yer altı sularının olusumu, cesıtlerı ve ozellıklerı

Konu 'Coğrafya 10. Sınıf' bölümünde hilal_9306 tarafından paylaşıldı.

  1. hilal_9306

    hilal_9306 Üye

    Katılım:
    27 Ocak 2009
    Mesajlar:
    10
    Beğenileri:
    0
    Ödül Puanları:
    0

    :)sımdıden tesekkurler :):)konu uzun olursa sevınırım :)acıl yapmam gerek tekrar tesekkur ederım
    Son düzenleyen: Moderatör: 15 Mart 2009
  2. hilal_9306

    hilal_9306 Üye

    Katılım:
    27 Ocak 2009
    Mesajlar:
    10
    Beğenileri:
    0
    Ödül Puanları:
    0
    YER ALTI SULARI VE KAYNAKLAR
    Yağış olarak yeryüzüne düşen sularla, kar ve buz sularının bir bölümü yeraltına sızar. Çeşitli derinliklerde çeşitli şekillerde bulunan bu sulara yer altı suyu denir. Yeraltı sularının oluşabilmesi için gerekli olan en önemli olay yüzeysel suların yeraltına sızmasıdır.suların sızması her yerde aynı değildir. Yeraltı sularının miktarını ve beslenmesini etkileyen etkenler şunlardır ;
    a) Yağış Miktarı : Yağış miktarının fazla olması yeraltı sularının miktarını olumlu yönde etkilemektedir. yağış artışına bağlı olarak yeraltı sularının miktarı artmaktadır.
    b) Yağış türü (Kar yağışları ile beslenme fazla olur.)
    c) Yüzeyin Eğimi : Eğimli yüzeylerde yüzeysel sular akış halinde olacağı için yeraltına sızmalarda azalmalar olur.
    d) Doğal Bitki Örtüsü : Bitki örtüsünün gür olduğu yerlerde sular bitki kökleri tarafından tutulacağı için sularda bir azalma görülür.
    e) Zeminin Geçirimlilik Özelliği : Zeminde geçirimli kayaçların yaygın olması yeraltına sızmayı kolaylaştıracağı için yeraltı sularının miktarında artma olmasına neden olur. Kum, kumtaşı , çakıl, konglomera ,,volkan tüfü gibi taşlar üzerindeki suları emerek bir alttaki tabakaya geçirirler. Suları kolay geçirebilen kayaçlardan oluşan tabakalara geçirimli tabakalar ismi verilir.Kiltaşı, miltaşı , şist ve kömür gibi gözenekleri küçük dokulu taşlar suyu bünyelerinden geçirmezler. Suyu bünyesine geçirmeyen taşlardan oluşan tabakalara geçirimsiz tabakalar adı verilir.
    Yer altı sularının özellikleri ise o yerdeki tabaka yada kayaçların cinsine , suyun bulunduğu yerin derinliklerine ve arazinin jeolojik yapısına göre değişir

    Taban Suyu: Alüvyal ovaların tabanında bulunurlar. Altta geçirimsiz tabaka ile
    sınırlandırılmış geçirimli tabaka üzerinde biriken sulardır. Beslenme durumuna göre taban suları bazen yüzeye kadar çıkabilir. Yer altı su seviyesinin düşük olduğu alanlarda ise kuyu açmak suretiyle bu sulardan faydalanılır. Türkiye taban suları bakımından zengindir. Örn: Ege Bölgesinin çöküntü ovaları, Konya,Kayseri, Erzurum, Erzincan, Elazığ, Bursa, Adapazarı gibi.

