Türkiye'nin idari bölümleri

Konu 'Coğrafya (Soru-Cevap-Konu Anlatım)' bölümünde karamelek tarafından paylaşıldı.

  1. karamelek

    karamelek Özel Üye Özel Üye

    Katılım:
    26 Ekim 2007
    Mesajlar:
    2.692
    Beğenileri:
    458
    Ödül Puanları:
    36

    İdari bölümler
    Türkiye, idari ve mahalli şartlar göz önünde bulundurularak çeşitli idari bölümlere ayrılmıştır. Merkezi idare kuruluşu bakımından illere, iller ilçelere, ilçeler ise köylere ayrılmıştır. Bunlara Mülki İdare Bölümleri denir. İdari bölümlerin tespitinde coğrafi durumları, ekonomik şartları, kamu hizmetlerinin gerekleri ve ulaşım durumları dikkate alınmaktadır. Türkiye'de en büyük idari birime il adı verilir. Bir il; il merkezi, ilçe merkezleri ve ilçelere bağlı bütün köyleri kapsar. İllerde yönetme ve yürütme görevini, devletin atadığı valiler yerine getirir. Cumhuriyetin ilk yıllarında 63 olan il sayısı, değişen şartlar ve ihtiyaçlara göre bugün 81'e ulaşmıştır. Gelişmiş bir çok ilçe de il olmayı beklemektedir.
    İlden daha küçük idari birimlere ilçe adı verilir. Her il, büyüklüğüne göre çeşitli sayıda ilçelerden oluşur. İlçelerde mülki amire Kaymakam adı verilir. En küçük idari birime ise köy adı verilir. Muhtar tarafından yönetilen köy, yönetim açısından ilçe merkezine bağlıdır.
    Son nüfus sayımına göre Türkiye'de 81 il, 850 ilçe ve 35.000'den fazla köy bulunmaktadır.
    İL
    Tanım
    İl, merkezi idarenin taşra birimlerinin en büyüğüdür; bir memleketin, bir vali tarafından idare edilen bölümlerinden her birine verilen addır. Merkezi idarede kanunların uygulanması, kamu düzeninin korunması ve kamu hizmetlerinin yürütülmesinde yerinden yönetim ilkesinin uygulanmasıdır.Kuruluş esasları kanunla belirtilen kamu tüzel kişisi.(anayasa)
    Kuruluşu
    Kamu hizmetlerinin durumuna, ekonomik şartlara ve coğrafi durumuna göre kurulan,
    1982 Anayasasında İl
    Türkiye, merkezi idare kuruluşu bakımından; coğrafya durumuna, ekonomik şartlara ve kamu hizmetlerinin gereklerine göre, illere; iller de kademe kademe bölümlere ayrılır (mad. 126).
    İl İdaresinin Başı
    İl genel idaresinin başı, validir.
    Ademi Merkezi Yönetimde İllerde Kamu Kurumları
    Bakanlıkların kuruluş kanunlarına göre illerde, lüzumu kadar teşkilat bulundurulur. Bu teşkilattan her birinin başında, il idare şube başkanları vardır. Bu şube başkanlarının emri altında çalışanlar, ilin ikinci derecede memurlarıdır. Başkanlıkları temsil eden şube başkanları valinin emri altında çalışırlar.
    Temsil
    Vali, ilde devletin ve hükumetin temsilcisi ve her bakanın ayrı ayrı her bakımdan mümessili ve bunların idari ve siyasi yürütme vasıtasıdır.(anayasa)
    Sorumluluk
    İlin genel idaresinden her bakana karşı ayrı ayrı sorumludur.(anayasa)
    Valinin tayin ve tesbit ettiği işlerde, yeteri kadar vali muavini bulundurulur. Bunlar valinin olmadığı zamanlarda yerine vekalet ederler. İlin yazı işlerinin düzenlenip yürütülmesinden de sorumludurlar.
    Tevsii Mezuniyet
    İller yetki genişliği esasına dayalı olarak yönetilir.
    İl Özel İdaresi
    Ana madde: İl Özel İdaresi
    il özel idaresi kurulmuştur. İl özel idaresinin vazifeleri arasında, yol, köprü, geçit gibi yerlerin inşaat ve onarım işleri, elektrik, havagazı, su gibi kamu hizmetlerinin işletmeleri, özel sektöre ait fabrika ve tesislerin ruhsat müsaadesi işleri, tarım sektörünün geliştirilmesi gibi sosyal ve ekonomik mahiyetteki hizmetlerin millet faydasına geliştirilmesini sağlayıcı tedbirleri almak ve araştırmak, ilköğretim, mesleki ve teknik okullarla, hastaneleri hizmete açmak, il mallarını kamu yararına kullanmak sayılabilir.
    İl özel idaresinin organları;
    vali,
    il genel meclisi ve
    il daimi encümenidir.
    Vali, Fransa'dan alınan yönetim anlayışına göre adem-i merkezi idarenin mülki taksimata göre bölünmüş en büyük parçası olan il (Vilayet)'in "tevsi-i mezuniyet" "(yetki genişliği") esasına göre en üst idarecisinin adıdır. Vali, Bakanlar Kurulu kararı ve cumhurbaşkanının onayı ile atanır.
    Merkezi idarenin ildeki en büyük temsilcisi konumundadır. Hem merkezi idare temsilcisi konumundadır. Bir Mahalli İdare birimi olan il özel idaresinin başında görev yapar.
