Türk Edebiyatı

Konu 'Edebiyat 10.Sınıf' bölümünde meryemyazıcı tarafından paylaşıldı.

  1. meryemyazıcı

    meryemyazıcı Üye

    Katılım:
    16 Nisan 2010
    Mesajlar:
    19
    Beğenileri:
    10
    Ödül Puanları:
    0

    Arkadaşlar
    Ders kitabımız bu sene yeniden basıldığı için forumda cevaplar yok .Varsada ben bulamadım :) Yapamayanlar için sayfa 41-45 arası cevapları veriyorum :)

    3- Yazılı Edebiyat (Köktürk Yazıtları, Uygur Metinleri)
    HAZIRLIK
    1.Yazının kullanılması bize ne gibi kolaylıklar sağlamıştır, tartışınız. Sonuçları maddeler hâlin*de yazarak sınıf panosuna asınız
    Bilgilerin unutulmasını önlemiştir.
    Geçmişi geleceğe taşımıştır.
    Kültürün taşıyıcılığını yapmıştır.
    Birbirimizi daha iyi anlamamızı sağlamıştır.
    Teknolojik gelişmelerin önünü açmıştır.
    Bilgilerin çabuk öğrenilmesini sağlamıştır.

    2.Köktürk Yazıtları'yla ilgili bir sunum hazırlayınız ve bunu sınıfta gösteriniz.
    EK BİLGİ(GÖKTÜRK YAZITLARIYLA İLGİLİ BU VİDEOLARI MUTLAKA İZLEMELİSİNİZ.)

    3.Köktürk Yazıtları'yla bulunduğu yeri ve yazıların özelliklerini araştırınız.
    Türk yazılı edebiyatının ilk örnekleri Orhun Yazıtları’dır. Orhun Yazıtları, Göktürk İmparatorluğu'nun ünlü hükümdarı Bilge Kağan devrinden kalma üç adet yazılı dikilitaştır. Moğolistan'ın kuzeyinde, Baykal gölünün güneyinde, Orhun ırmağı vadisindeki Koşo Saydam gölü yakınlarındadır.
    EK BİLGİ:
    GÖKTÜRK (ORHUN) YAZITLARININ ÖZELLİKLERİ
    ü Türklerin bulunan ilk yazılı metinleridir.
    ü Bu metinler doğu Göktürklerin tarihine ışık tutar.
    ü Söylev türünde yazılmıştır.
    ü Kitabelerde oldukça gelişmiş ve işlenmiş bir dil kullanılmıştır.
    ü Türk dilinin gelişmişlik düzeyine ilişkin etraflı bilgiler edinilebilir.
    ü Hem dinî hem de din dışı konular işlenmiştir.
    ü Tarih, coğrafya ve edebiyata kaynak olacak niteliktedir.
    ü Türk tarihini, toplumun yaşam biçimini, dünyaya bakış tarzını ortaya koyar.
    ü Kitabelerde idarecilerin ve sultanların halkı aydınlatması, yaptıklarının hesabını halka vermesi söz konusudur.
    ü Kitabeleri 1893’te Wilhelm Thomsen okumuştur.
    ü Bir yüzleri Göktürk alfabesiyle, diğer yüzleri Çince yazılmıştır.

