Zambak Kitabı(2011-2012) Edebiyat 3.Ünite SAYFA 68-76 Cevapları

Konu 'Edebiyat 10.Sınıf' bölümünde iremdudson tarafından paylaşıldı.

  1. iremdudson

    iremdudson Üye

    Katılım:
    25 Aralık 2010
    Mesajlar:
    28
    Beğenileri:
    45
    Ödül Puanları:
    14

    3.Ünite SAYFA 68-76

    3. Oğuz Türkçesinin Anadolu'daki İlk Ürünleri (XIII - XIV. yy)
    a. Coşku ve Heyecanı Dile Getiren Metinler (Şiir)

    1.Etkinlik
    Okuduğunuz ilahinin ahenk unsurlarını bulunuz. Aşağıdaki tabloya yazınız.

    Kafiye ve Redif : Şiirde genel olarak kafiye ve redif kullanılmamış. Ses benzerlikleri ön plana çıkmıştır.
    Ölçüsü : Şiirin ölçüsü 7’li hece ölçüsüdür.
    Ses ve Söyleyiş : Şiir dörtlüklerle ve hece ölçüsüyle söylenmiştir. Her dörtlükte çağının özelliklerini gösteren sesler vardır. kendün gibi.
    2.Etkinlik
    Bu şiirde ilim konusu nasıl işlenmiştir? Düşüncelerinizi arkadaşlarınızla paylaşınız.
    3.Etkinlik
    Bu ilahiyi yorumlayınız. Sonuçları sözlü olarak ifade ediniz.

    b.Şiirin temasını belirleyip her biriminde neler anlatıldığını kısaca yazınız.
    1. Dörtlük: İnsanın ilimle kendini tanıması anlatılıyor.
    2. Dörtlük: Okunan ilimle Hakkı bulmak amaçtır.
    3. Dörtlük: Dört dinin özü okuyup doğruyu bulmaktır.
    4. Dörtlük: İnsan okuduğu şeylerin manasını tam olarak bilmesi gereklidir.
    5. Dörtlük: Yapılan en önemli iş insanların gönlüne girmektir.
    Şiirin teması: İlim
    5.Etkinlik
    Okuduğunuz ilahide tasavvufi duygu ve düşünceye nasıl yer verilmiştir? Tartışınız. Sonuçları aşağıdaki boş bırakılan yerlere yazınız.

    İlim öğrenmenin ve okumanın temelinde Allah’ı tanımak olduğu düşüncesi işlenmiş. Her dörtlük bu düşünce ile şekillenmiştir.
    6.Etkinlik
    Yunus Emre ile ilgili araştırma sonuçlarından hareketle ilahi ile Yunus Emre arasındaki ilişkiyi belirtiniz.

    7.Etkinlik
    Yunus Emre'nin fikrî ve edebî yönü hakkında çıkarımlarda bulununuz. Çıkarımlarınızı aşağıdaki boş bırakılan yerlere yazınız.

    1238'de doğduğu 1320'de öldüğü tahmin ediliyor.
    -Yaşına ilişkin bilgiler sınırlıdır. Doğum ve ölüm yeri kesin olarak bilinmemektedir.
    -13. yüzyılın ortalarına doğru Moğol İstilası ve Selçuklu Devleti'nin yıkıldığı dönemde Anadolu'da yaşadığı sanılıyor.
    -Taptuk Emre'nin dergahında hitmet etti. Taptuk Emre'nin düşüncelerini yaymak için Anadolu'da köy köy kasaba kasaba dolaştı.
    -Şiirlerinde içli bir Allah aşkı ve derin bir insan sevgisi vardır.
    -Tüm şiirlerinde Allah'a ulaşma çabasıyla duyduğu mutluluk O'na kavuşma isteğinin coşkusu ve kavuşamamanın verdiği acı vardır.
    -İlahi türünün en güzel örneklerini vermiştir.
    -Çoğunlukla hece ölçüsü kulllanmıştır. Risaletü'n Nushiyye adlı eserinde ise aruz ölçüsünü kullanmıştır.
    -Sade bir Türkçe ile söylemiştir. Halk dilinin deyiş ve özelliklerini de şiirlerinde kullanmıştır. Süsten uzak ve içten söylemiştir.
    -Tasavvufun çizgilerini ve felsefesini halka en iyi anlatan mutasavvıftır.
    8.Etkinlik
    Yunus Emre'den birer şiir ezberleyiniz. Sınıfta "Yunus Emre Şiirlerini Okuma Yarışması" düzenleyiniz.