    İl genel meclisinin üyeleri, beş yılda bir yapılan seçimlerle vazife alırlar. Valilerin tayini merkezden yapılır. İl genel meclisi, yılda bir defa olmak üzere genel kurul toplantısı yapar. Olağanüstü genel kurul toplantısı yapılabilmesi için İçişleri Bakanlığının izni gerekmektedir. Genel kurulun vazife ve yetkileri arasında, il bütçesini kabul etmek, kurum hizmetleri hakkında kararlar almak, hizmetler için gerekli finansman kaynaklarını tesbit etmek gibi hususlar sayılabilir.
    İl daimi encümeni
    , il genel meclisinin içinden seçilen dört üyeden meydana gelir. Vazife süreleri bir yıldıra İl bütçe tasarısını inceleyerek müzakere etmek, gider cetvellerinin bütçeye uygun olması halinde tasdik etmek, bütçedeki artırma ve eksiltmeleri müzakere etmek, bütçede tesbit edilen finansman kaynakları arasında aktarma yapmak, olağan dışı giderlerin kullanma durumlarını tesbit etmek, il idaresinin hizmetleri ile ilgili mütalaalarını genel meclise bildirmek gibi hususlar, il daimi encümeninin vazifeleri arasında yer almaktadır.
    İl idare kurulu
    , vali veya vali muavininin başkanlığı altında hukuk işleri müdürü, defterdar, bayındırlık, sağlık ve sosyal yardım, tarım, veteriner ile milli eğitim ve kültür müdürlüklerinden meydana gelir. İdari ve istişari nitelikte kararlar almağa yetkili kuruldur.
    Osmanlı idari teşkilatı
    Sultan İkinci Mahmud Han devrinde vilayet, kaza, nahiye olarak hiyerarşik bir yapı şeklinde değiştirilmiş, Cumhuriyet döneminde de aynı esas kabul edilmiştir. Bugün Türkiye'de il idari teşkilatı 81 ile, iller de kaza ve nahiyelere bölünmüştür.
    Bölge İdareleri
    Kamu hizmetlerinin görülmesinde verim ve uyum sağlamak amacıyla birden çok ili içine alan merkezi idare teşkilatı kurulabilir. Bu teşkilatın görev ve yetkileri, kanunla düzenlenir
    İlçe, idarî bakımından mülkî taksimatta ilden sonra gelen yerleşim birimidir.
    KAYMAKAM
    TANIM Kaymakam, ilçenin genel yönetiminden sorumlu olan, devleti ilçede temsil eden, ilçenin en yetkili kamu görevlisidir.
    GÖREVLER Kaymakam görevlerini bağlı olduğu ildeki valinin denetimi altında yürütür. Başlıca görevleri şunlardır: - İlçede yasaların uygulanmasını sağlar, - Valinin emirlerini uygular, - İlçedeki çeşitli kamu kurumlarının çalışmaları arasında düzeni sağlar, - Halkın şikâyetlerini dinler, ihtiyaçlarını saptar ve giderilmesi için gerekli önlemleri alır, - Törenlere başkanlık eder, resmi ziyaretleri kabul eder
    MESLEĞİN GEREKTİRDİĞİ ÖZELLİKLER Kaymakam olmak isteyenlerin;
    • Üst düzeyde akademik yeteneğe sahip, • Sosyal bilimlere ilgili ve bu alanda başarılı, • Başkalarını etkileyebilen, düşüncelerini başkalarına söz ve yazı ile aktarabilen, • İnsanlarla iyi iletişim kurabilen, insanları anlayabilen, • Yeniliklere açık, yaratıcı, • İşleri planlayabilen ve uygulamayı izleyebilen, yönetici özelliklerine sahip İnsanlar olmaları gerekir.
    KÖY
    Köy, mahalli idare teşkilatının en küçük yerleşim yeri, muhtar ile tüzel kişiliğe sahiptir. 5442 sayılı İl İdare Kanunu'na göre yapılan idari teşkilatta köyler, bucak ve kasabalara bağlıdır. Köy kanunu ile merkezi idareyle olan münasebetleri düzenlenmiştir. Bu kanuna göre, nüfusu 2000'den aşağı olan yerler köydür. Köyü, muhtar ve köy ihtiyar meclisi idare eder. Bunlar, seçmenler tarafından beş senede bir seçilir. Köyün öğretmeni ile imamı köy ihtiyar heyetinin tabii üyesidir.
    Türkiye'de kırsal nüfusun yaşadığı yerleşme birimlerinden kırk bine yakını köy kanununun uygulandığı ve köy olarak tarif edilen yerleşme yerleridir. Geriye kalanı 26,000 yerleşim birimi ise, idari yönden köylere bağlı çiftlik, mahalle, oba, mezra, iskele ve istasyon gibi çok az haneli yerleşim yerleridir. Küçük yerleşim yerleri büyüyünce, köy kanunu uygulanmasına girildiğinden, köy adetleri değişmektedir.
    Köy kanununa göre, yabancı uyruklu olanlar köyde mülk edinemezler ve İçişleri Bakanının izni olmadan orada yerleşip oturamazlar.
    Köyleri sınıflandırmak
    Dağ, ova, kıyı, yayla köyleri veya balıkçı, ekinci, hayvancı, bahçeci köyleri gibi.

Sayfayı Paylaş