Türkçe Sözcüklerin Özellikleri

Konu 'Dil ve Anlatım 9. Sınıf' bölümünde Botubo tarafından paylaşıldı.

  1. Botubo

    Botubo Üye

    Katılım:
    23 Ekim 2011
    Mesajlar:
    7
    Beğenileri:
    0
    Ödül Puanları:
    0

    Arkadaşlar bana Türkçe sözcüklerin özellikleri ve her bir özellik için iki örnek gerekli fakat bir türlü kendi başıma çözemedim. Yardımcı olursanız çok sevinirim, çok teşekkürler şimdiden.

    Not: Gerekli özellikleri buldum, yine de teşekkürler.
  2. elifnur97

    elifnur97 Üye

    Katılım:
    23 Ekim 2011
    Mesajlar:
    11
    Beğenileri:
    3
    Ödül Puanları:
    4
    BİR SÖZCÜĞÜN TÜRKÇE OLUP OLMADIĞINI ANLAMA YOLLARI

    Þ Türkçe sözcüklerde(yansıma sesleri hariç)"f, h, j" ünsüzleri bulunamaz.

    Örnekler :
    Hava jale fakir
    Havuz jandarma faaliyet
    Hale jilet fakülte
    Hayat jüri fanatik
    Günah jimnastik fedai
    Sabah jeolog fare
    Helva jaluzi filiz

    * Yansıma sözcükler bu kuralın dışındadır;

    Fısıltı, fışkırmak, fırt, havlamak,
    Kağan > hakan, Kangı > hangi, Kanı > hani

    Þ Türkçe sözcükler (yansıma sesleri hariç) c, f, h, j, l, m, n, p, r, ş, v, z ünsüzleriyle başlayamaz.

    Örnekler :
    Cadde lavivert parça vakit
    Can laik pamuk vitamin
    Cariye limon palete viran
    Canavar lezzet pencere vişne
    Cirit lüzum pano venüs
    Coğrafya maden radyo vize
    Final madalya rahat votka
    Fotoğraf masa ritim zabıta
    Funda miras ruh zamir
    Hakem mantık rütbe zekâ
    Hallaç narin şahane zavallı
    Hatıra nazar şatafat zehir
    Jelatin nesnel şehit zorba
    Jips nezih şiir züğürt
    Jöle nüfus şüphe zümre

    * Bu kurala uymayan "ne, şişman, ver, var" sözcükleri Türkçe'dir.

    Ver> ber, var >bar, şişman>şişmen sözcüklerin değişimiyle oluşmuştur.

    Þ İlk ve son iki harfi ünsüz olan sözcükler Türkçe değildir.

    Örnekler :
    Fren krisital lüks
    Kral kreş prens
    Tren program lens
    Spor psikoloji feminizm
    Flört staj form
    Prova stopaj faks

    Þ İçinde ikiz ünsüz bulunan sözcükler Türkçe değildir.

    Örnekler :
    Millet mürekkep izzet
    Şiddet hiddet minnet
    Cennet himmet şirret
    Cinnet iffet zillet

    Þ "b, c, d, g" ünsüzleriyle biten sözcükler Türkçe değildir.

    Örnekler :
    Sosyolog monolog hac
    Mirac yad sac

    Þ İki ünlüsü yan yana bulunan sözcükler Türkçe değildir.

    Örnekler :
    Şair vaat şiir
    Kainat şuur cemaat
    Saat kanaat sait
    Ziraat camii fiil

    Þ Büyük ünlü uyumuna uymayan sözcükler Türkçe değildir.

    (Uyarı : -yor, -ken, -ki, -leyin, -mtrak ekleriyle uyumsuz olan Türkçe sözcüklerde ses değişimine uğrayarak büyük ünlü uyumuna ters düşen; anne, kardeş, elma ... gibi Türkçe sözcükler ve bileşik sözcükler hariç.)

    Örnekler :
    Dünya saniye zamir
    Kitap şahit edat
    Mani kâfi faiz

    Þ Küçük ünülü uyumuna uymayan sözcükler Türkçe değildir.

    (Uyarı : -yor ekiyle çekimlenmiş fiillerle; çamur, yağmur, kabuk gibi "i,u" değişimine uğramış Türkçe sözcükler hariç.)