    KAYNAKLAR
    yeraltı sularının kendiliğinden yeryüzüne çıktığı yerlere kaynak adı verilir. Yeraltı sularını insanlar tarafından yeryüzüne çıkarıldığı yerlere ise kuyu adı verilir.Kaynaklar yeraltı sularının bulunuş biçimine , yüzeye çıktığı yere ve yeraltı sularının sıcaklığına göre gruplandırılmaktadır
    A-SOĞUK SU KAYNAKLARI:
    Sularını yağışlarla yeryüzünden alırlar.
    Sularının sıcaklığı ve akımları yıl boyunca değişir.
    1)Tabaka Kaynağı (yamaç):Yeraltı sularının biriktiği tabakaların kesintiye uğradığı dağ yamaçlarında oluşan sulardır.
    2)Vadi Kaynağı: . Yeraltı sularının akarsu vadileri boyunca yeryüzüne çıktığı yerlerdir.Genellikle sular akarsu vadisinin iki yakası boyunca çıkmaktadır.
    3)Karstik Kaynak (Voklüz): Kalın kalker tabakaları arasındaki boşlukları doldurmuş olan yer altı sularının yüzeye çıktığı kaynaktır. Bu kaynakların en önemli özelliklerinden biri de karstlaşmanın etkisiyle suların bünyesinde bolca kireç bulunmasıdır. Bu kaynakların suları genellikle sürekli değildir.Yağışlarla beslendikleri için karstik kaynakların suları soğuktur.Örn: Pınarbaşı ve Kemalpaşa’dan çıkan kaynaklar, İzmir’in suyunu karşılar.Toroslar üzerindeki Şekerpınarı en tanınmış karstik kaynak örneklerinden biridir
    4)Artezyen Kaynağı: Tekne biçimindeki iki geçirimsiz tabaka arasındaki geçirimli tabakaya açılan bir sondaj ile suların püskürerek yer yüzüne çıkmasıdır. Diğer
    kaynaklardan ayrılan yanı beşeri faktörlerin etkisiyle yer yüzüne çıkmasıdır. İç Anadolu Bölgesi artezyen suları bakımından zengindir.Eskişehir, Malatya, Erzurum, İnegöl, Bursa, B. Menderes, Gediz ovalarının kenarlarında Ceylanpınar ve Muş ovalarının çevresinde görülür.



    B-SICAK SU KAYNAKLARI
    Sularını mağmaya yakın alanlardan alırlar. Suları geldiği derinliğe göre sıcak veya ılıktır. Sularının sıcaklığı yıl boyunca aynıdır. Akım değişikliği olmaz. Bol miktarda eriyik madde içerir.

    1)Fay Kaynağı:Yerkabuğundaki kırık hatları boyunca meydana gelen kaynaklardır. Fay oluşumu sırasında tabakalar yer değiştirerek geçirimli tabakaların önleri geçirimsiz tabakalarca kesilir.Böylece geçirimli tabaka içerisinde biriken sular kırık hatları boyunca yeryüzüne çıkar. Fay kaynaklarının suları yerin derinliklerinden geldiği için genellikle sıcaktır. Ancak su yüzeye yakın tabakalardan çıkıyorsa suları soğuktur. Fay kaynaklarında çıkan sıcak sulara kaplıca,ılıca,çermik ve içmece gibi isimlerde verilir. Türkiye kaplıca açısından çok zengin bir ülkedir.Fay kaynakları boyunca çıkan sulardan biri de maden sularıdır. Maden suları ,insanlara yararlı birçok minerali çözülmüş olarak taşıdıklarından sağlık açısından faydalıdır.İzmir Uludağ, Niksar, Tokat suları örnek verilebilir. Kireçli arazilerden çıkan kaynak suları kireçli, Jipsli sahalarınki ise acı olup içme suyu olarak kullanılamaz.