    2. Metin
    Gazel

    Acep bu derdümün dermânı yok mu
    Ya bu sabr itmegün oranı yok mu
    Yanaram mumlayın başdan ayaga
    Nedür bu yanmagın pâyânı yok mu

    Güler düşmen benüm agladuguma
    Acep şol kâfirin imânı yok mu
    Delüpdür cigerümi gamzen oku
    Ara yürekte gör peykânı yok mu
    Su gibi kanumu topraga kardun
    Ne sanursın garibün kanı yok mu
    Cemâli-i hüsnüne mağrur olursın
    Kemal-i hüsnünün noksanı yok mu
    Begüm Dehhâni'ye ölmezden öndin
    Tapuna irmegün imkânı yok mu
    Hoca Dehhâni
    Metin İnceleme
    1.İslamiyet Öncesi ve İslami Devir edebiyatımızın ilk ürünleri ile yukarıdaki şiiri kullanılan kelimeler açısından karşılaştırınız. Sonuçları söyleyiniz.
    İslamiyet öncesi metinlerde Türklerin o dönemdeki yaşayışlarına uygun olarak eserlerde kahramanlık teması tabiat sevgisi gibi göçebeliğe uygun temalar işlenmiş seçilen kelimeler bu temaya uygun olarak seçilmiştir. İslamiyet’in etkisinde yazılan ilk ürünlerde ise İslam dinini öğreten terimlerin şiirlere girdiğini görmekteyiz. Bunlardan bazıları Allah resul kitap hadis namaz melek… Yukarıdaki şiirde ise artık Türkçenin yavaş yavaş yabancı kelimeleri tam olarak benimsediğini ve işlenilen temanın kullanılan kelimelerin çağın özelliklerini yansıttığını görmekteyiz. Dert derman sabır mum ciğer cemal… bu kelimelerdendir. İslamiyet öncesi bu kelimelere görmek imkânsızdır.

    2.Gazelde Türkçenin yeni ses değerleri kazandığını söyleyebilir misiniz? Örnek vererek açıklayınız.
    İslamiyet öncesinde şiirler dörtlüklerle ve hece ölçüsüyle yazılırken bu dönemde şiirler beyitlerle ve aruz ölçüsüyle yazılmaya başlanmış. Aruz ölçüsü Türkçe kelimelere pek yatkın olmadığı için şairler Arapça ve Farsçadan kelimeler almışlar. Bu kelimeler de şiire yeni bir söyleyiş kazandırmıştır.
    3.Önceden okuduğunuz koşuk ve sagularla gazel arasındaki farklılıkları belirtiniz. Bu dil açısından bu bir zenginlik sayılır mı? Belirtiniz.
    Koşuk ve sagularda dörtlük nazım birimi ve ölçü olarak hece kullanılırken gazelde beyit nazım birimi ve aruz ölçüsü kullanılmıştır. Dil açısından ise Türkçenin geçirdiği evrelere göstermesi bakımından bir zenginliktir.
    4.İslamiyet’le birlikte edebiyatımız yeni bir dil arayışına girmiş midir? Bu arayışın sebepleri ne olabilir? Bu dilin edebî olduğunu söyleyebilir misiniz? Açıklayınız.
    Yeni bir dil arayışına gidilmemiş. Dil benimsenen dinin özelliklerine göre kendini yenilemiştir. Çünkü her dinin kedine özel kavramları vardır. Bu kavramlar ister istemez o dini benimseyen milletin diline girer. Türkçemiz de bu yeni kelimeleri eserlerde kullanılarak edebî bir dil oluşturulmuştur.
    9.Etkinlik
    Okuduğunuz ilahinin ahenk unsurlarını bulunuz. Aşağıdaki tabloya yazınız.