    Kül Tigin Abidesi
    (Güney yüzü) Günümüz Türkçesiyle
    (1) Tanrı gibi gökte olmuş Türk Bilge Kağanı, bu zamanda oturdum. Sözümü tamamıyla işit. Bilhassa küçük kardeş yeğenim, oğlum, bütün soyum, milletim, güneydeki Şadpıt beğleri, kuzeydeki Tarkat, Buyruk beyleri, Otuz Tatar...
    (2)Dokuz Oğuz beyleri milleti! Bu sözümü iyice işit, adamakıllı dinle: Doğuda gün doğusuna, güneyde gün ortasına, batıda gün batısına, kuzeyde gece ortasına kadar, onun içindeki millet hep bana tabidir.
    (3)Bunca milleti hep düzene soktum. O şimdi kötü değildir. Türk kağanı Ötüken ormanında otur*sa ilde sıkıntı yoktur. Doğuda Şantung Ovası'na kadar ordu sevk ettim, Tibet'e ulaşmama az kaldı. Güneyde Dokuz Ersin'e kadar ordu sevk ettim, Tibet'e ulaşmama az kaldı. Batıda İnci Nehri'ni geçerek
    (4)Demir Kapı'ya kadar ordu sevk ettim. Kuzeyde Yir Bayırku yerine kadar ordu sevk ettim. Bunca yere kadar yürüttüm. Ötüken ormanından daha iyisi hiç yokmuş. İl tutacak yer Ötüken ormanı imiş. Bu yerde oturup Çin milleti ile
    (5)anlaştım. Altını, gümüşü, ipeği ipekliyi sıkıntısız öylece veriyor. Çin milletinin sözü tatlı, ipek kumaşı yumuşak imiş. Tatlı sözle, yumuşak ipek kumaşla aldatıp uzak milleti öylece yaklaştırırmış. Yaklaştırıp konduktan sonra, kötü şeyleri o zaman düşünürmüş.
    (6)İyi bilgili insanı, iyi cesur insanı yürütmezmiş. Bir insan yanılsa kabilesi, milleti, akrabasına kadar barındırmazmış. Tatlı sözüne, yumuşak ipek kumaşına aldanıp çok çok, Türk milleti, öldün; Türk mil*leti, öleceksin!
    (7)Güneyde Çoğay ormanına, Tögültün Ovası'na konayım dersen Türk milleti, öleceksin. Orda kötü kişi şöyle öğretiyormuş: uzak ise kötü mal verir, yakın ise iyi mal verir deyip öyle öğretiyormuş. Bilgi bilmez kişi o sözü alıp, yakına gidip, çok insan öldün!
    (8)O yere doğru gidersen Türk milleti öleceksin! Ötüken yerinde oturup kervan, kafile gönderirsen hiçbir sıkıntın yoktur. Ötüken ormanında oturursan ebediyen il tutarak oturacaksın. Türk milleti, tok*luğun kıymetini bilmezsin. Açlık, tokluk düşünmezsin. Bir doysan açlığı düşünmezsin.
    (9) Öyle olduğun için, seni beslemiş olan Kağan'ının sözünü almadan her yere gittin. Hep orda mahvoldun, yok edildin. Orda, geri kalanınla her yere hep zayıflayarak, ölerek yürüyordun. Tanrı buyurduğu için, kendim devletli olduğum için, kağan oturdum.
    (10) Kağan oturup aç, fakir milleti hep toplattım. Fakir milleti zengin kıldım. Az milleti çok kıldım. Yoksa bu sözümde yalan var mı? Türk beyleri, milleti, bunu işittin! Türk milletini toplayıp il tutacağını burda vurdum.
