; Servet-i Fünun şiirine örnek olmuştur.

    TANZİMAT***8217;TA ŞİİR
    ***61692; Süslü söyleyişlerden, Divan mazmunlarından kaçınmaya çalışırlar; düşünce ve duyguya önem verirler.
    ***61692; Yeni nazım biçimleri kullanılmıştır. Tema ve konu bütünlüğü sağlanmıştır.
    ***61692; Hece ölçüsünü savunmalarına rağmen, aruz ölçüsüyle şiir yazılmıştır.
    ***61692; Şiirin konusu oldukça geniş tutulmuştur.
    ***61692; Parça güzelliği yerini, konu birliğine ve bütün güzelliğine bıraktı.
    TANZİMAT***8217;TA ROMAN VE ÖYKÜ
    Tanzimat döneminde Batı***8217;ya açılışla birlikte divan edebiyatında bulunmayan öykü ve roman gibi türlerin ilk örnekleri verilmiştir.
    KONU: Genellikle alafrangalık özentileri, köleliğin kötülükleri, tarihsel olaylar, toplumsal bozukluklar ve hayalde yaratılan bir takım olaylar roman ve öykülerin başlıca konusudur. Toplumsal konulara değinilmemiştir.
    OLAY VE KİŞİ: Roman ve öykülerde okuru bilgilendirip eğitme amacı güden roman dışı bilgiler aktarılmış, romanın akışı kesilmiştir. Tip vardır karakter yoktur. Ele alınan tipler ak-kara karşıtlığıyla işlenmiştir. Kişiler tek yönlüdür.
    DİL VE ANLATIM: Dil olayın anlatıldığı yerde yalın, betimlemeler yapılırken süslüdür. Betimlemeler olayın akışı kesilerek verilmiştir. Düşünceyle ilgisi olmayan gereksiz sözcükler kullanılmıştır. Dil yabancı kökenli sözcüklerle doludur. Yazarlar kişiliklerini eserlerine yansıtmıştır.
    TEKNİK: Rastlantılara çok fazla yer verilmiştir. Teknik yönden kusurludur. Batının romantik romanı taklit edilmiştir. Öykü ve romanda öncülük çeviri yoluyla başlamıştır.
    TANZİMAT***8217;TA TİYATRO
    ***61692; Şinasi batı tekniğine uygun Şair Evlenmesi***8217;ni yazdı. (töre komedyası)
    ***61692; Bunu Namık Kemal***8217;in Vatan Yahut Silistre***8217;si izledi.
    ***61692; Ahmet Vefik çeviriler yapmıştır.


    TANZİMATTA GAZETECİLİK
    Bu dönemde gazetecilik çalışmaları edebiyatla iç içedir. Çünkü dönemin önde gelen sanatçıları basın dünyasına karıştıkları gibi, gazeteler halkla daha çabuk buluştuğundan ilk edebiyat yazıları gazetelerde yayımlanmıştır.
    Tanzimat döneminde hem gazete çıkarmış hem de edebiyat yazılarını gazetelerde yayımlamış yazarlar arasında Şinasi, Ziya Paşa, Namık Kemal, Ali Suavi Ahmet Mithat, Şemsettin Sami vardır.

Sayfayı Paylaş