    Kafiye ve Redif : İlk beyitte “ı yok mu”lar redif “an”lar tam kafiyedir.
    Ölçüsü : Şiirin ölçüsü aruz ölçüsüdür.
    Ses ve Söyleyiş : Şiir beyitlerle ve aruz ölçüsüyle söylenmiştir. Her beyitte çağının özelliklerini gösteren sesler vardır.

    10.Etkinlik
    Okuduğunuz gazeldeki imgeleri ve edebî sanatları bulunuz. Sonuçları maddeler hâlinde tahtaya yazınız.

    Dert-derman- tezat sanatı
    Yok mu-istifham sanatı
    Acep bu derdimin dermanı yok mu-Tecahül’ü Arif sanatı
    Yanaram mulayın baştan aşaga-mübalağa
    Güler-düşman-tezat sanatı
    Gamze oka benzetilmiş-teşbih
    b.Şiirin temasını belirleyip her biriminde neler anlatıldığını kısaca yazınız.
    1. Beyit: Şairin içinde bulunduğu sıkıntılarının çarelerinin aranması anlatılmaktadır.
    2. Beyit: Şairin içten içe derdinden yanması ve derdinin çokluğu dile getirilmiştir.
    3. Beyit: Derdimin çokluğundan düşman bana gülerken sevdiğim bu halimi görüp bana acımıyor. Şair derdinin nasıl hafifleyeceğini dile getirmektedir.
    4. Beyit: Sevgilisinin bakışının ciğerine yararlar açmasını anlatmaktadır.
    5. Beyit: Şair her şeyini sevgilisi uğruna feda etmesini anlatmaktadır.
    6. Beyit: Sevgilisinin güzelliğini dile getirmiş kusurunu söylemiştir.
    7. Beyit: Şair sevgilinin kendisinin ölmeden öldürdüğünü dile getirmektedir.
    Şiirin teması: Mecaz-i aşk
    12.Etkinlik
    Okuduğunuz gazel size neler hissettirmektedir? Aşağıdaki boş bırakılan yerlere yazınız.

    Hissettiklerim:..........
    13.Etkinlik
    14.Etkinlik
    Hoca Dehhâni'nin fikrî ve edebî yönü hakkında çıkarımlarda bulununuz. Bunları aşağıdaki boş bırakılan yere yazınız.

    Çıkarımlarım:
    Divan şiirinin ilk temsilcisi sayılır.
    Din – dışı ko+nularda aşk ve şarap şiirleri yazmıştır.
    Şiirlerinde Öz ve anlam sanatlarına benzetmele+re çokça yer vermiştir.
    Ustalıkla yazılmış güzel gazel ve kasideleri vardır.
    Hoca Dehhani’nin hayatı hakkında ayrıntılı ve kesin bir bilgi yoktur. Ama Hoca Dehhani‘nin Horasan Türkmenlerinden olduğu bilinmektedir.
    III. Alaeddin Keykubad zamanında (1298-1301) Konya”ya gelen Dehhani Keykubad”ın emriyle 20 bin beyitten meydana gelen Farsça bir Selçuklu Şehnamesi kaleme almıştır.
    Gazel ve kasidelerinde 4 farklı aruz kalıbı kullanması yönüyle başarılı görülse de bazı imgeleri çok sık tekrarlaması olumsuz bir izlenim bırakmıştır.
    Divan edebiyatı şairleri arasında ilk din dışı konular işleyen kişidir.
    Şiirlerini Eski Anadolu Türkçesi’yle yazdı. Elimize 6 gazeli ve 1 kasidesi ulaştı.
    3. Metin
    Nefes

    Biz urum Abdallarıyız
    Maksadımız yârdır bizim
    Geçtik ziynet kabâsından
    Gencinemiz erdir bizim

    Dâim kılarız biz zârı
    Harceyleriz elden varı
    Dost yoluna verdik seri
    Münkirimiz hârdır bizim

    Aşk bülbülüyüz öteriz
    Râh-i Hakka yüz tutarız
    Mânâ gevherin satarız
    Mürşidimiz vardır bizim

    Haber aldık mahkemâttan
    Geçmeyiz zâttan sıfattan
    Balım nihan söyler
    Haktan İrşâdımız sırdır bizim
    Balım Sultan

    Metin İnceleme
    1.İslamiyet Öncesi ve İslami Devir edebiyatımızın ilk ürünleri ile yukarıdaki şiiri kullanılan kelimeler açısından karşılaştırınız. Sonuçları söyleyiniz.