    Örnekler :
    Fotoğraf kitap horoz
    Monolog mahir sismografya
    Lâkin tarih biyolog

    bir de bu var
    * Türkçe sözcüklerde ilk heceden sonra o, ö bulunmaz.

    doktor (Fransızca), horoz (Farsça), atom (Fransızca), aktör (Fransızca), maydanoz (Rumca), tiyatro (İtalyanca), rekor (Fransızca)…

    * Türkçe sözcüklerde uzun ünlü yoktur.

    cezâ (Arapça), fedâ (Arapça), âlem (Arapça), âşık (Arapça)…

    * Türkçe sözcüklerde ince a (â) ünlüsü yoktur.

    kâğıt (Farsça), kâtip (Arapça), rüzgâr (Farsça), hikâye (Arapça)…

    * Türkçe sözcüklerde iki ünlü yan yana gelmez.

    kuaför (Fransızca), seans (Fransızca), saat (Arapça), aile (Arapça), şiir (Arapça), şair (Arapça), kauçuk (Fransızca)…

    * Türkçe sözcüklerde j sesi yoktur.

    pijama (Fransızca), jeton (Fransızca), jilet, jandarma (İtalyanca), jüri (Fransızca)…

    * Türkçe sözcüklerde f sesi yoktur.

    fakir (Arapça), fayton (Fransızca), fırın (Rumca), fasulye (Rumca), fındık (Arapça), fayda (Arapça), fizik (Fransızca), fatura (İtalyanca)…

    * Türkçe sözcüklerde h sesi yoktur.

    hasta (Farsça), haydut (Arapça), hayvan (Arapça), hayat (Arapça), sabah (Arapça), hiza (Arapça), his (Arapça), hür (Arapça), hayal (Arapça)…

    * Türkçe sözcüklerin başında l, r, ğ, c, m, n, v, z ünsüzleri bulunmaz.

    limon (Rumca), lale (Farsça), radyo (Fransızca), roman (Fransızca), rakam (Arapça), cevap (Arapça), cuma (Arapça), moral (Fransızca), mektup (Arapça), numara (İtalyanca), normal (Fransızca), vücut (Arapça), vaat (Arapça), viraj (Fransızca), zeytin (Arapça), zehir (Farsça), zaman (Arapça), zil (Farsça)…

    * Türkçe sözcüklerin başında iki ünsüz bulunmaz.

    Tren (Fransızca), kral (Sırpça), kravat (Fransızca), spiker (Fransızca), spor (Fransızca), plaj (Fransızca), krema (İtalyanca), kredi (Fransızca), plan (Fransızca), prenses (Fransızca)…

    * Türkçe sözcüklerin kökünde aynı iki ünsüz yan yana bulunmaz.

    Millet (Arapça), dükkân (Arapça), bakkal (Arapça), madde (Arapça), sarraf (Arapça), seyyar (Arapça), cadde (Arapça), zerre (Arapça), sıhhat (Arapça)…

    * Türkçe sözcüklerin sonunda b, c, d, g ünsüzleri bulunmaz.

    Katalog (Fransızca), hac (Arapça), kod (Fransızca)…
    Kitap (kitab – Arapça), mektup (mektub – Arapça), dolap (dolab – Arapça), ilaç (ilac – Arapça), talep (taleb – Arapça)…


    Yukarıda öğrendiğimiz kuralları birkaç sözcük üzerinde uygulayalım, incelediğimiz sözcüklerin neden Türkçe olmadığını görelim:

    Jeton sözcüğü Türkçe midir?
    Hayır değildir; çünkü,
    * Büyük ünlü uyumuna uymaz. İlk hecesinde ince ünlü (e) var, sonraki hecede ince ünlü (e, i , ö, ü) gelmesi gerekirken kalın ünlü (o) gelmiş.
    * Küçük ünlü uyumuna uymaz. Düz ünlü (e) bulunan bir heceden sonra, ya düz-geniş ünlü (a, e) ya da dar yuvarlak ünlü (u, ü) gelmesi gerekirken geniş yuvarlak ünlü (o) gelmiş.
    * Türkçe sözcüklerin ilk hecesinden sonra o, ö bulunmaz.
    * Türkçe sözcüklerde j sesi yoktur.
    (Jeton sözcüğü dilimize Fransızcadan geçmiştir.)