    (11) Yanılıp öleceğini yine burda vurdum. Her ne sözüm varsa ebedî taşa vurdum. Ona bakarak bilin. Şimdiki Türk milleti, beyleri, bu zamanda itaat eden beyler olarak mı yanılacak*sınız? Ben ebedî taş yontturdum.. Çin kağanından re*simci getirdim, resimlettim. Benim sözümü kırmadı.
    (12) Çin kağanı maiyetindeki resimciyi gönder*di. Ona bambaşka türbe yaptırdım. İçine dışına bambaşka resim vurdurdum. Aş yontturdum. Gönüldeki sözümü vurdurdum... On Ok oğluna, yabancına kadar bunu görüp bilin.
    (13) Ebedî taş yontturdum... İl ise şöyle daha erişilir yerde ise işte öyle erişilir yerde ebedî taş yont*turdum, yazdırdım. Onu görüp öyle bilin.
    1.ETKİNLİK
    a. Okuduğunuz metin parçasının dil ve anlatım özelliklerini belirleyerek aşağıdaki bölüme yazınız.
    Metinin yazıldığı döneme göre oldukça sade bir dili vardır. Metin kısa ve özlü bir anlatımla sahiptir. Sağlam ve ilgi çekici bir üslubu vardır. Metinin anlatımında söylev havası hâkimdir.
    b. Metin; dil, anlatım, tema, duyuş ve zevk bakımından eski Türklerin özelliklerini yansıtıyor mu? Metinde döneme özgü bu özelliklere nasıl yer veriliyor? Düşüncelerinizi belirtiniz.
    Eski Türkler tek tanrılı bir dine inanıyorlardı. Yaptıkları her işte hesap verme duyguları vardı. Bu metinde de hükümdar halkına hesap vermektedir. Halkı için neler yaptığını anlatmaktadır.
    2. Etkinlik
    a. Okuduğunuz metin parçasında Köktürklere ait özellikleri tespit ederek aşağıdaki kavram haritasına yazınız.
    1. Avcılık yaparlar.
    2. Altını, gümüşü ve ipeği işlemesini biliyor.
    3. Savaşçı bir millettir.
    4. Bilgili insanlardır.
    5. Yaptıkları her işte hesap verirler.
    6. Fakirlere yardım yaparlar.
    7. Hakanlarının söylerine sadıktırlar.
    8. Tek tanrılı bir dine inanmaktadırlar.
    9. Çinlilerle ilişki içindedirler.
    10. Yazıyı kullanmasını biliyorlar.
    b. Türklere ait yazılı kaynakların en önemlileri hangileridir? Bu önem neden kaynaklanmak*tadır? Niçin? Düşüncelerinizi belirtiniz.
    Yazıtların üçü çok önemlidir. Çünkü Yazıtlar Türk dili, tarihi, edebiyatı, sanatı, töresi hakkında önemli bilgiler vermektedirler. Türk ve Türkçe adı, ilk kez Doğu Göktürkler dönemine ait bu yazıtlarda geçmektedir. İki taştan oluşan Tonyukuk 720, Kültigin 732, Bilge Kağan 735 yılında dikilmiştir. Kültigin yazıtı, Bilge Kağan'ın ağzından yazılmıştır. Kültigin, Bilge Kağan'ın kardeşi, Tonyukuk ise veziridir. Anıtların olduğu yerde yalnızca dikilitaşlar değil, yüzlerce heykel, balbal, şehir harabeleri, taş yollar, su kanalları, koç ve kaplumbağa heykelleri, sunak taşları bulunmuştur.