    İslamiyet öncesi metinlerde Türklerin o dönemdeki yaşayışlarına uygun olarak eserlerde kahramanlık teması tabiat sevgisi gibi göçebeliğe uygun temalar işlenmiş seçilen kelimeler bu temaya uygun olarak seçilmiştir. İslamiyet’in etkisinde yazılan ilk ürünlerde ise İslam dinini öğreten terimlerin şiirlere girdiğini görmekteyiz. Bunlardan bazıları Allah resul kitap hadis namaz melek… Yukarıdaki şiirde ise artık Türkçenin yavaş yavaş yabancı kelimeleri tam olarak benimsediğini ve işlenilen temanın kullanılan kelimelerin çağın özelliklerini yansıttığını görmekteyiz. zâr dostser münkir bülbül râh- hak gevher vb. bu kelimelerdendir. İslamiyet öncesi bu kelimelere görmek imkânsızdır.
    2.Nefeste Türkçenin yeni ses değerleri kazandığını söyleyebilir misiniz? Örnek vererek açıklayınız.
    İslamiyet’in kabulüyle birlikte Türkçeye İslamiyet’in etkisiyle bazı kavram ve terimler girmiştir. Nefeste ise bu kelimeleri görmek mümkündür. Bunlar şiire yeni bir ses düzeni getirmiştir.
    3.Önceden okuduğunuz koşuk ve sagularla nefes arasındaki farklılıkları belirtiniz. Bu dil açısından bu bir zenginlik sayılır mı? Belirtiniz.
    Koşuk ve sagularda dörtlük nazım birimi ve ölçü olarak hece kullanılmış koşuklarda aşk sevgi tabiat gibi konular sagular da ise ölüm teması işlenmiştir. Nefeste ise yine nazım birimi olarak dörtlük kullanılmış ama konu ve tema İslam dinin öğretilerine göre şekillenmiştir. Dil açısından ise Türkçenin geçirdiği evrelere göstermesi bakımından bir zenginliktir.
    4.İslamiyet’le birlikte edebiyatımız yeni bir dil arayışına girmiş midir? Bu arayışın sebepleri ne olabilir? Bu dilin edebî olduğunu söyleyebilir misiniz? Açıklayınız.
    Yeni bir dil arayışına gidilmemiş. Dil benimsenen dinin özelliklerine göre kendini yenilemiştir. Çünkü her dinin kedine özel kavramları vardır. Bu kavramlar ister istemez o dini benimseyen milletin diline girer. Türkçemiz de bu yeni kelimeleri eserlerde kullanılarak edebî bir dil oluşturulmuştur.
    15.Etkinlik
    Okuduğunuz nefesin ahenk unsurlarını bulunuz. Aşağıdaki tabloya yazınız.


    Kafiye ve Redif: İlk dörtlükte “r”ler yarım kafiye “dır bizim”ler redif İkinci dörtlükte “r”ler y. Kafiye “ı”lar redif üçüncü dörtlükte “t”ler y. Kafiye “eriz”ler redif dörtdüncü dörtlükte “tan”lar zengin kafiye
    Ölçüsü: Şiirin ölçüsü 9’lu hece ölçüsüdür.
    Ses ve Söyleyiş:Şiir dörtlüklerle ve hece ölçüsüyle söylenmiştir. Her beyitte çağının özelliklerini gösteren sesler vardır.