    Tiyatro sözcüğü Türkçe midir?
    Hayır değildir; çünkü,
    * Büyük ünlü uyumuna uymaz. İlk hecesinde ince ünlü (i) var, sonraki hecelerde ince ünlü (e, i , ö, ü) gelmesi gerekirken kalın ünlü (a, o) gelmiş.
    * Küçük ünlü uyumuna uymaz. Düz ünlü (a) bulunan bir heceden sonra, ya düz-geniş ünlü (a, e) ya da dar yuvarlak ünlü (u, ü) gelmesi gerekirken geniş yuvarlak ünlü (o) gelmiş.
    * Türkçe sözcüklerin ilk hecesinden sonra o, ö bulunmaz.
    (Tiyatro sözcüğü dilimize İtalyancadan geçmiştir.)

    Millet sözcüğü Türkçe midir?
    Hayır değildir; çünkü,
    * Türkçe sözcüklerin başında m ünsüzü bulunmaz.
    * Türkçe sözcüklerin kökünde aynı iki ünsüz yan yana bulunmaz.
    (Millet sözcüğü dilimize Arapçadan geçmiştir.)

    Fasulye sözcüğü Türkçe midir?
    Hayır değildir; çünkü,
    * Büyük ünlü uyumuna uymaz. Sözcüğün ilk hecesinde kalın ünlü (a) var, sonraki hecelerde de kalın ünlü (a, ı, o, u) olması gerekirken, son hecede ince ünlü (e) kullanılmış.
    * Küçük ünlü uyumuna uymaz. Düz ünlü (a) bulunan bir heceden sonra yine düz ünlü (a, e, ı, i) gelmesi gerekirken yuvarlak ünlü (u) gelmiş.
    * Türkçe sözcüklerde f sesi yoktur.
    (Fasulye sözcüğü dilimize Rumcadan geçmiştir.)

    Limon sözcüğü Türkçe midir?
    Hayır değildir; çünkü,
    * Büyük ünlü uyumuna aykırıdır. Sözcüğün ilk hecesinde ince ünlü (i) var, sonraki hecede de ince ünlü (e, i, ö, ü) olması gerekirken kalın ünlü (o) gelmiş.
    * Küçük ünlü uyumuna aykırıdır. Düz ünlü (i) bulunan heceden sonra yine düz ünlü (a, e, u, ü) gelmesi gerekirken yuvarlak ünlü (o) gelmiş.
    * Türkçe sözcüklerin ilk hecesinden sonra o, ö bulunmaz.
    * Türkçe sözcüklerin başında L bulunmaz.
    (Limon sözcüğü dilimize Rumcadan geçmiştir.)

    Aile sözcüğü Türkçe midir?
    Hayır değildir; çünkü,
    * Büyük ünlü uyumuna uymaz. Sözcüğün ilk hecesinde kalın ünlü (a) var, sonraki hecelerde de kalın ünlü (a, ı, o, u) olması gerekirken, ince ünlü (i, e) gelmiş.
    * Türkçe sözcüklerde iki ünlü yan yana gelmez.
    (Aile sözcüğü dilimize Arapçadan geçmiştir.)

    Âlem sözcüğü Türkçe midir?
    Hayır değildir; çünkü,
    * Büyük ünlü uyumuna uymaz. İlk hecede kalın ünlü (â) var, sonraki hecede de kalın ünlü (a, ı, o, u) olması gerekirken ince ünlü (e) gelmiş.
    * Türkçe sözcüklerde uzun ünlü yoktur.
    (Âlem sözcüğü dilimize Arapçadan geçmiştir.)

    Viraj sözcüğü Türkçe midir?
    Hayır değildir; çünkü,
    * Büyük ünlü uyumuna aykırıdır. Sözcüğün ilk hecesinde ince ünlü (i) var, sonraki hecenin de ince ünlülü (e, i, ö, ü) olması gerekir, fakat kalın ünlü (a) gelmiş.
    * Türkçe sözcüklerin başında v ünsüzü bulunmaz.
    * Türkçe sözcüklerde j sesi yoktur.
    (Viraj sözcüğü dilimize Fransızcadan geçmiştir.)

Sayfayı Paylaş