Yurdumuzun Komşuları-Azerbaycan

Konu 'Coğrafya (Soru-Cevap-Konu Anlatım)' bölümünde DWL tarafından paylaşıldı.

  1. DWL

    DWL Üye

    Katılım:
    27 Ekim 2007
    Mesajlar:
    339
    Beğenileri:
    14
    Ödül Puanları:
    16

    KONUM
    Asya'nın batısında Kafkaslarda yer alan Azerbaycan; kuzeyde Rusya Federasyonu ve Gürcistan, doğuda Hazar Denizi, güneyde İran, batıda Ermenistan ve Nahcivan Özerk Cumhuriyeti ile de Türkiye ile komşudur.
    Hazar Denizine 800 km kıyısı olan ülkenin 2 013 km kara sınırı vardır. Gürcistan ile 322 km, Rusya Federasyonu ile 284 km, İran ile 611 km (bunun 179 km'si Nahcivan sınırı), Ermenistan ile 797 km (bunun 221 km'si Nahcivan sınırı), Türkiye ile 9 km sınırı bulunmaktadır.
    Toplam 86 600 km² alan kaplayan Azerbaycan 41° 53' K - 38° 23' K paralelleri ile 45° 00' D - 50° 20' D boylamları arasında yer almaktadır. Ülke arazisinin 500 km² si göller oluştururken, 86 100 km² si kara yüzeyidir.
    Ülkenin en alçak yeri - 28 m ile Hazar Denizi kıyısında yer alırken, en yüksek yeri 4 485 m ile Bazardüzü tepesidir.

    YERŞEKİLLERİ



    Kuzeyde yer alan oldukça derin vadilerle yarılmış olan Kafkas sıradağlarının yükseltisi yer yer 4000 m.yi geçer. Ülke sınırları içersindeki en yüksek noktası, 4480 m.ye ulaşan Bazardüzü’dür. 4000 m.nin üzerinde yükseltiye sahip olan Bazardüzü, Bazaryurd ve Tufan dağlarında, kalıcı kar (toktoğan kar) sınırının üzerinde, buzullar vardır. Söz konusu bu buzullardan Tihisar buzulu Bazardüzü dağlarında yer alır ve 1100 m uzunluğunda, 100 ile 200 m. genişliğinde olup, kapladığı alan 3,5 km.yi bulur. Kafkas dağları, güneydoğuya doğru gidildikçe yükseltisi azalır.



    Güneydoğusunda ise Küçük Kafkas Dağları uzanır. Bu kısım Şah dağ, Murat dağı ve Zangezur dağları ile Karabağ platosundan oluşur. Güneyde, Taliş dağları (Kuyum Yurkvay tepesi, 2477 m.) uzanır. Kuzeybatı-güneydoğu istikametinde 100 km uzanan bu dağlar üzerinde, sürekli akarsular yanında, çok sayıda kuru vadiler de yer almaktadır.



    Bu iki dağlık kütlenin arasında Hazar Denizine açılan Kura-Aras oluğu oldukça geniş ve düz bir ovadır. Kura-Aras ovaları; dağ eteği düzlükleri, ova düzlükleri ve kıyı ovaları olarak üç ayrı morfolojik üniteye ayrılır. Dağ eteği düzlükleri içinde; Gence, Karabağ-Mil ve Cebrail düzlükleri önemlidir. Ova düzlükleri arasında ise; Şirvan, Karabağ-Mil, Güney Mugan, Mil-Mugan-Şirvan ovaları, Akarsuların getirdiği alüvyal depolarla örtülmüştür. Söz konusu bu ovalar, Azerbaycan tarımında önemli rol oynarlar. Kura ırmağının Hazar denizine döküldüğü delta kesiminde, Salyan ve Güneydoğu Şirvan kıyı ovaları yer almaktadır. Bu oluğun doğu kısmında Hazar denizi kıyılarında yükseklik, deniz seviyesinin altına iner. Türkiye'den kaynağını alan Kura nehri, bura dan geçerek Hazar denizine dökülür. Nahcivan Özerk Cumhuriyeti'nden Türkiye'den gelen Aras nehri geçer ve daha sonra Kura nehri ile birleşerek Hazar denizine kavuşur. Bakü'nün yerleştiği Apşeron Yarımadası Hazar Denizine sokulmuştur.