    16.Etkinlik
    17.Etkinlik
    18.Etkinlik

    a.Okuduğunuz şiiri yapı bakımından inceleyiniz. Sonuçları sınıfta anlatınız.
    Şiir dört dörtlükten oluşmuştur. Dörtlüklerde 9’lu hece ölçüsü kullanılmıştır. Dörtlükleri birbirine bağlayan şiirin temasıdır. Dörtlükler temaya uygun olarak sıralanmıştır. Dörtlüklerde genel olarak yarım kafiye kullanılmıştır.
    b.Şiirin temasını belirleyip her biriminde neler anlatıldığını kısaca yazınız.
    1. dörtlük: “Biz bir kuluz. Bizim asıl amacımız Allah’a kavuşmaktır. Bizim en büyük hazinemiz Allah’ın basit bir kulu olmamızdır.” Düşüncesi dile getirilmiştir.
    2. dörtlük: “Biz dostlarımız içinde kendi halimiz içinde durmadan Allah’a yalvarız.”
    3. dörtlük: “Biz bütün işlerimizde Allah’ın birliğini gözetiriz. Bütün işlerimizi bu düşünceyle yaparız.”
    4. dörtlük: Balım ne söylemişse Allah’ın gönderdiği emirler doğrultusunda söylemiştir. Hiçbir şeyde Allah’ın zatın ve sıfatından ayrı bir işimiz yoktur.
    Şiirin teması: İlah-i aşk
    19.Etkinlik
    Okuduğunuz nefeste hangi duygu ve düşüncelere yer verilmiştir? Tartışınız. Sonuçları aşağı+daki boş bırakılan yere yazınız.

    Her işte Allah gözetilmeli doğru olmalı dostlar için gerekirse insan kendini feda etmeli.
    20.Etkinlik
    Şair ile nefes arasındaki ilişkiyi belirtiniz.

    Şair yaşadığını şiirine de yansıtmıştır. Biz şiirden yola çıkarak şairi hakkında dindar tasavvufu bilen Allah’tan gerektiği gibi korkan biri olduğunu anlıyoruz.
    21.Etkinlik
    Şairin fikrî ve edebî yönü hakkında çıkarımlarda bulununuz. Çıkarımlarınızı aşağıdaki boş bırakılan yere yazınız.

    Şiirlerinde tasavvuf konularına yer vermiştir.
    Halk edebiyatı şairlerindendir.
    Şiirlerinde ölçü olarak heceyi kullanmıştır.
    Dindar bir şairdir.
    Yaşayışı ile eserleri arasında sıkı bir ilişki vardır.

    ANLAMA VE YORUMLAMA

    22.Etkinlik
    Aşağıda İslamiyet öncesi ve sonrası Türk şiirine ait örnekler verilmiştir. Bunları dikkate alarak İslamiyet öncesi ve sonrası şiirlerde dil açısından ne gibi farklılıklar olduğunu sözlü olarak ifade ediniz.

    Koşuklarda kullanılan kelimelerin hemen hepsi Türkçe kelimelerdir. Bugünkü kullandığımız çoğu kelimenin aslının değiştiğini görmekteyiz. “kelip-gelip öpkem-öfkelenip arslanlayu-aslan gibi”

    İlahide İslamiyet’in etkisiyle dilimize Arapça Farsça kelimeler girmiş şiirlerin temasına uygun olarak bu dillerden kelimeler alınmıştır. “İlim hak” gibi
    Gazel de ise farklı bir kültürün Türkçe kelimeleri ve söyleyişi etkilediğini görüyoruz. Arapça ve Farsça tamlamalar “asl ü kân akl ü can” gibi bol bol yabancı kelimeler göze çarpmaktadır. genc hazine evvelcan kân gibi.
    23.Etkinlik
    İki gruba ayrılınız. Okuduğunuz şiirleri İslamiyet öncesi ve sonrası şiir anlayışındaki farklılık+ları da göz önünde bulundurarak değerlendiriniz. Sonuçları aşağıdaki boş bırakılan yere yazınız.