    KÜLTİGİN ANITI
    3,35 metre yükseklikte, kireçtaşından yapılmış ve dört cephelidir. Doğu-batı cephelerinin genişliği aşağıda 132, yukarıda 122 santimetredir. Kuzey-güney cepheleri de aşağıda 46, yukarıda 44 santimetredir. Üst kısım kemer şeklinde ve yukarıda beş kenarlı olarak bitmektedir. Anıttaki satırların uzunluğu 235 santimetredir. Yazıtın doğu yüzünde 40; güney ve kuzey yüzlerinde 13'er satır Göktürk harfli Türkçe metin vardır. Batı yüzünde ise, devrin Tang İmparatoru'nun Kültigin'in ölümü dolayısıyla gönderdiği Çince mesajına yer verilmiştir. Batı yüzde Çince yazılar dışında yazıta sonradan eklenmiş Göktürk harfli iki satır bulunmaktadır. Yazıtın kuzeydoğu, güneydoğu, güneybatı yüzlerinde de Göktürk harfli Türkçe metinler mevcuttur. Kültigin yazıtında Göktürk tarihine ait olaylar, Bilge Kağan'ın ağzından nakledilerek birlik, bütünlük mesajı verilir. Yazıtın doğu, kuzey ve güney yüzlerinin yazıcısı, Yollug Tigin, batı yüzünün yazıcısı ise, Tang İmparatoru Hiuan Tsong'ın yeğeni Çang Sengün'dür. Kültigin yazıtının doğu yüzünde, bütün Türk boylarının ortak damgası olduğu sanılan dağ keçisi damgasına; doğuya ve batıya bakan "tepelik" kısımlarında ise, kurttan süt emen çocuk tasvirlerine yer verilmiştir. Yazıt, geçen yaklaşık 1300 yıllık süreç içinde önemli ölçüde tahrip olmuştur. Zira yazıtın doğu ile kuzey yüzlerini birleştiren kısım yıldırım düşmesi sonucunda parçalanmıştır. Orijinalinde kaplumbağa kaide üzerinde bulunan yazıt, bu kaidenin de parçalanması üzerine 1911 yılında, sunak taşından kesilen granit bir blok üzerine oturtulmuştur.
    BİLGE KAĞAN ANITI
    Kültigin Anıtının bir kilometre uzağındadır. 734 yılında ölen Bilge Kağan adına oğlu Tenri Kağan tarafından yaptırılan bu anıt 735 yılında dikilmiştir. Yazıtta Bilge Kağan'ın ağzından devletin nasıl büyüdüğü anlatılmakta ve Kültigin'in ölümünden sonraki olaylar ilave edilmektedir. Ayrıca kağanın konuşmasından başka yeğeni Yuluğ Tigin'in kayıtları da yer almaktadır. Yaklaşık 3,75 metre yüksekliğinde olan yazıt, dört cephelidir. Yazıtın doğu yüzünde 41, kuzey ve güney yüzlerinde 15'er satır Göktürk harfli Türkçe metin bulunmaktadır. Batı yüzünde ise, Çince bir metne yer verilmiştir. Batı yüzün tepelik kısmının ortalarına da Göktürk harfli Türkçe manzum metin yazılmıştır. Yazıtın güneydoğu, güneybatı ve batı yüzlerinde de Göktürk harfli Türkçe küçük metinler bulunmaktadır. Yazıtta olayları nakleden, öğütler veren Bilge Kağan'dır. Yazıta Kültigin'in ölümünden sonraki olaylar da ilave edilmiştir.

