Yeryüzü Şekilleri - Çöl

Konu 'Coğrafya Ders Notları' bölümünde Lethe tarafından paylaşıldı.

  1. Lethe

    Lethe Özel Üye Özel Üye

    Katılım:
    12 Nisan 2010
    Mesajlar:
    8.551
    Beğenileri:
    8.201
    Ödül Puanları:
    113

    Çöl, yerkürede yer alan ana biyom tiplerinden birisidir.

    Çöller, temel olarak ekvatorun kuzey ve güneyinde 15-40 derecelerarasında, bulunan çok kurak alanlardır. Çöller birer ekosistemlerdir veçöl atmosferinin düşük nemliliği gece ve gündüz arasında çok büyüksıcaklık farklarının oluşmasına neden olur. Çöller, aldıkları yağışınmiktarında (genellikle yılda 25 cm’den az) büyük değişkenlikgösterirler. Yağışın zamanı da öngörülememektedir. Çöl toprağındaorganik madde miktarı az olmasına karşın mineraller bol miktardabulunur. En gelişmişlerinde bile bitki örtüşü çok seyrektir ve toprakgüneş ışınlarına ve rüzgara doğrudan maruz kalır. Hem yıllık hem de çokyıllık bitkiler mevcuttur, ancak çok yıllık bitkiler olarak kaktüslertipiktir. Bu bitkiler su kaybını azaltmak için genellikle çok küçükyapraklara sahiptir ya da hiç yaprakları yoktur. Bazı bitkiler ise yeraltı organları olarak yaşarlar ve yalnızca aşırı yağışların olduğu kısabir büyüme dönemine sahiptirler.

    Çöllerde yaşayan hayvanlar, çok çetin koşullarla baş etmekzorundadırlar; su ve besin çok nadirdir, sıcaklık dramatik bir şekildedeğişmektedir, kumda yürümek ve yuva kazmak zordur, ve kumda yürümegömülmeyle sonuçlanabilir. Bu sorunları aşmak için çok çeşitlifizyolojik ve davranışsal uyumlar evrimleşmiştir. Çoğu hayvan küçüktür,günün en sıcak saatlerini bitkilerin altında ya da yer altındageçirirler, gece avlanır ve besin ararlar. Kanguru faresi gibihayvanlar, besinlerde bulunan ve metabolizma sonucu ortaya çıkardıklarısu (metabolik su) ile canlılıklarını devam ettirirler. Canlıbiyokütlesi çok düşüktür ve biyota oldukça özelleşmiştir.

    Dünyaca ünlü çöller, Kuzey Afrika'da Büyük Sahra, Güney Afrika'daKalahari, Asya'da Gobi ve Güney Amerika'da Atacama çölleridir. BüyükSahra, bilinen en büyük sıcak çöldür. Sahra'daki Berberi kabileleri,yıllardır Sahra'da kaybolan insanlara misefirperverliklerinisunmaktadırlar.

Sayfayı Paylaş