    Ülkenin en önemli nehirleri; Kura ve Aras'dır. Kura nehri, Azerbaycan'ın olduğu gibi, tüm Kafkasya bölgesinin en büyük akarsuyudur. Nehrin toplam uzunluğu 1515 km, akaçlama alanı ise 188.042 km²yi bulur. Kura nehrinin 200 km'si Türkiye, 900 km.si Azerbaycan toprakları içinde kalır. Kura nehrinin en büyük kolu olan Aras nehri ise, 1 072 km uzunluğa ve 102.000 km2 akaçlama alanına sahiptir. Kura üzerinde yapılan ve 1955 yılında tamamlanan Mingeçaur Barajı yer alır. Hem elektrik üretimi ve hem de sulama amacıyla inşa edilen baraj gölünün yüzölçümü, 620 km2 yi bulur. Öte yandan, ülkede 250 kadar küçük göl vardır. Ancak bu göller, pek o kadar önemli değildir.





    Gence'de Kepez Gölü



    Azerbaycan'da, mineralli su kaynaklan çok sayıdadır. Büyük Kafkas silsilesinin güneydoğu kesiminde, Küçük Kafkas silsilesinde, Lenkoran ve Apşeron bölgeleri ile Nahçıvan'da jeolojik özelliklerine bağlı olarak, çok çeşitli mineraller içeren kaynaklar vardır. Söz konusu bu kaynakların özellikleri, birbirinden farklıdırlar. Ülke genelinde, dünya ölçeğinde önemli sayılabilecek 200'ü aşkın madensuyu kaynağı bulunmaktadır



    Doğal Afetler: Kuraklık



    Çevre konusunda önemli noktalar: Azeri bilim adamları, Apşeron Yarımadası ve Hazar Denizini hava, su ve toprak kirliliği yönünden dünyanın en çok tahrip edilmiş sahası olarak kabul etmektedirler. Pamuk üretiminde DDT ve zehirli pestisidlerin kullanımı sonucunda toprak aşırı derecede kirlenmiştir.


    İKLİM

    Azerbaycan'ın doğu ve orta bölümlerinde, subtropikal iklim şartlan görülür. Ülkede kurak ve yarı kurak step iklimi görülür. Kışlar ılık ve yağışlı, yazlar sıcak ve kurak geçer. Ancak gölün havayı yumuşatıcı etkisinden dolayı Hazar kıyıları kışın oldukça ılık, yazın da nispeten serin geçer. Yıllık ortalama sıcaklık 14-16 °C dolayındadır. Yağış miktarları; orta ve doğu kesimde 200-250 mm. (Baku 200 mm.) kadar iken, kuzeybatıda 1000 mm.yi aşar. Yağışlar daha ziyade kış mevsiminde düşer.

    BİTKİ ÖRTÜSÜ

    Ülkede farklı iklimlerin görülmesi, bitki örtüsü özelliklerine de yansır. Ülkedeki yüksek sahalar yağışlı olup çoğunlukla iğne yapraklı ormanlarla kaplıdır. Kafkas Dağlarında endemizm (sadece o bölgeye ait, yerel) kuvvetlidir. Ülkenin iç kesimlerinde, Kura oluğunda step formasyonu hakimdir. Yağışın 200 mm'nin altına düştüğü kesimlerde step, kurakçıllaşır ve cılızlaşır. Nehir tabanlarında ve Hazar Denizi kıyılarında tuzcul ve bataklık bitkileri yetişir.

    YERLEŞME
    Ülkenin en büyük şehri Hazar denizi kıyısında Apşeron yarımadası üzerindeki Bakü'dür. Bakü, Farsça'da "üzerinde dağ rüzgarları esen" demek olan "Bad Kube" deyiminin değiştirilerek söylenmiş bir isimdir. Şehrin nüfusu 1,2 milyonu aşar.

    Diğer önemli şehirleri, Gence (282.200), Sumgait (236.200), Mingeçaur (70.000), AK Bayramlı (59.000), Seki (57.000), Yevlah (38.000), Lenkeraft (42.000), Ağdam (25.300), Guba (24.000), Şemahi (21.000) ve Nahçıvan (60.000)'dı.


    Azerbaycan'ın ikinci büyük kenti, Baku'nun 363 km. Batısında, Gence Nehri'nin her iki yakasında kurulmuş olan Gence şehridir. Leyla ile Mecnunun yazarı olan Nizami Gencevi'nin anıt mezarı, şehrin tarihsel hüviyetini ortaya koymaktadır



    Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti'nin başkenti olan Nahçıvan, Bakü'den 536 km. Uzaklıktadır. Şehir, Nahçıvan nehrinin kıyısındaki düzlük alanda kurulmuştur. Nahçıvan, bugün yönetim merkezi olmanın dışın*da, önemli bir kültür ve sanayi şehridir.

Sayfayı Paylaş