tarih

Konu 'Tarih - İnkılap Tarihi 10. Sınıf' bölümünde baranım tarafından paylaşıldı.

  1. baranım

    baranım Üye

    Katılım:
    25 Ekim 2009
    Mesajlar:
    1
    Beğenileri:
    0
    Ödül Puanları:
    0

    lonca sistemi
  2. a_y_t_ü_l

    a_y_t_ü_l Üye

    Katılım:
    30 Mayıs 2009
    Mesajlar:
    1.292
    Beğenileri:
    534
    Ödül Puanları:
    0
    LONCA


    Geleneksel toplumlarda iş hayatım ve iş ilişkilerini düzenleyen ve bu arada denet-

    leyen mesleki bir örgütlenmedir. İtalyan*ca logğa kelimesinden türeyen lonca teri*mi, Osmanlılarda oda olarak geçmekte*dir. Aslında "esnaf teşkilatı" olarak ifade edilebilecek olan örgütlenme biçimi, aynı meslekten kişilerin, bir pîr'in etrafında ör*gütlenen dernekleri veya birlikleridir. Bu tür teşkilatların varlığı VII. veya VÜI.yüz-yıllara kadar geri götürülebilmektedir.

    Türklerin oluşturdukları meslekî birlik*ler, gedik adı verilen ve belirli bir meslek dalında çalışan sanat dallarından oluş*maktaydı. Lonca veya esnaf derneği, aynı sanatı yapan ve aynı yerde oturan, arala*rında sıkı bir üretim ve satış dayanışması bulunan zanaatkarların teşkil ettiği bir bir*liktir. Türk toplumunda bu sistemin "Ahi*lik" denilen bir tarikat hayatıyla dinî bir mahiyet taşıdığı görülmektedir. Her mes*lek ve zanaatın bu kapalı sistem içerisin*de Fütiivvetnâmeler ile bir düzene bağlan*dığını görüyoruz. "Fütüvvet", kardeşleri*ne iyi davranmak ve onların yardımlarına koşmak; kulluk edeplerini koruyarak hal*kın ihtiyaçlarını karşılamaktır. Selçuklu esnaf birliklerinde rastlanan meslekî ahla*kın dayanışmacı ve başkasını gözeten nite*likte olması, fütüvvetin esnaf üzerindeki etkisinin bir belirtisidir.

    Ülkenin dört bir yanma yayılmış bulu*nan esnaf birlikleri, hemen hemen aynı yapıya sahip olduklan gibi, birbirleriyle de sıkı bir irtibat halindeydiler. Bu sağ*lam teşkilat, İçten ve dıştan örgülü iktisa*dî birimler halinde, maarif ve terbiye mer*kezleri olarak Osmanlı sosyal yapısının te*melini teşkil etmekteydiler. İşletmelerde*ki her çırak, ona mesleğin sırlarını ve der*neğin geleneklerini öğreten ve ehliyet ka*zandığı zaman da ona "kefil" olan bir usta*nın yanında çalışırdı. Titizlikle yürütülen ve uzun yıllar süren yetişme sürecinden

    sonra aday, derneğe alınmaya hazır bir hale gelince, babası derneğin şeyhine baş*vurur, o da adayın buna hazır olduğuna inanıyorsa, ustaları dernek odasına davet ederdi. Çırak, el sanatının birkaç örneği*ni zanaatkarlardan meydana gelen bir meclise sunar. Bu imtihanı geçerse, der*neğe kabul edildiği gün, bunlar gümüş bir tepsi içinde teşhir edilirdi. Merasim duası okunduktan sonra, ustası çırağı takdim eder; ****kanlı lonca şeyhinin önünde diz çöküp onun elini Öperdi. Şeyh elini gen*cin omuzuna koyup dinine ve derneğin ku-rallarına saygı göstermesi uyarısında bulu*nurdu.

    Osmanlı toplumundaki lonca sistemi, Avrupadakindenbirçokbakımdan farklıy*dı. Lonca, ekonomik bir birim olmanın ötesinde, sosyal bir fonksiyona da sahipti. Gerek usta ve kalfa ile çırak arasındaki İlişki, gerekse ticari faaliyetlerde rol oyna*yan ahlâk unsuru, değişik bir kurum orta*ya çıkarmıştı. Dikkati çeken husus, dinî ve ahlâkî İlkelerin sistemin bütününe ya*yılmış olmasıdır.

    Esnaf derneklernin yetki ve nüfuzlarına kimse karışamazdı. Bir anlamda otoma*tik bir idareleri vardı. Dolayısıyla devlet politikasının değişmesinden etkilenmez*lerdi. Ahi birliklerinin Anadolu'nun İs*lâmlaşması konusunda çok büyük rolleri olmuş, Osmanlıların bir uç beyliğinden bir devlet haline gelmesinde Ahiler bü*yük katkılarda bulunmuştur.

    Esnaf birliklerinde işsizliğe ve fazla üre*timden doğan bunalımlara neden olma*mak için esnaf, üretim araçlarını ve imal edilecek eşya sayısını sınırlamıştı. îslami-yetin iktisada ait prensiplerinin uygulandı*ğı bu teşkilat, pek çok iktisadi bunalımın ortaya çıkmasına engel olmuştur. Esnaf dernekleri, ihtiyacı olanlara, dul ve yetimlere yardım etmek, ortaklaşa verilecek vergileri toplamak, yardım sandıklarını geliştirmek, ordunun ihtiyaçlarını karşıla*mak ve gerektiğinde savaşa katılmak gibi çeşitli işleri de yüklenmişlerdir.

    Alıntıdır..

Sayfayı Paylaş