    BİLGE KAĞAN-GÖKTÜRK YAZITLARI
    TONYUKUK ANITI
    Tonyukuk anıtı dört cepheli iki dikilitaş halindedir. Yazılar, diğer taşlara göre daha silik durumdadır. Tonyukuk, Bilge Kağan'ın babası İlteriş Kağan'ın amcası Kapgan Kağan'ın ve Bilge Kağan'ın baş veziri idi. Bu anıtı ihtiyarlık devrinde kendisi diktirmiştir ve yazılar da kendisine aittir. Taşlarda Göktürklerin Çin esaretinden nasıl kurtulduğu, kurtuluş savaşının nasıl yapıldığı ve Tonyukuk'un neler yaptığı anlatılır. Birinci yazıt, 243 cm; ikinci yazıt ise, 217 cm yüksekliğindedir. Birinci yazıtta 35, ikinci yazıtta 27 satır Göktürk harfli Türkçe metin bulunmaktadır.
    Göktürk Yazıtları’nda, Göktürk tarihi konu edinilir. Devletin güçsüzleşmesi, Türk ulusunun bağımsızlığını yitirip Çin egemenliği altına girmesi, sonra yeniden güçlenmesiyle ilgili gelişmeler ve bunların nedenleri üzerine durulur. Bu tarihi olayların anlatımında kullanılan Türkçe, oldukça gelişmiş bir kültür dili olarak karşımıza çıkmaktadır.
    Göktürk Yazıtları üzerine Şemseddin Sami, Hüseyin Namık Orkun, Nihal Atsız, Muharrem Ergin gibi Türkologlar çalışma yapmıştır.
    3. Etkinlik
    a. Köktürk Yazıtları'ndaki tarihî ve siyasi olayların tarih kitaplarında nasıl anlatıldığını belirtiniz.
    b. Köktürk Yazıtları'nın Türk tarihi açısından önemini açıklayınız.
    Türklerin bilinen ilk yazılı belgeleri oldukları için bu yazıtlar çok önemlidir.
    c. Köktürk Yazıtları'ndaki temel düşünce nedir? Köktürk Yazıtları'nın hangi konuları içerdiğini yorumlayınız.
    Bu yazıtlardaki temel düşünce halka hesap verme düşüncesidir. Bu yazıtlar hesap verme, düşmandan korunma, tedbir alma, birlikte yaşama, geleceğe mesaj verme gibi konular üzerinde durmaktadır.
    ANLAMA VE YORUMLAMA
    4. Etkinlik
    a. Aşağıda İslamiyet öncesi yazılı Türk edebiyatına ait ilk alfabe ve metin örnekleri verilmiştir. Metinlerden hareketle yazılı dönemin eserlerini gruplandırarak aşağıdaki bölüme yazınız.
    1. Metin
    Latin Alfabesiyle Yazılmış Köktürkçe Metin
    Tengri teg Tengride bolmış Türk Bilge Kagan bu ödke olurtum. Sabımın tüketi eşidgil. ülayu ini yigünüm oglanım biriki oguşum budunum biriye şadpıt begler yırıya tarkat buyruk begler Otuz (Tatar...)
    Latin Alfabesiyle Yazılmış Türkiye Türkçesi Metni
    Tanrı gibi gökte olmuş Türk Bilge Kağanı, bu zamanda oturdum. Sözümü tamamıyla işit. Bilhassa
    küçük kardeş yeğenim, oğlum, bütün soyum, milletim, güneydeki şadpıt beğleri, kuzeydeki tarkat,
    buyruk beyleri, Otuz Tatar
    Köktürk Alfabesiyle Yazılmış Köktürkçe Metin
    2. Metin
    Latin Alfabesiyle Yazılmış Uygurca Metin
    Bu buyan edgü kılınç - nıng tüş – inte burkan kutın bulup men kamala anantaşiri kininte bud ködürmeçe tınlıglar oglarınga bulturayın nırvanıg ang üslünçü - sinte
    Latin Alfabesiyle Yazılmış Türkiye Türkçesi Metni
    Bu iyilik ve iyi amelin karşılığında burkan saadetini bulup ben Kamala Ananta-Şri sonunda ayakta dolaşan canlıların oğlanlarına tam göçerken nirvanayı buldurayım.
    Uygur Alfabesiyle Yazılmış Uygurca Metin