    2)Gayzer Kaynağı: Volkanik bölgelerde , yerin derinliklerindeki sıcak gazların etkisiyle yeryüzüne büyük bir basınçla su ve buhar halinde çıkan kaynaklardır. Gayzer kaynakları çok farklı amaçlara kullanılmaktadır. Kentlerin ısıtılmasında , fabrikaların su ihtiyaçlarının karşılanmasında ve seracılık faaliyetlerinde kullanılmaktadır. 3)Termal Kaynaklar ve Kaplıcalar: Yerin derinliklerine sızan sular, yerin iç ısısının etkisiyle ısınarak yeryüzüne çıkarlar. Bu şekilde oluşan sıcak su kaynaklarına termal kaynak ve kaplıca adı verilir. Eğer bu kaynakların suyu çok sıcak ise ve basınçlı olarak yeryüzüne çıkıyorlarsa, bunlara gayzer, suları az sıcak ise, bunlara da ılıca denir.Sıcak su kaynakları aynı zamanda bileşimlerinde çözünmüş halde kimyasal madde bulundururlar. İçlerinde mineral bulunan bu sular maden suyu olarak adlandırılmıştır.

    1- Güney Marmara Kaplıcaları:
    Bursa, Balıkesir, Gönen çevresinde çok sayıda kaplıca bulunur. Burada Çekirge, Kaynarca, Yeni, Kükürtlü, Kara Mustafa ve Eski kaplıcalar vardır. Sakarya ilimizde Kuzuluk, Ilıca köy, Kil Hamamı kaplıcaları vardır. Gönen şehrinin bir bölümü kaplıca suları ile ısıtılmaktadır. Ayrıca, Yalova, Oylat, Burhaniye, Susurluk, Balya, Havran’da kaplıcalar bulunur.

    2- Batı ve Güney Batı Anadolu Kaplıcaları
    Denizli’de Karahayıt ve Pamukkale kaplıcaları, Yenice ve Sarayköy kaplıcaları vardır. İzmir’de; Bolçova ve Şifne, Bergama’da Güzellik kaplıcaları. Manisa’da; Alaşehir, Eskişehir, Kurşunlu, Salihli, Çamur hamamı vardır.Muğla; Köyceğiz gölü yakınında, Sultaniye kaplıcası.Aydın;da Germencik, Çamur ve Ortakçı

    3- İç Batı Anadolu ve Maden Suları
    Afyon; Afyon maden suyu, Gazlıgöl, Gerek, Kaya, Heybeli, Ömerli, Soğuş, Sandıklı.Kütahya; Yoncalı, Ilıca, Murat Dağı, Emet, Dereli, Gediz ve Aksaz, Hamam Boğazı , Simav’da Eynal kaplıcası. Bilecik; Çatlı ve Selçuk içmeleri.Eskişehir; Bolu ve Düzce’de de önemli kaplıcalar vardır.

    4- İç Anadolu:
    Ankara’da; Ayaş, Haymana, Kızılcahamam. Ilgın’da; Ilgın. Polatlı’da; Çiftehan. Aksaray’da, Ziga. Bor’da; Kemerhisar. Kayseri’de; Tekgöz, Bayramhacı, kaplıcaları, Boğazköprü, Saz, Niğde’de; Sakarya maden suyu, kazaklı kaplıcası. Kırşehir’de, Karakurt, Terme, Bulamaclı. Yozgat; Sorgun, SarıkayaTokat; Sulusaray Çorum; Figani ve Mecitözü Amasya; Hamamözü, Kahramanlar içmesi Samsun’da; Havza ve Ladik kaplıcaları

    5- Güney Anadolu Kaplıcaları
    Hatay; Reyhanlı.Malatya’da, İspendere ve Balaban. Maraş; ElbistanErzurum; Ilıca, Dumlu ve PasinlerAğrı; DiyadinTrabzon; Bengisu, Şebinkarahisar.

    NOT: Maden suyu ve şifalı su kaynakları bünyelerinde çözünmüş halde çeşitli mineral madde, klor, sülfat ve bir karbonhidrat taşır.
  3. merve-16

    merve-16 Üye

    Katılım:
    4 Ekim 2008
    Mesajlar:
    4
    Beğenileri:
    1
    Ödül Puanları:
    0
    çok güzel olmuş

Sayfayı Paylaş