TBMM karşıtı isyanlar

Konu 'Tarih - İnkılap Tarihi Ders Notları' bölümünde tömbk tarafından paylaşıldı.

  1. tömbk

    tömbk Üye

    Katılım:
    17 Kasım 2008
    Mesajlar:
    84
    Beğenileri:
    66
    Ödül Puanları:
    0

    TBMM’YE KARŞI TEPKİLER
    Damat Ferit Paşa Hükümeti Şeyhülislam Dürrizade Abdullah Efendi’den aldığı fetva ile Kuva-yı Milliyecileri vatan haini ilan etmiş, Mustafa Kemal ve arkadaşlarını idama mahkûm etmiştir. (Halkın dini duyguları TBMM aleyhine kullanılmaya çalışılmıştır.)
    Kuva-yı Milliye’ye karşı “Kuva-yı İnzibatiye” ‘yi kurmuş, TBMM karşıtı isyanları desteklemişlerdir.



    TBMM KARŞITI İSYANLAR
    Bu isyanlar:
    • Damat Ferit Paşa’nın Milli Mücadele karşıtı tutumu,
    • İngilizlerin Boğazları hâkimiyet altında tutmak istemesi,
    • Azınlıkların bağımsız olma çabaları,
    • Mandacılık fikrinin benimsenmesi,
    • Bazı Kuva-yı Milliyecilerin disiplinsizliği ve düzenli orduya katılmak istememesi,
    • Kişisel çıkarlar gibi sebeplerle ortaya çıkmıştır.

    A)İstanbul Hükümeti Tarafından Çıkarılanlar
    1-Ahmet Anzavur İsyanı:
    Adapazarı-Manyas-Gönen bölgesinde Ahmet Anzavur tarafından çıkarılmıştır.
    Kuva-yı Milliye komutanı Çerkez Ethem tarafından bastırılmıştır.
    2-Kuva-yı İnzibatiye(Hilafet Ordusu):
    Boğazları elinde tutmak isteyen İngilizlerin de desteğiyle Kuva-yı Milliye’ye karşı kurulmuş, İzmit ve çevresinde etkili olmuştur.
    Ali Fuat Paşa tarafından bastırılmıştır.

    B)İstanbul Hükümeti ve İtilaf Devletlerinin Birlikte Çıkardığı İsyanlar
    Amacı işgalleri kolaylaştırmak ve milli mücadeleyi zayıflatmaktır.
    1-Bolu, Düzce, Hendek, Adapazarı Ayaklanmaları:
    Ali Fuat Paşa ve Refet Bele’ye bağlı Kuva-yı Milliye birlikleri tarafından bastırılmıştır.
    2-Yozgat Ayaklanması:
    Çapanoğulları aşiretinin çıkardığı bu isyan Çerkez Ethem tarafından bastırılmıştır.
    3-Afyon Ayaklanması:
    İsyanı çıkaran Çopur Musa Kuva-yı Milliye birliklerine yenilince Yunanlılara sığınmıştır.
    4-Konya Ayaklanması:
    İsyancı ****baş Mehmet yenilmiş ve Fransızlara sığınmıştır.
    5-Milli Aşireti Ayaklanması: Urfa
    6-Ali Batı Ayaklanması: Mardin
    7-Koçkiri Ayaklanması: Erzincan
    8-Şeyh Eşref Ayaklanması: Bayburt
    Bu isyanlar TBMM kuvvetleri tarafından bastırılmıştır.

    C)Azınlıkların Çıkardığı İsyanlar
    1-Adana ve çevresinde Ermeni İntikam Alayları’nın Fransızlarla işbirliği yaparak çıkardığı isyanlar, bölge halkının kurduğu Kuva-yı Milliye birlikleri tarafından bastırılmıştır.
    2-TBMM’yi en çok uğraştıran isyan Rumlar tarafından D.Karadeniz’de çıkarılmış, Şubat 1923’te bastırılmıştır.

    D)Kuva-yı Milliye Liderleri Tarafından Çıkarılan İsyanlar
    Düzenli orduya katılmayı reddeden Kuva-yı Milliye liderlerinden;
    1-Çerkez Ethem
    2-Demirci Mehmet Efe tarafından çıkarılmıştır.
    I.İnönü Savaşı’ndan sonra düzenli ordu birlikleri tarafından bastırılmışlardır.

    İsyanların Sonuçları
    1-Bu isyanlar Yunan işgalinin yayılmasını kolaylaştırmıştır.
    2- Milli Mücadele’nin başarısını geciktirmiş
    3-Bastırılmaları TBMM otoritesinin güçlenmesini sağlamıştır.


    TBMM’nin Ayaklanmalara Karşı Aldığı Önlemler
    1) “Hıyanet-i Vataniye Kanunu” çıkarıldı(29 Nisan 1920). TBMM karşıtları vatan haini ilan edildi.
    2) İstiklal Mahkemeleri kuruldu(11 Eylül 1920). Milli Mücadele karşıtları yargılandı. (Üyelerinin milletvekilleri arasından seçilmesi TBMM’nin yargı yetkisini de kullandığını göstermektedir.)
    3)İstanbul ile resmi haberleşme kesildi.
    4)Düzenli orduya geçiş hızlandırıldı.
    5)Ankara müftüsü Rıfat Börekçi’den Milli Mücadeleyi destekleyen fetva alındı.(Psikolojik savaş)
    kelebekk bunu beğendi.

Sayfayı Paylaş