    a) Edebî metinler
    b) Dinî metinler
    b. Yukarıdaki Uygur dönemine ait metnin içeriğini belirtiniz.
    Uygur dönemine ait metinler dini içerikli metinlerdir
    c. Araştırmalarınızdan faydalanarak yazılı belgelerin bulundukları yerleri ve yazıların özelliklerini açıklayınız.
    Orhun Yazıtları'nı ilk kez 1889 yılında Rus tarihçi Yardintsev bulmuştur. 1890'da bir Fin heyeti, 1891'de de bir Rus heyeti burada incelemelerde bulunmuştur. Bu heyetler yazıları çözememişlerdir. Fakat 1893 yılında Danimarkalı bilgin Wilhelm Thomsen, 38 harfli alfabeyi çözerek yazıtları okumayı başarmıştır. Alfabenin dördü sesli, otuz dördü sessiz harften oluşur. Yazıda harfler birbirine birleştirilmez, kelimeler de birbirlerinden iki nokta konularak ayrılır. Sağdan sola ve yukarıdan aşağıya yazılır. Orhun Yazıtlarında yazılar yukarıdan aşağıya yazılmış ve sağdan sola doğru istiflenmiştir.
    5. Etkinlik
    İncelediğiniz metinlerden hareketle döneme özgü hangi özelliklerin esere yansıdığını örnekler vererek açıklayınız.
    Dini inançlar, ilişki içinde olunan ülkeler, kullanılan dilin özellikleri, kullanılan alfabeleri eserlerde görmek mümkündür.
    6. Etkinlik
    a. İki gruba ayrılınız. Birinci grup; Köktürk Yazıtları'nı günümüze göre, ikinci grup ise yazıldığı döneme göre değerlendirsin.
    b. Yazıtlardaki yaşam mücadelesini, hâkimiyet isteğini ve birlikte yaşama arzusunu tartışınız. Sonuçları sözlü olarak ifade ediniz.
    DEĞERLENDİRME
    a. Aşağıda boş bırakılan yerlere uygun sözcükler getiriniz.
    TONYUKUK, KÜLTİĞİN VE BİLGE KAĞAN adına dikilen Köktürk
    Yazıtları 720-734 yılları arasında yazılmıştır.
    b. Aşağıdaki bilgilerin başına doğru ise "D", yanlış ise "Y" yazınız.
    (Y) Türk edebiyatının ilk yazılı metinleri Uygurca ile yazılmıştır.
    (D) İslamiyet öncesi yazılı Türk edebiyatı iki gruba ayrılır.
    (D ) İslamiyet öncesi yazılı Türk edebiyatı metinlerinde döneme ait özellikler vardır.
    (Y) Köktürk Yazıtları dinî ve sosyal içerikli metinlerdir.
    c. Aşağıdaki çoktan seçmeli soruyu ce*vaplayınız.
    1. Köktürk Yazıtları'yla ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?
    A) Uygur Devleti'yle Köktürk Devleti'nin Çinlilere karşı verdiği mücadele anlatılır.
    B) Yazıtlarda edebî bir dil kullanılmıştır.
    C) Köktürk Devleti'nin tarihine ışık tutar.
    D) Köktürk alfabesi ile yazılmıştır.
    E) Köktürk Yazıtları, Tonyukuk, Kül Tigin ve Bilge Kağan adına dikilmiştir.
    ÜNİTE SONU DEĞERLENDİRMESİ
    a. Destanların oluşum aşamalarıyla ilgili aşağıdaki boş bırakılan yerleri uygun sözcüklerle doldurunuz.
    1. Aşama: Halkı derinden etkileyen bir OLAYIN yaşanması,
    2.Aşama: Bu felakete karşı koyan ve halkı kur*taran bir KAHRAMANIN ortaya çıkması,
    3.Aşama: Toplum belleğinde derin izler bırakan bu olay ve kahramanların destani öykülerinin HALK tarafından parçalar (epizotlar) hâlinde sözlü olarak söylenip yayılması,
    4. Aşama: Güçlü bir şairin çıkıp bu uzun öyküleri MANZUM OLARAK yeniden yazması.
    b. Aşağıdaki bilgilerin başına doğru ise "D", yanlış ise "Y" yazınız.
    (D ) Sözlü edebiyatta "tabiat, kahramanlık, savaş, yurt sevgisi, ahlak, dinî inanışlar" gibi ko*nular ele alınmıştır.
    ( Y) İslamiyet Öncesi Türk Edebiyatında söz*lü gelenek ve kültür hâkim değildir.
    ( D) İslamiyet Öncesi Türk Edebiyatında şiir*lerde eski Türklerin yaşayış, inanış, gelenek ve göreneklerinin yansıması görülür.
    c. Aşağıdaki çoktan seçmeli soruları ce*vaplayınız.
    1. İslamiyet Öncesi Türk Edebiyatı nazım şekillerinden olan ve ölen kişilerin ardın*dan söylenen, onun iyiliklerini ve erdem*lerini dile getiren şiirler aşağıdakilerden hangisidir?
    A) Destan B) Sagu C) Sav D) Koşuk E) Mersiye
    2. Aşağıdakilerden hangisi İslamiyet’in ka*bulünden önceki döneme ait Türk edebi*yatı ürünlerinden biri değildir?
    A) Sav B) Sagu C) Destan Koşma E) Koşuk
    3. Aşağıdaki tarihî kişilerden hangisi ile destan kahramanı Oğuz Kağan arasında bir benzerlikten söz edilebilir?
    A) Atilla B) Mete C) İlteriş Kağan D) Kül Tigin E) Bilge Kağan
    benqiSu bunu beğendi.
  2. burakaslan

    burakaslan Üye

    Katılım:
    24 Kasım 2011
    Mesajlar:
    1
    Beğenileri:
    0
    Ödül Puanları:
    0
    yunus emrenin gel gör beni aşk neyledi ilahisi

Sayfayı Paylaş