    İslamiyet öncesi şiirlerde duru bir Türkçe vardır.
    İslamiyet’ten sonra şiirde Arapça ve Farsça kelimelerinde girdiği bir Türkçe vardır.
    İslamiyet öncesinde şiir sadece dörtlüklerle yazılmıştır.
    İslamiyet’ten sonra şiirlerde dörtlüğün yanında beyitler de kullanılmıştır.
    İslamiyet öncesinde sadece hece ölçüsü kullanılıyorken İslamiyet’ten sonra aruz ölçüsü de kullanılmaya başlanmıştır.
    İslamiyet öncesinde sadece koşuk sagu destan metinleri varken islamiyet’ten sonra ilahi nefes gazel gibi yeni türler görülmeye başlamıştır.
    24.Etkinlik
    Dört gruba ayrılınız. Okuduğunuz şiirlerde kullanılan kelimelerin farklılaşmasının sebepleri nelerdir? Islami dönem şiirlerindeki yeni ses değerlerini bulunuz. Sonuçları aşağıdaki boş bırakılan yere yazınız.

    25.Etkinlik
    Islamiyetin kabulü ile Türk toplumunda ne gibi farklılıklar oluşmuştur? Tartışınız. Sonuçları sınıfta sununuz.
    TÜRKLERİN İSLÂMİYETİ KABULÜ

    Ortaçağ dünya tarihinin renkli ve büyük oluşumlara sahne olan bir dönemidir. Bu dönemde Hıristiyanlık ortaya çıktıktan kısa bir süre sonra katı bir dogmatizm ve yo+bazlığın içine düşürülür. İslâmiyet ise bu ortamda ortaya çıktıktan sonra yarım asır içinde Ön Asya ve Afrika'da yayılır Türklerin yaşadığı Orta Asya'ya dayanır.

    DEĞERLENDİRME
    a.Aşağıda XIII. yy. şiir dilinin özellikleri hakkında bilgi verilmiştir. Doğru yargılar için (D) yanlış olanlar için (Y) yazınız.
    ( D) XIII. yy. da oluşmaya başlayan divan şiirinde Arapça ve Farsça kelimeler kullanılmıştır
    ( D ) Bu dönem şiirlerinde tasavvufi terimler çokça kullanılmıştır
    ( D ) Yunus Emre'nin dili dönemin diğer şairlerine göre daha sadedir.
    b.Aşağıda tasavvuf ile ilgili kavramlar ve bunların tanımları verilmiştir. Bu kavram tanım eşleştirmelerini yapınız.
    Vahdetivücud:Allah'ın sıfatlarıyla kâinatta canlı ve cansız bütün varlıklarda görülmesidir.
    Âşık:Allah aşkıyla yanan derviş.
    Sarhoş:Allah aşkıyla yanan derviş.
    İnsanıkâmil: Manevi yol gösterici kılavuz kişi
    Masiva: Gerçek güzellik sahibi olan ve bütün güzellikler zatına ait olan Allah.
    Fenafillah: Allah'ın emirleri karşısında nefsin isteklerinden severek vazgeçme hâli.

    c. Aşağıdaki test sorularını cevaplayınız.
    1.XIII. yy. da dinî tasavvufi Türk şiirinin en önemli temsilcisidir. Arapça ve Farsça bilmektedir. Şiirlerinde lirik bir anlatımı vardır. Genellikle hece veznini kullanmış aruz ölçüsüyle de şiirler yazmıştır. Divanı ve Risaletü'n- Nushiyye adlı mesnevisi vardır. Yukarıda özellikleri verilen şair aşağıdakilerden hangisidir?
    A) Âşık PaşaB) GülşehriC) MevlânâD) Yunus EmreE) Fuzûlî

    2.Aşağıdaki yargılardan hangisi Yunus Emre için söylenemez?
    A) Şiirlerinde hem aruz hem hece ölçüsünü kullanmıştır.
    B) Şiirlerinde tasavvuf sevgi hoşgörü gibi konuları işlemiştir.
    C) Eserleri süslü ve sanatkârane bir dille yazılmıştır.
    D) Eserleriyle çağını ve kendinden sonraki dönemleri etkilemiştir.
    E) Risâletü'n Nushiyye ve Divan olmak üzere iki eseri vardır.

    Hepsi Alıntıdır!:gap:
    sln00 ve mesram_58 bunu beğendi.

Sayfayı Paylaş